Συγκέντρωση διαμαρτυρίας και πορεία φεμινιστικών οργανώσεων και συλλογικοτήτων ενάντια στην έμφυλη βία στα πλαίσια της Παγκόσμιας Ημέρας για την εξάλειψη της βίας κατά των Γυναικών. Σάββατο 25 Νοεμβρίου 2023 (ΤΑΤΙΑΝΑ ΜΠΟΛΑΡΗ / EUROKINISSI)

Συνολικά 12.880 ποινικές διώξεις για αδικήματα ενδοοικογενειακής βίας που προβλέπονται από τον νόμο 3500/2006 καταγράφηκαν το 2025, σύμφωνα με στοιχεία που διαβιβάστηκαν στη Βουλή στο πλαίσιο συζήτησης επίκαιρης ερώτησης της προέδρου της Πλεύσης Ελευθερίας, Ζωής Κωνσταντοπούλου, σχετικά με την αναγνώριση της γυναικοκτονίας ως αυτοτελούς κακουργήματος. Ωστόσο, είναι σημαντικό να επισημανθεί ότι τα στοιχεία που δόθηκαν δεν είναι επαρκή σε σχέση με το φύλο του θύματος.

Κατά τη συζήτηση, ο υφυπουργός Δικαιοσύνης Ιωάννης Μπούγας παρουσίασε το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο και τις παρεμβάσεις που έχουν υλοποιηθεί για την πρόληψη και αντιμετώπιση της ενδοοικογενειακής βίας, την προστασία των θυμάτων και την αυστηροποίηση της ποινικής μεταχείρισης των δραστών. Όπως υπογράμμισε, όταν διαπιστώνεται ότι ένα έγκλημα συνδέεται με το φύλο του θύματος ή φέρει ρατσιστικά χαρακτηριστικά, ενεργοποιούνται οι επιβαρυντικές διατάξεις του άρθρου 82Α του Ποινικού Κώδικα, οι οποίες προβλέπουν βαρύτερες ποινές.

Εντυπωσιακή αύξηση ποινικών διώξεων

Τα στοιχεία προέρχονται από το Αυτοτελές Τμήμα Συλλογής και Επεξεργασίας Δικαστικών Στατιστικών Στοιχείων (JustStat), στο πλαίσιο της ετήσιας έρευνας για τα εγκλήματα κακοποίησης, η οποία βασίζεται στα δεδομένα των Εισαγγελιών Πρωτοδικών όλης της χώρας.

Η εικόνα της τελευταίας εξαετίας δείχνει εντυπωσιακή αύξηση των ποινικών διώξεων. Από 2.534 υποθέσεις το 2020 και 1.987 το 2021, οι διώξεις ανήλθαν σε 3.115 το 2022 και 4.658 το 2023, για να εκτοξευθούν στις 13.486 το 2024 και να διαμορφωθούν στις 12.880 το 2025.

Τη μεγαλύτερη συμμετοχή στο σύνολο των υποθέσεων καταλαμβάνουν τα αδικήματα της ενδοοικογενειακής σωματικής βλάβης και της ενδοοικογενειακής παράνομης βίας ή απειλής. Μόνο το 2025 καταγράφηκαν 5.758 διώξεις για σωματική βλάβη και 6.357 για παράνομη βία και απειλή. Την ίδια χρονιά ασκήθηκαν επίσης 205 διώξεις για βιασμό ή κατάχρηση σε ασέλγεια, 506 για προσβολή της γενετήσιας αξιοπρέπειας, 48 για απόπειρα ανθρωποκτονίας, τέσσερις για απόπειρα θανατηφόρας σωματικής βλάβης και δύο για παρακώλυση της απονομής της δικαιοσύνης.

«Πρωταθλήτρια» η Αθήνα

Σε γεωγραφικό επίπεδο, η Αθήνα εξακολουθεί να συγκεντρώνει τον μεγαλύτερο αριθμό ποινικών διώξεων για ενδοοικογενειακή βία, με 5.961 υποθέσεις το 2025 έναντι 5.358 το 2024. Ακολουθούν η Θεσσαλονίκη με 844 υποθέσεις και ο Πειραιάς με 594. Αξιοσημείωτη αύξηση καταγράφηκε επίσης σε περιοχές όπως η Ροδόπη, η Μυτιλήνη, το Ναύπλιο και το Κιλκίς.

Ξεχωριστή κατηγορία αποτελούν οι υποθέσεις ανθρωποκτονιών και θανατηφόρων σωματικών βλαβών σε βάρος συντρόφων ή μελών της οικογένειας. Το 2025 ασκήθηκαν συνολικά 26 ποινικές διώξεις, έναντι 20 το 2024. Από αυτές, οι 22 αφορούσαν ανθρωποκτονία με δόλο και οι τέσσερις θανατηφόρα σωματική βλάβη.

Ανεπαρκή τα στοιχεία για το φύλο

Για πρώτη φορά, τα στοιχεία των ετών 2024 και 2025 περιλαμβάνουν καταγραφή ανά φύλο θύματος και δράστη. Σύμφωνα με αυτά, το 2025 καταγράφηκαν 2.346 ποινικές διώξεις σε υποθέσεις όπου θύμα ήταν γυναίκα και δράστης άνδρας, έναντι 2.496 το προηγούμενο έτος. Οι περισσότερες περιπτώσεις αφορούσαν ενδοοικογενειακή απειλή και παράνομη βία, καθώς και σωματικές βλάβες. Παράλληλα, καταγράφηκαν 187 υποθέσεις προσβολής της γενετήσιας αξιοπρέπειας, εννέα περιπτώσεις βιασμού ή κατάχρησης σε ασέλγεια και 13 απόπειρες ανθρωποκτονίας.

Στις περιπτώσεις όπου το θύμα ήταν γυναίκα και ο δράστης άνδρας, οι διώξεις για ανθρωποκτονία ανήλθαν σε τέσσερις το 2025, έναντι δύο το προηγούμενο έτος, χωρίς να καταγραφούν υποθέσεις θανατηφόρας σωματικής βλάβης. Ωστόσο, επισημαίνεται ότι τα στοιχεία για το φύλο δεν είναι πλήρη, καθώς η σχετική καταχώριση δεν είναι υποχρεωτική στα πληροφοριακά συστήματα των Εισαγγελιών, με αποτέλεσμα να είναι διαθέσιμη μόνο στο 56% των υποθέσεων το 2024 και στο 36% το 2025.

Όσον αφορά τις ανθρωποκτονίες και τις θανατηφόρες σωματικές βλάβες, ο Πειραιάς εμφανίζει τον μεγαλύτερο αριθμό υποθέσεων, με επτά το 2024 και δώδεκα το 2025. Για τις υπόλοιπες εισαγγελικές περιφέρειες δεν δημοσιοποιούνται ακριβείς αριθμοί, καθώς οι σχετικές καταγραφές είναι περιορισμένες και καλύπτονται από κανόνες στατιστικού απορρήτου.

Το JustStat σημειώνει τέλος ότι από το 2024 η έρευνα εκσυγχρονίστηκε με νέες κατηγορίες καταγραφής, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι η μη υποχρεωτική καταχώριση στοιχείων φύλου αποτελεί σημαντικό περιορισμό κατά την αξιολόγηση και ερμηνεία των διαθέσιμων δεδομένων.

Πηγή:https://tvxs.gr

Ένα ματωμένο ποτάμι γυναικών, κοριτσιών, ανδρών, αγοριών πέρασε το βράδυ της Παρασκευής κάτω από το σπίτι της Βασιλικής. Ενώ πριν και μετά το μεγάλο πλήθος φώναζε συνθήματα και τραγουδούσε κατά της πατριαρχίας, κατά των εκμεταλλευτικών σχέσεων, κάτω από το σπίτι ο κόσμος σώπασε, δάκρυσε, μούδιασε, θύμωσε για τη σφαγή της 39χρονης μητέρας δύο κοριτσιών από τον κακοποιητή σύζυγό της.

Πηγή: https://kalamatajournal.gr/

Οι αστυνομικοί εντόπισαν τον 41χρονο σύζυγο να ανοίγει την πόρτα, εμφανώς αιμόφυρτος, ενώ η 39χρονη σύζυγός του βρέθηκε νεκρή στην κρεβατοκάμαρα του διαμερίσματος.

Σοκ έχει προκαλέσει νέα υπόθεση γυναικοκτονίας που σημειώθηκε τα ξημερώματα της Δευτέρας σε πολυκατοικία στη Βασιλίσσης Όλγας στην Καλαμάτα, όταν γείτονες ειδοποίησαν την Αστυνομία έπειτα από φωνές που ακούγονταν από διαμέρισμα.

Ειδικότερα, σύμφωνα με το tharrosnews.gr, λίγο μετά τις 02:00, αστυνομικοί έφτασαν στο σημείο και εντόπισαν τον 41χρονο σύζυγο να ανοίγει την πόρτα, εμφανώς αιμόφυρτος, ενώ η 39χρονη σύζυγός του βρέθηκε νεκρή στην κρεβατοκάμαρα του διαμερίσματος.

Καλαμάτα: Πολλαπλά τραύματα από μαχαίρι

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, η γυναίκα έφερε πολλαπλά τραύματα, ενώ στο χέρι της κρατούσε μαχαίρι. Στο σημείο κλήθηκε και ιατροδικαστής, ο οποίος προχώρησε σε αυτοψία της σορού.

Πηγή:www.efsyn.gr

H Ισπανία έγινε η πρώτη χώρα που απαγορεύει ρητά διά νόμου τη χρήση του λεγόμενου «Συνδρόμου Γονικής Αποξένωσης» (Parental Alienation Syndrome – PAS), μιας θεωρίας που εδώ και χρόνια αμφισβητείται έντονα από επιστημονικούς φορείς, ανεξάρτητους οργανισμούς και φεμινιστικές συλλογικότητες και θέτει σε κίνδυνο ανήλικα παιδιά και μητέρες. Η απόφαση εντάσσεται στη μεταρρύθμιση του Νόμου για την Ολοκληρωμένη Προστασία της Παιδικής και Εφηβικής Ηλικίας απέναντι στη Βία, την οποία ενέκρινε το ισπανικό Υπουργικό Συμβούλιο.

Η μεταρρύθμιση στην Ισπανία, που προωθήθηκε από το Υπουργείο Νεολαίας και Παιδικής Ηλικίας, παρουσιάστηκε ως ένα σημαντικό βήμα για την ενίσχυση των δικαιωμάτων των παιδιών και των εφήβων. Η υπουργός Νεολαίας και Παιδικής Ηλικίας, Σίρα Ρέγο, δήλωσε ότι η νέα νομοθεσία «τοποθετεί την Ισπανία στην πρωτοπορία των δικαιωμάτων των παιδιών», δίνοντας έμφαση στην ανάγκη το κράτος να αντιμετωπίζει τη βία κατά των ανηλίκων ως δημόσιο και όχι ιδιωτικό ζήτημα.

Oι μισοί πολίτες υπέστησαν ψυχολογική βία στην παιδική τους ηλικία

Όπως αναφέρεται και στο publico.es, η υπουργός επικαλέστηκε στοιχεία μεγάλης εθνικής έρευνας για τη βία κατά των ανηλίκων, σύμφωνα με την οποία σχεδόν οι μισοί πολίτες υπέστησαν ψυχολογική βία στην παιδική τους ηλικία, τέσσερις στους δέκα σωματική βία και σχεδόν τρεις στους δέκα σεξουαλική κακοποίηση. Όπως υπογράμμισε, τα στοιχεία αυτά αποκαλύπτουν ένα «διαρθρωτικό πρόβλημα» που απαιτεί θεσμική αντιμετώπιση.

Στο επίκεντρο της μεταρρύθμισης βρίσκεται η ενίσχυση του δικαιώματος των παιδιών να ακούγεται η φωνή τους σε κάθε διαδικασία που τα αφορά. Μέχρι σήμερα, το ισπανικό νομικό πλαίσιο αναγνώριζε αυτό το δικαίωμα κυρίως για παιδιά άνω των 12 ετών. Με τη νέα ρύθμιση, όλα τα παιδιά, ανεξαρτήτως ηλικίας, αποκτούν το δικαίωμα να εκφράζουν τη γνώμη τους και να λαμβάνεται υπόψη από τις αρχές και τα δικαστήρια.

Παράλληλα, ενισχύεται η αρχή του «υπέρτατου συμφέροντος του παιδιού». Οι δικαστές και οι διοικητικές αρχές θα υποχρεούνται πλέον να αιτιολογούν με σαφήνεια πώς οι αποφάσεις τους προστατεύουν τη σωματική, ψυχολογική και συναισθηματική ευημερία των ανηλίκων. Η μεταρρύθμιση προβλέπει επίσης ότι το συμφέρον του παιδιού δεν μπορεί να ερμηνεύεται με τρόπο που να οδηγεί στην παραμονή του με έναν κακοποιητικό ή πιθανώς κακοποιητικό γονέα.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η ρητή απαγόρευση του λεγόμενου «Συνδρόμου Γονικής Αποξένωσης» και κάθε παρόμοιας θεωρίας που στερείται επιστημονικής τεκμηρίωσης. Το δήθεν σύνδρομο χρησιμοποιείται εδώ και δεκαετίες σε οικογενειακές δικαστικές διαμάχες, κυρίως σε υποθέσεις επιμέλειας παιδιών, με τον ισχυρισμό ότι ένας γονέας –συνήθως η μητέρα– «στρέφει» το παιδί εναντίον του άλλου γονέα. Ο όρος έχει καταγγελθεί από οργανώσεις δικαιωμάτων, φεμινιστικά κινήματα και ειδικούς ψυχικής υγείας ως εργαλείο που συχνά απαξιώνει τις καταγγελίες παιδιών ή μητέρων για ενδοοικογενειακή και σεξουαλική βία.

Με τη νέα νομοθεσία, τέτοιου είδους εκθέσεις δεν θα μπορούν πλέον να χρησιμοποιούνται σε δικαστικές ή διοικητικές διαδικασίες. Επιπλέον, θα δίνεται η δυνατότητα προσφυγής κατά αποφάσεων που έχουν βασιστεί σε αντίστοιχες θεωρίες.

Η Ρέγο μίλησε ανοιχτά για την «οφειλή» της ισπανικής κοινωνίας απέναντι σε παιδιά που δεν εισακούστηκαν και σε «προστατευτικές μητέρες» που, όπως είπε, στοχοποιήθηκαν ή ποινικοποιήθηκαν όταν κατήγγειλαν περιστατικά βίας. «Το πρώτο που οφείλουμε να κάνουμε είναι να αναγνωρίσουμε την πραγματικότητα και να ζητήσουμε συγγνώμη από όλα τα παιδιά που δεν εισακούστηκαν», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Η μεταρρύθμιση εισάγει επίσης περιορισμούς στην κοινή επιμέλεια όταν υπάρχουν ενδείξεις ότι αυτή μπορεί να βλάψει το παιδί. Προβλέπει ακόμη ότι οι αρχές θα πρέπει να διερευνούν τα αίτια όταν ένας ανήλικος εκφράζει απόρριψη προς έναν από τους γονείς του, αντί να θεωρούν αυτομάτως ότι πρόκειται για «χειραγώγηση».

Σημαντική αλλαγή αποτελεί και η δυνατότητα πρόσβασης παιδιών και εφήβων σε ψυχολογική, κοινωνική ή νομική υποστήριξη με τη συναίνεση μόνο ενός γονέα, κάτι που οργανώσεις προστασίας παιδιών θεωρούν κρίσιμο σε περιπτώσεις έμφυλης ή ενδοοικογενειακής βίας.

Παράλληλα, αυστηροποιούνται οι όροι εργασίας με ανηλίκους, αποκλείοντας άτομα που έχουν καταδικαστεί για αδικήματα που σχετίζονται με έμφυλη βία ή κακοποίηση.

Η ισπανική κυβέρνηση παρουσιάζει τη μεταρρύθμιση ως ιστορική τομή στην προστασία της παιδικής ηλικίας. Ο ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ, διατυμπανίζει και με το δίκιο του την πρόοδο που κάνει η Ισπανία στα ανθρώπινα δικαιώματα. Στην προχθεσινή του ανάρτηση αναφέρεται στο σκαρφάλωμα της Ισπανίας στην κορυφή του χάρτη του «ουράνιου τόξου», για τα δικαιώματα και τις ελευθερίες της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας.

«Η Ισπανία βρίσκεται για πρώτη φορά στην κορυφή του «Rainbow Map» για τα δικαιώματα και τις ελευθερίες της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας στην Ευρώπη.

Μια αναγνώριση των κοινωνικών και νομοθετικών προόδων στη χώρα μας, καθώς και όλων των ανθρώπων που έδωσαν τα πάντα για να ζήσουν με ισότητα και χωρίς φόβο» γράφει.

Πηγή: tvxs.gr

Με μία προσωπική μαρτυρία από την Τεχεράνη, η απεσταλμένη της ΕΡΤ Κάτια Αντωνιάδη, αντιστρέφει την κυρίαρχη αφήγηση σε σχέση με το Ιράν και περιγράφει τις κοινωνικές αλλαγές σε σχέση με τις γυναίκες, τους αγώνες που έχουν δοθεί, τη στάση του κράτους, αλλά και τη χρήση της μαντίλας.

«Η μαντίλα, από σύμβολο επιβολής, έχει γίνει το σύμβολο ενός μετασχηματισμού που συμβαίνει κάθε μέρα, σε κάθε πεζοδρόμιο της χώρας και η πολιτική εξουσία συμφιλιώνεται με την πραγματικότητα που παρακινείται από τους ίδιους τους πολίτες», τονίζει η Κάτια Αντωνιάδη.

«Ναι, το κράτος προσπάθησε επί χρόνια, με αστυνομία ηθών, φυλακίσεις, κάμερες και πρόστιμα να το εφαρμόσει. Αλλά όταν εκατομμύρια γυναίκες αποφασίζουν να αμφισβητήσουν το γράμμα του νόμου, η εξουσία προσαρμόζεται», προσθέτει.

Η ανάρτηση από την Κάτια Αντωνιάδη

«Ένα μικρό κατεβατό για μια μεγάλη (και πολύ μπερδεμένη) κατάσταση.

«Στο επόμενο live σου βγάλε τη μαντίλα. Δεν είναι πλέον απαραίτητη. Καλό θα ήταν κάποια στιγμή να ειπωθεί και αυτό», μου είπε η φίλη μου στην Τεχεράνη.

Δεν ήρθα στο Ιράν για να κάνω την επανάσταση, ήρθα για να κάνω τη δουλειά μου. Κυκλοφορούσα λοιπόν παντού με ένα ελαφρύ σάλι στα μαλλιά μου.

Η πρώτη φορά που πειραματίστηκα να κυκλοφορήσω χωρίς σάλι ήταν μια αποκάλυψη: Δεν ασχολήθηκε κανείς.

Ούτε στην αγορά, ούτε στο μετρό, ούτε στις διαδηλώσεις με τις χιλιάδες κόσμου. Οι μόνες περίεργες ματιές που εισέπραξα συνοδεύονταν από ένα ενθουσιώδες «Μάσαλαχ! Χαρετζί! Κοτζά-ι;» (Ωωω! Ξένη! Από πού είσαι;). Δύο κοπέλες μάλιστα με σταμάτησαν για να με ρωτήσουν τι νούμερο ξανθιστική βάζει ο κομμωτής μου.

Προτεραιότητες.

«I told you», μού είπε η φίλη μου με το γνωστό ύφος του ανθρώπου που έχει δίκιο. «Μπε κάσι τσε?» (Ποιον νοιάζει?)

Η Ιστορία εδώ κάνει κύκλους που ζαλίζουν. Το 1936 ο Σάχης Παχλαβί απαγορεύει τη μαντίλα με το «κάσφ-ε χετζάμπ». Τραύμα. Το 1979 η μαντίλα γίνεται σύμβολο αντίστασης στη Δύση. Λίγο αργότερα επιβλήθηκε. Σήμερα, η επιβολή της βιώνεται ως δεσποτισμός και η κοινωνία την έχει ήδη ξεπεράσει στην πράξη.

Ναι, υπάρχει το περιβόητο Άρθρο 638 του Ποινικού Κώδικα. Ναι, το κράτος προσπάθησε επί χρόνια, με αστυνομία ηθών, φυλακίσεις, κάμερες και πρόστιμα να το εφαρμόσει. Αλλά όταν εκατομμύρια γυναίκες αποφασίζουν να αμφισβητήσουν το γράμμα του νόμου, η εξουσία προσαρμόζεται.

«Γιατί φοράς μαντίλα;» με ρωτούσαν. «Κατακτήσαμε το δικαίωμα να μη φοράμε, ΕΜΕΙΣ ΟΙ ΙΡΑΝΕΣ το καταφέραμε, όχι κάποιος απ’ έξω, δείξτο στον κόσμο!».

Σήμερα στο Ιράν η κάλυψη της κεφαλής έχει ντε φάκτο καταργηθεί στους δημόσιους χώρους. Οι γυναίκες κυκλοφορούν (περίπου) όπως θέλουν. Αν δουλεύεις στο δημόσιο, φοράς το υποδεικνυόμενο manteau. Αν δουλεύεις σε τράπεζα, φοράς τη στολή. Αν είσαι ελεύθερη επαγγελματίας, φοράς το στυλ σου. Οι βαθιά θρησκευόμενες τιμούν το τσαντόρ τους. Μπούργκα δεν είδα πουθενά. Το δίχτυ στα μάτια είναι ξένο σώμα για την περσική κουλτούρα. Οι Ιρανές είναι περήφανες για το πρόσωπό τους. Το Ιράν είναι η παγκόσμια πρωτεύουσα των καλλυντικών και των αισθητικών παρεμβάσεων –η ομορφιά εδώ είναι σοβαρή υπόθεση, σχεδόν ιερή.

Το να αναγνωρίζεις το θάρρος των ανθρώπων δεν σημαίνει ότι εθελοτυφλείς στα προβλήματα. Οι αγώνες κερδίζονται με πόνο και αίμα, και οι γυναίκες του Ιράν έχουν πληρώσει –και πληρώνουν– βαρύ τίμημα.

Τίποτα δεν έχει τελειώσει ακόμα. Αλλά η μαντίλα, από σύμβολο επιβολής, έχει γίνει το σύμβολο ενός μετασχηματισμού που συμβαίνει κάθε μέρα, σε κάθε πεζοδρόμιο της χώρας και η πολιτική εξουσία συμφιλιώνεται με την πραγματικότητα που παρακινείται από τους ίδιους τους πολίτες».

Η υπόθεση της 19χρονης Μυρτούς στο Αργοστόλι δεν επιδέχεται καμία εξωραϊσμένη περιγραφή. Δεν είναι «τραγωδία», δεν είναι «ατυχία», δεν είναι ένα ακόμη περιστατικό που χωρά σε ουδέτερες λέξεις και αποστειρωμένες αναλύσεις. Είναι μια υπόθεση που αποκαλύπτει, με τον πιο ωμό και αδιαμφισβήτητο τρόπο, τον πυρήνα μιας κοινωνίας βαθιά διαποτισμένης από μισογυνισμό, μια κοινωνία που όχι μόνο επιτρέπει τη βία κατά των γυναικών, αλλά τη δικαιολογεί, τη συγκαλύπτει και τελικά τη διαιωνίζει.

Μια 19χρονη κοπέλα βρίσκεται αναίσθητη σε δημόσιο χώρο και λίγο αργότερα χάνει τη ζωή της. Η ιατροδικαστική έκθεση κάνει λόγο για καρδιακή ανακοπή, πιθανώς σε συνδυασμό με χρήση ουσιών, με τα τελικά πορίσματα να αναμένονται από τις τοξικολογικές εξετάσεις. Ωστόσο, η εμμονή σε μια «ιατρική αιτία» λειτουργεί σχεδόν αποπροσανατολιστικά, σαν μια βολική μετατόπιση που αποσιωπά το ουσιώδες: τις πράξεις που προηγήθηκαν, τις επιλογές που έγιναν, τη βία που ασκήθηκε όχι μόνο με πράξεις αλλά και με παραλείψεις.

Η Μυρτώ δεν βρέθηκε μόνη της. Βρισκόταν σε δωμάτιο ξενοδοχείου με τρεις άνδρες. Όταν η κατάσταση της υγείας της επιδεινώθηκε, όταν έχασε τις αισθήσεις της, δεν υπήρξε η στοιχειώδης ανθρώπινη ανταπόκριση που θα επέβαλε άμεση παροχή βοήθειας. Αντίθετα, ενεργοποιήθηκε ένας μηχανισμός αποφυγής ευθύνης. Την μετέφεραν εκτός του χώρου, την απομάκρυναν από το περιβάλλον στο οποίο βρισκόταν, την εγκατέλειψαν σε μια πλατεία, αβοήθητη, εκτεθειμένη, ανίκανη να προστατεύσει τον εαυτό της. Τα ίδια τους τα μηνύματα αποτυπώνουν με κυνικότητα αυτή την απόφαση: «Την έχουμε αφήσει», «Την έχουμε παρατήσει εκεί πέρα μόνη της». Η γλώσσα τους δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνείας· δεν μιλούν για έναν άνθρωπο, αλλά για ένα σώμα που πρέπει να απομακρυνθεί, για μια ευθύνη που πρέπει να διαγραφεί.

Ακόμη και όταν βρίσκονταν δίπλα της, παρουσία τρίτων, επιχείρησαν να αποκοπούν από το γεγονός, δηλώνοντας ότι δεν τη γνώριζαν. Υιοθέτησαν τον ρόλο των «αγνώστων», προσπαθώντας να αποσυνδεθούν από τις συνθήκες που οδήγησαν στον θάνατό της. Η αλήθεια άρχισε να αποκαλύπτεται όχι από μεταμέλεια, αλλά από ένα λάθος: την κλήση στο ΕΚΑΒ από το κινητό ενός εκ των κατηγορουμένων, ένα ψηφιακό ίχνος που κατέρριψε την κατασκευή τους.

Σαν να μην ήταν αρκετά αυτά, οι εξελίξεις που ακολούθησαν φωτίζουν μια ακόμη πιο σκοτεινή διάσταση. Μια 28χρονη γυναίκα καταγγέλλει ότι ο 26χρονος, πρώην αρσιβαρίστας και ένας από τους βασικούς εμπλεκόμενους, της είχε ρίξει «χάπι βιασμού» στο ποτό της το 2022. Η περιγραφή της είναι ανατριχιαστικά συγκεκριμένη: προσέγγιση σε μπαρ, φλερτ, κατανάλωση ποτού, αιφνίδια ζάλη, απώλεια συνείδησης, πλήρης διακοπή μνήμης. Ξύπνησε την επόμενη ημέρα χωρίς να θυμάται τίποτα. Δεν κατήγγειλε τότε. Όχι επειδή το περιστατικό δεν ήταν σοβαρό, αλλά επειδή γνώριζε το κοινωνικό πλαίσιο μέσα στο οποίο θα έπρεπε να σταθεί: μια «μικρή κοινωνία», όπου το θύμα εκτίθεται, αμφισβητείται, στιγματίζεται. Σήμερα, έχοντας γίνει μητέρα, επέλεξε να μιλήσει, να σπάσει τη σιωπή, να δώσει φωνή όχι μόνο στη δική της εμπειρία αλλά και σε εκείνες που δεν ειπώθηκαν ποτέ.

Οι καταγγελίες δεν φαίνεται να είναι μεμονωμένες. Άλλες γυναίκες, θορυβημένες από τον θάνατο της Μυρτούς, προσέρχονται στις αρχές. Ένα μοτίβο αρχίζει να σχηματίζεται: στοχευμένη προσέγγιση νεαρών γυναικών, δημιουργία οικειότητας, χρήση ουσιών που αφαιρούν τη βούληση και τη μνήμη. Παράλληλα, στοιχεία συνδέουν τους εμπλεκόμενους με υποθέσεις ναρκωτικών, εκβιασμών και βίας, σκιαγραφώντας ένα πλαίσιο που απέχει πολύ από την έννοια του «τυχαίου». Και όμως, μέσα σε αυτή τη ζοφερή πραγματικότητα, ένα μέρος της κοινωνίας επιλέγει να στραφεί αλλού. Όχι στην εγκατάλειψη. Όχι στην ευθύνη. Όχι στη βία. Αλλά στην εμφάνιση της Μυρτούς. «Με ψεύτικα χείλη και στήθος ήξερε που έμπλεκε». Αυτή η τοποθέτηση και άλλα τέτοια παρόμοια σχόλια που εμφανίστηκαν στο διαδίκτυο δεν είναι «αθώα». Αποτελούν συμπύκνωση ιδεολογίας. 

Τι λένε στην πραγματικότητα αυτά τα σχόλια; Λένε: αν δεν συμμορφωθείς με τα πρότυπα, αν το σώμα σου ξεφύγει από τα όρια που θέτουμε, αν υπάρξεις όπως θέλεις – τότε είσαι εκτεθειμένη. Λένε: η βία είναι αναμενόμενη. Λένε: η ευθύνη είναι δική σου. Είναι η πιο καθαρή μορφή μισογυνισμού. Είναι η δήλωση ότι η αξία της ζωής μιας γυναίκας εξαρτάται από το πόσο «αποδεκτή» είναι η εμφάνισή της. Είναι η απόφαση να μετατραπεί ένα έγκλημα σε ηθικό μάθημα προς τις γυναίκες.

Αυτός είναι ο μηχανισμός της γυναικοκτονίας. Όχι μόνο η τελική πράξη, αλλά το συνεχές που την καθιστά δυνατή: η αντικειμενοποίηση, η κανονικοποίηση της βίας, η ενοχοποίηση του θύματος, η σιωπή των μαρτύρων, η καθυστέρηση της βοήθειας, η συγκάλυψη. Το victim blaming δεν είναι μια «κακή συνήθεια» του δημόσιου λόγου. Είναι δομικό στοιχείο της έμφυλης βίας. Είναι το εργαλείο με το οποίο η κοινωνία μετατρέπει τον θύτη σε σκιά και το θύμα σε κατηγορούμενο. Είναι η διαδικασία μέσα από την οποία η ευθύνη διαχέεται, διαστρέφεται και τελικά εξαφανίζεται. Είναι ο λόγος που γυναίκες δεν μιλούν, που καταγγελίες δεν γίνονται, που εγκλήματα επαναλαμβάνονται.

Σε αυτό το πλαίσιο, η Μυρτώ δεν αντιμετωπίζεται ως υποκείμενο με δικαιώματα και αξιοπρέπεια, αλλά ως αντικείμενο κρίσης και σχολιασμού. Το σώμα της γίνεται πεδίο πάνω στο οποίο προβάλλονται προκαταλήψεις, φόβοι και στερεότυπα. Η ζωή της υποβαθμίζεται, η απώλειά της σχετικοποιείται, και η ευθύνη διαχέεται μέχρι να εξαφανιστεί. Σχόλια που εστιάζουν στα «ψεύτικα χείλη» και στο σώμα της δεν αποτελούν απλώς εκτροπή του δημόσιου λόγου· αποτελούν την πιο καθαρή έκφραση μιας κουλτούρας που επιμένει να αξιολογεί τη ζωή μιας γυναίκας με όρους αισθητικής και ηθικής πειθάρχησης.

Η μετατόπιση αυτή δεν είναι αθώα. Είναι βαθιά πολιτική. Μεταφέρει την ευθύνη από τους άνδρες που εγκατέλειψαν ένα αναίσθητο κορίτσι, στο ίδιο το σώμα του θύματος. Υπονοεί ότι η εμφάνιση, οι επιλογές ή η συμπεριφορά μιας γυναίκας μπορούν να λειτουργήσουν ως ερμηνεία –ή ακόμη και ως δικαιολογία– για τη βία που υφίσταται. Πρόκειται για τον μηχανισμό του victim blaming στην πιο ωμή του μορφή, έναν μηχανισμό που διατρέχει κάθε υπόθεση έμφυλης βίας και που λειτουργεί ως θεμέλιο της ατιμωρησίας. Σε αυτό το πλαίσιο, η Μυρτώ δεν αντιμετωπίζεται ως υποκείμενο με δικαιώματα και αξιοπρέπεια, αλλά ως αντικείμενο κρίσης και σχολιασμού. Το σώμα της γίνεται πεδίο πάνω στο οποίο προβάλλονται προκαταλήψεις, φόβοι και στερεότυπα. Η ζωή της υποβαθμίζεται, η απώλειά της σχετικοποιείται, και η ευθύνη διαχέεται μέχρι να εξαφανιστεί.

Αυτή ακριβώς είναι η μήτρα μέσα στην οποία γεννιούνται οι γυναικοκτονίες. Όχι ως μεμονωμένες εκρήξεις βίας, αλλά ως κορυφώσεις μιας καθημερινής, κανονικοποιημένης υποτίμησης της γυναικείας ζωής. Μιας κουλτούρας που επιτρέπει στους άνδρες να αισθάνονται ότι μπορούν να ελέγχουν, να εκμεταλλεύονται και, τελικά, να εγκαταλείπουν χωρίς συνέπειες. Μιας κοινωνίας που εκπαιδεύει τις γυναίκες να προσέχουν, αλλά σπανίως εκπαιδεύει τους άνδρες να μην βλάπτουν.

Κάθε ερώτημα που στρέφεται προς τη Μυρτώ αντί προς τους ανθρώπους που την εγκατέλειψαν αποτελεί μέρος αυτού του προβλήματος. Κάθε σχόλιο που επιχειρεί να ερμηνεύσει τον θάνατό της μέσα από την εμφάνιση ή τις επιλογές της αναπαράγει τη βία. Κάθε απόπειρα να βρεθεί «τι έκανε λάθος» συντηρεί ένα σύστημα που συνεχίζει να παράγει θύματα. Η Μυρτώ δεν είναι ένα ακόμη όνομα σε μια λίστα που μεγαλώνει. Είναι μια υπενθύμιση ότι τίποτα από αυτά δεν είναι τυχαίο. Ότι η βία έχει δομή, έχει γλώσσα, έχει αποδέκτες και –κυρίως– έχει ανοχές. Απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα, η ουδετερότητα δεν είναι επιλογή. Είναι συνενοχή. Η σιωπή δεν είναι διακριτικότητα. Είναι αποδοχή. Και η μετατόπιση της ευθύνης δεν είναι άγνοια. Είναι στάση.

Αν υπάρχει ένα ελάχιστο όριο που οφείλει να θέσει αυτή η κοινωνία, είναι να σταματήσει να δικάζει τα θύματα και να αρχίσει να λογοδοτεί για τους θύτες. Να αρνηθεί τη γλώσσα που υποτιμά, να απορρίψει τα στερεότυπα που ενοχοποιούν, να συγκρουστεί με τις δομές που επιτρέπουν τη βία να αναπαράγεται. Γιατί στο τέλος, το ερώτημα δεν είναι τι έκανε η Μυρτώ. Το ερώτημα είναι τι ανεχόμαστε εμείς. Και η απάντηση δεν μπορεί να είναι άλλη από μια αδιαπραγμάτευτη, συλλογική στάση: καμία ανοχή στη βία, καμία συγκάλυψη, καμία μετατόπιση ευθύνης. Καμία άλλη γυναίκα να μην χρειαστεί να απολογηθεί για τη ζωή της ή για τον θάνατό της. Καμία άλλη να μην αφεθεί μόνη.

Ούτε τώρα. Ούτε ποτέ. Και αν αυτή η υπόθεση δεν γίνει σημείο ρήξης, αν δεν μας αναγκάσει να κοιτάξουμε κατάματα την ασχήμια που παράγουμε και ανεχόμαστε, τότε θα συνεχίσουμε να μετράμε νεκρές και να ψάχνουμε, κάθε φορά, έναν ακόμη λόγο για να τις ενοχοποιήσουμε. Η οργή δεν είναι υπερβολή· είναι η ελάχιστη ηθική αντίδραση απέναντι σε μια κοινωνία που έχει μάθει να συγχωρεί τους θύτες και να θάβει τα θύματα. Και αυτή η οργή οφείλει να γίνει πράξη, φωνή, διεκδίκηση και ρήξη, μέχρι να πάψει ο φόβος να κατοικεί στα σώματα των γυναικών και να επιστρέψει εκεί όπου ανήκει: σε όσους ασκούν τη βία.