ΓΥΝΑΙΚΑ

1Τέσσερα χρόνια έχουν περάσει από τον ύποπτο θάνατο της Κατερίνας Γκουλιώνη, της 41χρονης κρατούμενης που πρωτοστάτησε στον αγώνα για κατάργηση της κολπικής έρευνας και βελτίωση των συνθηκών κράτησης στις γυναικείες φυλακές. Σήμερα οι κολπικοί έλεγχοι έχουν καταργηθεί, τα περισσότερα προβλήματα όμως παραμένουν, καθώς οι γυναικείες φυλακές εξακολουθούν να αποτελούν άντρο αυθαιρεσίας και καταπάτησης των δικαιωμάτων των κρατουμένων.

Η Κατερίνα Γκουλιώνη, απεξαρτημένη, μητέρα και κρατούμενη για κατοχή ναρκωτικών στις γυναικείες φυλακές Θήβας, βρέθηκε νεκρή τις 19 Μαρτίου του 2009 στο πλοίο που την μετέφερε προς τις φυλακές της Κρήτης. Βρέθηκε πισθάγκωνα δεμένη και με αίματα στο πρόσωπό της, χωρίς να εξακριβωθεί ποτέ τι συνέβη. Λίγο καιρό πριν το θάνατό της είχε συντάξει μία συγκλονιστική επιστολή-καταγγελία για την κακομεταχείριση των γυναικών στις ελληνικές φυλακές και ιδιαίτερα για το μεγάλο θέμα της κολπικής εξέτασης.

aousbitsH 86χρονη Βάσω Σταματίου είναι ένας μαντατοφόρος από την κόλαση. Είναι η τελευταία ίσως Ελληνίδα χριστιανή που βρίσκεται σήμερα ζωντανή αφού πέρασε από το κολαστήριο του Άουσβιτς Μπιρκενάου, άλλων δύο στρατοπέδων συγκέντρωσης, το Ράβενσμπρικ και το Μάγκντεμπουργκ και κατάφερε τελικά να επιζήσει.

Το 1944 ήταν πρωτοετής της Νομικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Μια Επονίτισσα, που τη συνέλαβε στο σπίτι της η Γκεστάπο τρεις μέρες μετά τη συγκέντρωση διαμαρτυρίας στη διασταύρωση Αγίας Σοφίας και Τσιμισκή, με αφορμή την επέτειο της 25ης Μαρτίου, για να μεταφερθεί στη συνέχεια στο στρατόπεδο Παύλου Μελά και από εκεί στις φυλακές Μπάνιτσε του Βελιγραδίου και να πάρει μετά από τρεις μήνες το δρόμο για το Άουσβιτς Μπιρκενάου.

Είναι ένας άνθρωπος που γνωρίζει -στα απώτατα σύνορα ζωής και θανάτου- τι σημαίνει να ζεις κάτω από το υψωμένο χέρι του ναζιστικού χαιρετισμού. Δεν έχει ψευδαισθήσεις, αλλά και να ‘θελε δεν γίνεται, καθώς κουβαλάει συνέχεια τον αριθμό 82224 και τις μνήμες του Άουσβιτς, του Ράβενσμπρικ και του Μάγκντεμπουργκ και άντεξε.

10Της Ελένης Νικολαϊδου

Μάγισσες πάντα υπήρχαν και πάντα θα υπάρχουν. Γεννιούνται μέσα από την καταπίεση, τον εξευτελισμό, τη βία, την αδιαφορία, τη σεξουαλική κακοποίηση.

Ξεπετιούνται μέσα από το δάκρυ, την ευαισθησία.

Οι μάγισσες θα πετάνε με τη σκούπα τους, πάντα, όσο υπάρχει αυτή η κοινωνία που γεννάει τις ανισότητες. Λες και δε φτάνουν οι φτωχοί και οι πλούσιοι, λες και δε φτάνουν οι δίκαιοι και οι άδικοι, λες και δε φτάνουν οι δυνατοί και οι αδύνατοι. Θα πρέπει να ζούμε το ένα φύλο πάνω από το άλλο. Με τη μπότα στο λαρύγγι. Ο πατέρας, ο αδερφός, ο άντρας. Όποια κοινωνία φέρεται έτσι στις γυναίκες τότε αυτές θα γίνονται μάγισσες. Θα παίρνουν το σκουπόξυλο και θα την κάνουν για τις δικές τους πολιτείες. Μόνες και μαζί με τις άλλες. Ελεύθερες και αξιοπρεπείς.

Πάμε να κάνουμε μια διαδρομή;

Μία άτακτη, ιστορικά, διαδρομή! Πάρτε τη σκούπα σας αν θέλετε, τη διάθεσή σας αν προτιμάτε, αλλά μην έρθετε χωρίς ορθάνοιχτο μυαλό!

Ula StöcklH Ούλα Στοκλ (Ula Stoeckl) γεννήθηκε στο Ulm στη Γερμανία το 1938. Σπουδάζει κινηματογράφο το 1963 στο νεοϊδρυθέν τμήμα κινηματογράφου της Hochschule fur Gestaltung (HfG) στο Ulm, όπου, υπό τη διδασκαλία των Αλεξάντερ Κλούγκε (Alexander Kluge) και Έντγκαρ Ράιτζ (Edgar Reitz), βρίσκει πρόσφορο έδαφος η θεωρία του δημιουργού (auterism), δίνοντας ώθηση στη γέννηση του Νέου Γερμανικού Κινηματογράφου. Σε αυτό το κλίμα, η Ούλα Στοκλ γυρίζει τις πρώτες της ταινίες αναλαμβάνοντας όλα τα στάδια της παραγωγής: εκτός από σκηνοθέτης είναι τις περισσότερες φορές σεναριογράφος και παραγωγός των ταινιών της.

Εξελισσόμενη σε μια από τις κατεξοχήν γυναικείες εκπροσώπους του λεγόμενου Νέου Γερμανικού Κινηματογράφου, γυρίζει περισσότερες από είκοσι ταινίες, μεταξύ των οποίων πολλά ντοκιμαντέρ και μικρού μήκους. Η πρώτη της μεγάλου μήκους Η Γάτα έχει εννιά Ζωές (Νeun Leben Hat die Katze) (1968) θα χαρακτηριστεί ως η πρώτη φεμινιστική ταινία στο γερμανικό κινηματογράφο, περίπου μια δεκαετία πριν εμφανιστεί ο φεμινισμός στη Γερμανία. Η Ούλα Στοκλ σημειώνει σχετικά: «Ποτέ δεν υπήρξα ενεργό μέλος του φεμινιστικού κινήματος και συχνά έχω δεχθεί κριτική για αυτό. Ωστόσο το γυναικείο κίνημα εξελίχθηκε παράλληλα με εμένα. Ήδη γύριζα ταινίες όταν ξεκίνησε να οργανώνεται και να διατυπώνει τους στόχους του. Θεωρώ κάθε ριζοσπαστικό ¨αυτονομισμό¨ παράλογο. Επιπλέον, οι πιονέροι του γυναικείου κινήματος στη Δυτική Γερμανία αγνοούσαν τελείως το κινηματογραφικό μου έργο. Πράγματι το γεγονός πως είχα ήδη επιτύχει αυτά για τα οποία αγωνίζονταν λειτούργησε αρνητικά απέναντι μου. Γι αυτούς, ήμουν ¨μια γυναίκα από την πλευρά του άνδρα¨. Αυτό που προσωπικά αντιλαμβάνομαι ως ριζοσπαστικό έχει να κάνει με την πραγματική κατάργηση των ταμπού».

10H 8 Μάρτη καθιερώθηκε ως διεθνής μέρα των εργαζόμενων γυναικών, το 1910. Τότε, η Γερμανίδα σοσιαλίστρια Kλάρα Tσέτκιν, για να τιμήσει τους μεγαλειώδεις αγώνες των εργατριών της Nέας Yόρκης, πρότεινε στη Δεύτερη Διεθνή Διάσκεψη Σοσιαλιστριών (στην Kο…πεγχάγη της Δανίας) να καθιερωθεί η 8 του Mάρτη ως παγκόσμια μέρα της γυναίκας. Είχε προηγηθεί η πρώτη ιστορικά καταγεγραμμένη απεργία των γυναικών στις 8/3/1857 στη Νέα Υόρκη, όταν οι εργάτριες στην υφαντουργία και τα ραφτάδικα διεκδίκησαν «δεκάωρη δουλειά (μέχρι τότε ήταν 16ωρη), φωτεινές και υγιεινές αίθουσες εργασίας, ίσα μεροκάματα με τους κλωστοϋφαντουργούς και τους ράφτες». Η διαδήλωση των γυναικών χτυπήθηκε από την αστυνομία και βάφτηκε στο αίμα.

Στις αρχές του 1900 στη Νέα Υόρκη, οι εργάτριες στις βιοτεχνίες ιματισμού, που ήταν στην πλειοψηφία τους μετανάστριες, για να αντιμετωπίσουν τους εργοδότες και να βελτιώσουν τα ωράρια και τις πενιχρές αμοιβές τους, ίδρυσαν το πρώτο σωματείο εργατριών στην υφαντουργία, το ILGWU (International Ladies Garment Workers Union).

Η πρόταση της Τσέτκιν για την μέρα της γυναίκας έγινε σε μια περίοδο που σημαδεύτηκε από τη σκληρότερη απεργία γυναικών, που έμεινε στην ιστορία σαν «η εξέγερση των 20.000» εργατριών στις βιοτεχνίες ιματισμού της Νέας Υόρκης και η οποία διήρκεσε από το Νοέμβρη του 1909 ως το Φλεβάρη του 1910. Ήταν μια ηρωική απεργία που κλιμακώθηκε, καθώς πήραν μέρος σ’ αυτή και χιλιάδες άντρες εργάτες της υφαντουργίας και έγινε γενική απεργία στον κλάδο.

γυναικαΗ επανάσταση ξεσπά αυθόρμητα –μετά αρχίζει να ψάχνεται και να βρίσκει τα κόμματα, τους θεσμούς και τους ανθρώπους που θα την εκφράσουν. Οι γυναίκες, μέσα στη σύγχυση, την αυθορμησία και την «ανωριμότητά» τους, αποδεικνύονται οι πιο κατάλληλες για την πραγματική εκκίνηση. Όταν οι πολιτικά ώριμοι οργανώνουν την επιτροπή που θα συναντήσει τον όποιο Λουδοβίκο, αυτές είναι ήδη μέσα στο παλάτι

Της Εύης Πάτκου

Η ουσιαστική εκκίνηση της Γαλλικής Επανάστασης γίνεται την ώρα που οι γυναίκες του Παρισιού μέσα στην πείνα και την απελπισία τους μπαίνουν στις Βερσαλλίες. Η συνδικαλιστική μάχη με το μεγαλύτερο ιστορικό συμβολισμό –τα γεγονότα του Σικάγου το 1886- είναι αυτή όπου εργάτριες θα χτυπηθούν από τον στρατό γιατί διεκδικούν στο δρόμο στοιχειώδη, από τη σημερινή οπτική γωνία, πράγματα. Αυτή η καταστατική παρουσία των γυναικών σε όλα τα μεγάλα απελευθερωτικά κινήματα έμελλε εκ νέου να επιβεβαιωθεί και στη Ρωσική Επανάσταση. «Δόξα στις γυναίκες που αγωνίζονται για την ελευθερία», γράφει το πανό που κρατούν οι γυναίκες σε μια υπέροχη φωτογραφία της εποχής, περιποιημένων κι όμορφων ανθρώπων, φτωχά καλοντυμένων. Μια από αυτές κοιτάζει κατάματα το φακό κι εμάς, ενενήντα χρόνια μετά. Είναι 8 Μαρτίου (23 Φεβρουαρίου), από διαδήλωση στην Αγία Πετρούπολη για τη Διεθνή μέρα της γυναίκας, όταν 90.000 απεργοί εργάτες ενώνονται με την πορεία των γυναικών.

syrianrefugeeΜέσα από συγκρούσεις και κακουχίες, ταξίδευε για εβδομάδες αναζητώντας ασφάλεια. Φτάνοντας στον προορισμό της, γνώρισε από αδιαφορία μέχρι ρατσισμό. Η ιστορία της συμπυκνώνει το δράμα των Σύρων προσφύγων. Όμως η ίδια δεν το βάζει κάτω. Αγωνίζεται, επιμένει, διεκδικεί ένα καλύτερο μέλλον για τα παιδιά της, επιβιώνοντας μέρα τη μέρα σε ένα επικίνδυνο παρόν.

«Η μητέρα μου ήταν καθηγήτρια αγγλικών. Όμως εγώ παράτησα το σχολείο μετά το γυμνάσιο για την παντρειά» διηγείται χαμογελαστή η 29χρονη Ζιχάν, χαϊδεύοντας το κεφάλι του μικρότερου από τα έξι παιδιά της – της τετράχρονης Λουλού. «Ο άντρας μου ήταν φωτορεπόρτερ και μέναμε στο Καμισλί, στα βορειοανατολικά σύνορα της Συρίας, με το Ιράκ και την Τουρκία. Είχαμε τρία μαγαζιά, χωράφια… Ζούσαμε καλά» αναπολεί.

«Όλα ξεκίνησαν με τις αντικαθεστωτικές πορείες και σύντομα ακολούθησε η ακρίβεια. Ό,τι έκανε στην αγορά ένα ευρώ, πλέον το έβρισκες με δύο. Σιγά σιγά, άρχισαν οι εκρήξεις, οι βόμβες στα σχολεία κι οι πυροβολισμοί στο πλήθος εν ψυχρώ. Απ’ τη σφαγή σε ένα διπλανό χωριό κανείς δεν ξέρει πόσοι έπεσαν νεκροί. Ο άντρας μου φωτογράφιζε τις πορείες, μέχρι που τον συνέλαβαν και μπήκε φυλακή» διηγείται με σπασμένη φωνή η Ζιχάν. Όταν τα πράγματα χειροτέρεψαν, ήταν ο γαμπρός της εκείνος που τους προέτρεψε να φύγουν παράνομα προς την Τουρκία. Άλλωστε μες στον πόλεμο πώς να βγάλεις διαβατήριο;