Καλλιτέχνης, ακτιβιστής, φιλόσοφος… για τον Ούντι Αλόνι, αυτές οι έννοιες δε μπορούν παρά να συνυπάρχουν.

Ισραηλινός σκηνοθέτης και ένθερμος αλληλέγγυος της Παλαιστίνης και υποστηρικτής του BDS, ο Αλόνι έρχεται στην Αθήνα για να παρουσιάσει ένα περφόρμανς-αυτοπροσωπογραφία μέσα από το οποίο εξερευνά την κατάρρευση της ταυτότητας, της μνήμης και της γλώσσας της ηθικής μέσα σε έναν κόσμο που συνεχίζει να φλέγεται.

Το έργο “A Radical Jew – A Self-Portrait of a Remnant”, σε σενάριο και σκηνοθεσία του Ούντι Αλόνι, αποτελεί μια ιδιότυπη συνάντηση κινηματογράφου και ζωντανής περφόρμανς που εκτυλίσσεται επί σκηνής με τη μορφή ενός διαλόγου ανάμεσα στον Αλόνι και τον ηθοποιό Δημήτρη Τσίκλη.

Με αφορμή αυτή την παράσταση, ο Ούντι Αλόνι μιλά στο Magazine για την ισραηλινή του ταυτότητα, πώς εκφράζεται η εβραϊκότητά του για τον ίδιο, πόσο μεγάλη επίδραση είχε πάνω του ο καλλιτέχνης και ακτιβιστής Τζουλιάνο Μερ Καμίς, ποιος είναι ο ρόλος και η θέση του πολιτιστικού μποϊκοτάζ, και το πώς ο Ζίζεκ τον βοήθησε να καταλάβει ότι ο ακτιβισμός κι η δημιουργία πρέπει να συνυπάρχουν.

«ΕΝΙΩΣΑ ΟΤΙ ΔΕΝ ΘΕΛΩ ΠΙΑ ΝΑ ΜΕ ΑΠΟΚΑΛΟΥΝ ΙΣΡΑΗΛΙΝΟ»

Ο Ούντι Αλόνι γεννήθηκε στο Ισραήλ το 1959, γιος του Ρέουβεν και της Σουλαμίτ Αλόνι, και από νωρίς κινήθηκε σε έναν καλλιτεχνικό, ακτιβιστικό χώρο, διαδηλώνοντας από έφηβος ήδη κατά των εποικισμών, πριν αρχίσει στα ‘90s να σκηνοθετεί. Η αναζήτηση αυτή δεν ήρθε από το πουθενά: Η συλλογιστική του Αλόνι επιστρέφει ξανά και ξανά στη μητέρα του, Σουλαμίτ, μια σημαντική εκπρόσωπος της ισραηλινής προοδευτικής σκηνής, που τον έβαλε σε αυτό το δρόμο της αμφισβήτησης.

Σήμερα, έχοντας περάσει από ένα διάστημα προσωπικής κρίσης, αναλογιζόμενος το ρόλο που μπορεί να έχει το σινεμά – και εν γένει η καλλιτεχνική δημιουργία – σε καιρό μιας τέτοιας κρίσης, μας εξηγεί πώς έφτασε στο σημείο που είναι σήμερα. Και το πώς η τέχνη, ο ακτιβισμός κι η φιλοσοφία δε μπορούν παρά να συνυπάρχουν.

«Είμαι τυχερός γιατί η μητέρα μου ήταν μια προοδευτική πολιτική ηγέτιδα και η ίδια έκανε πολλή δουλειά για να αποδομήσει τις σιωνιστικές δομές που υπήρχαν μέσα στο δικό της μυαλό. Οπότε στη δική μου περίπτωση υπήρχε περισσότερη συνέχεια παρά ρήξη. Από πολύ μικρή ηλικία αναζητούσα Παλαιστίνιους διανοούμενους. Ήθελα να καταλάβω τα πράγματα έξω από το ισραηλινό πλαίσιο.

Αλλά το να αποκοπώ πλήρως από την ισραηλινή ταυτότητα συνέβη πολύ αργότερα, γύρω στο 2010. Τότε ζούσα στον προσφυγικό καταυλισμό της Τζενίν. Έμεινα εκεί περίπου έναν χρόνο. Ο φίλος μου είχε δολοφονηθεί. Έβλεπα τον ισραηλινό στρατό να μπαίνει κάθε βράδυ, να απαγάγει φοιτητές, να γκρεμίζει σπίτια, και τελικά κατάλαβα ότι απλώς δεν βλέπουμε την πραγματικότητα.

Οπότε ναι, μεγάλωσα μέσα στην Αριστερά, από τα δεκαέξι μου ήδη διαδήλωνα εναντίον των εποικισμών. Αυτό δεν ήταν κάτι καινούργιο. Αλλά το να καταλάβω ότι ακόμη κι εγώ βρισκόμουν υπό την επίδραση μιας μορφής πλύσης εγκεφάλου πήρε πολύ περισσότερο χρόνο. Απαιτούσε μια διαδικασία αυτο-αποδόμησης.»

***

«Είμαι σκηνοθέτης και ξέρω ότι δεν είναι εύκολο να κάνεις ταινίες. Και έχω περισσότερες ιστορίες να αφηγηθώ απ’ όσον χρόνο έχω για να κάνω ταινίες.

Τα τελευταία τρία χρόνια, για να είμαι ειλικρινής, δεν μπορούσα να είμαι δημιουργικός, γιατί η γενοκτονία που διαπράττει το Ισραήλ στη Γάζα – και είναι κάτι μεγαλύτερο από τη Γάζα στην πραγματικότητα, είναι εναντίον του παλαιστινιακού λαού – με έκανε έναν άνθρωπο που ήταν ακτιβιστής σε μόνιμη βάση, εκατό τοις εκατό του χρόνου, μέσα στην απόγνωση. Και μπορείς να πεις ότι αυτό ήταν εναντίον της ίδιας μου της χώρας. Μπορείς να πεις ότι ήταν υπέρ της χώρας. Αλλά πραγματικά ένιωσα ότι δεν θέλω πια να με αποκαλούν Ισραηλινό.

Ζω στην Αμερική, αλλά παλιότερα δεν ντρεπόμουν. Πίστευα ότι μπορούμε να το αλλάξουμε. Υπήρχε κάτι τόσο λάθος, τόσο σκοτεινό… δεν μπορούσα να δημιουργήσω. Όλη την ώρα ήμουν σε διαδηλώσεις, οργάνωνα πράγματα, έπαιρνα τηλέφωνα. Και δεν βοηθάει και πολύ, ξέρεις.

Και μετά έκανα κι εκείνο το συνέδριο με τον Ζίζεκ στο Βερολίνο. Είναι πολύ δύσκολα εκεί. Και μου είπε: “Δεν λειτουργεί έτσι. Ο απλός ακτιβισμός δεν αρκεί. Πρέπει να δημιουργείς. Πρέπει να βρεις και τη γλώσσα του μέλλοντος. Πρέπει να ασχοληθούμε και με την τέχνη, και με την ιδεολογία”.

Οπότε μέσα σε αυτό το τρίγωνο που προσπαθώ να δημιουργήσω – τέχνη, φιλοσοφία και ακτιβισμός – ήθελα να επιστρέψω ξανά και στα τρία.»

«ΟΤΙΔΗΠΟΤΕ ΚΑΝΩ ΕΙΝΑΙ ΠΛΕΟΝ ΜΟΛΥΣΜΕΝΟ, ΓΙΑΤΙ Η ΓΛΩΣΣΑ ΜΟΥ ΔΙΝΕΙ ΤΩΡΑ ΔΙΑΤΑΓΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ»

Στην Αθήνα, ο Ούντι Αλόνι θα παρουσιάσει ένα περφόρμανς που περιγράφει ως “αυτοπροσωπογραφία”, σε συνδυασμό με προβολή δύο ταινιών του. Μας εξηγεί την ιδέα πίσω από αυτή την παράσταση και το πώς συνδέεται με την προσπάθειά του να επαναπροσδιορίσει την Εβραϊκή ταυτότητα σήμερα.

«Είναι σημαντικό για μένα – και ξέρω ότι μπορεί να δημιουργήσει πρόβλημα – να το ονομάσω A Radical Jew. Να μιλήσω ως Εβραίος. Και να πω ότι, φυσικά, η πραγματική θέση είναι να μιλάς ως Παλαιστίνιος απέναντι στη γενοκτονία. Αλλά μέσα στον λόγο της Δύσης, ολόκληρη η γαμημένη Δύση συνεργάζεται με το Ισραήλ. Η κυβέρνησή σας. Η Αμερική. Η Γερμανία. Σήμερα δεν μπορούμε να λέμε «αυτοί». Πρέπει να λέμε «εμείς». Και πολλοί Έλληνες το ξεχνούν αυτό. Εμείς το κάνουμε. Μάλιστα, στην παράσταση το αποκαλώ “μια ιουδαιοχριστιανική γενοκτονία εναντίον των Παλαιστινίων”.

Δουλεύουμε πολύ σκληρά πάνω στην παράσταση. Έχω μια υπέροχη ομάδα ανθρώπων που με βοηθούν. Είναι αστείο γιατί, παρότι είναι μέρος του φεστιβάλ, νομίζω ότι κάποιοι άνθρωποι μέσα στο φεστιβάλ τη φοβούνται λίγο. Όπου κι αν αγγίξεις το Ισραήλ και την Παλαιστίνη, υπάρχει πρόβλημα.

Αν και δεν νομίζω ότι είναι μόνο αυτό. Νομίζω ότι μετά από όσα συνέβησαν στη Berlinale, μετά το ότι άνθρωποι παραλίγο να χάσουν τις δουλειές τους, μετά από όσα έγιναν γύρω από τον Ναντάβ Λαπίντ, πολλοί απλώς σκέφτηκαν: γιατί να μπλέξουμε με αυτό; Ας μείνουμε έξω από όλο αυτό.»

***

«Η Αθήνα είναι ένα μέρος όπου διαπιστώνω ότι περνάω όλο και περισσότερο χρόνο. Θέλω να μετακομίσω εδώ, κατά κάποιο τρόπο. Και όταν έκαναν εδώ το αφιέρωμα στις ταινίες μου, είχα έναν καταπληκτικό διάλογο με την κοινότητα εδώ. Αυτό δεν το νιώθω στο Βερολίνο. Απλώς κουράστηκα να παλεύω μαζί τους, με τον τρόπο που μπλοκάρουν κάθε εβραϊκή φωνή που είναι εναντίον του Ισραήλ.

Έτσι σκέφτηκα να προσφέρω αυτό το πράγμα, που το αποκαλώ αυτοπροσωπογραφία. Ίσως επειδή προέρχομαι από μια καλλιτεχνική πρακτική που δουλεύει με θραύσματα από διαφορετικά πεδία, είτε από τις ταινίες μου είτε από πράγματα που έχω κινηματογραφήσει για εντελώς διαφορετικούς λόγους.

Στην παράσταση υπάρχει ένας ηθοποιός που υποδύεται εμένα. Κι εγώ, να διαφωνώ με τον ηθοποιό. Οι δυο μας πάνω στη σκηνή, να βοηθάμε ο ένας τον άλλον και να μη συμφωνούμε συνεχώς μεταξύ μας. Και να προσπαθούμε να βρούμε μια γλώσσα για το πώς, κατά κάποιον τρόπο, να μην εγκαταλείψω την ταυτότητά μου. Γιατί εξαιτίας των Ναζί, δεν πρόκειται να σταματήσω να διαβάζω Γκαίτε.

Παρ’ όλα αυτά διαπιστώνω ότι δεν μπορώ πια απλώς να κάνω τέχνη. Οτιδήποτε κάνω είναι πλέον μολυσμένο, γιατί ακόμη και η γλώσσα μου, τα εβραϊκά, δίνει τώρα διαταγές για μια γενοκτονία.

Αν προσπαθήσω να σκεφτώ ποιο είναι το πιο αντίθετο πράγμα προς την εβραϊκότητα, είναι το Ισραήλ. Και ο κόσμος εδώ δεν το καταλαβαίνει. Πολύ εύκολα οι άνθρωποι λένε… αντί να πουν ότι το Ισραήλ κάνει αυτό ή το Ισραήλ κάνει εκείνο, λένε “οι Εβραίοι”. Και για μένα, ο Εβραίος είναι το αντίθετο του Ισραήλ. Δεν είναι τυχαίο ότι όλα τα αντισημιτικά κινήματα υποστηρίζουν τον σιωνισμό: Βλέπεις τον Όρμπαν στην Ουγγαρία. Το βλέπεις παντού.»

***

«Θέλω να σας προσκαλέσω μέσα στον κόσμο μου, παρότι είναι ένας πολύ συγκεκριμένος κόσμος. Είναι ο κόσμος της μητέρας μου, που ήταν μέρος του ίδιου του ιστού του κινήματος των πολιτικών δικαιωμάτων στο Ισραήλ, που βοήθησε να νομιμοποιηθούν οι ομοφυλοφιλικές σχέσεις στο Ισραήλ και που ήταν φίλη του Αραφάτ.

Μετά έρχεται ο Τζουλιάνο Μερ Καμίς. Μετά άνθρωποι όπως ο Μπαντιού. Και στο τέλος καταλήγω σε αυτή την προσπάθεια να αναδημιουργήσω το υπόλειμμα του Εβραίου στην εξορία. Ένα υπόλειμμα που μπορεί να απορρίψει ολοκληρωτικά αυτό που έκανε η αποικιοκρατία εποίκων πίσω στην πατρίδα. Κι αυτό είναι πολύ σημαντικό για μένα.

Νιώθω πως είμαι σαν ένα υπόλειμμα, σαν να εκδιώχθηκα από τον τόπο όπου μεγάλωσα. Ότι η γλώσσα μου έχει μολυνθεί. Ότι ακόμη και τραγούδια που άκουγα ως παιδί μού φαίνονται τώρα μολυσμένα. Και επιλέγω να είμαι Εβραίος. Δεν χρειάζεται να είμαι Εβραίος. Κανείς δεν είναι υποχρεωμένος να είναι κάτι. Αλλά σε έναν κόσμο όπου η ταυτότητα εξακολουθεί να υπάρχει, θέλω να διατηρήσω αυτή την ένταση ανάμεσα στο οικουμενικό και στο ιδιαίτερο.»

«Ο ΤΟΝΙ ΚΟΥΣΝΕΡ ΜΟΥ ΖΗΤΗΣΕ ΝΑ ΔΕΙΞΕΙ ΤΟ FORGIVENESS ΣΤΟΝ ΣΠΙΛΜΠΕΡΓΚ. ΣΚΕΦΤΗΚΑ: ΑΥΤΗ Η ΤΑΙΝΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΑΝΤΙΘΕΤΟ ΤΟΥ ΣΠΙΛΜΠΕΡΓΚ»

Μια καθοριστική φιγούρα μέσα στον κόσμο του Αλόνι είναι ο καλλιτέχνης και ακτιβιστής Τζουλιάνο Μερ Καμίς, που δολοφονήθηκε το 2011 στην Τζενίν. Ο Αλόνι μας μιλά για τη σημασία του Τζουλιάνο, για τον επικήδειο που εκφώνησε για αυτόν ο Τόνι Κούσνερ, και για τη σχέση του με τον σπουδαίο σεναριογράφο και θεατρικό συγγραφέα.

«Μεγάλο μέρος της παράστασης το αφιερώνω στον Τζουλιάνο Μερ Καμίς. Ήταν ο πιο στενός μου φίλος, έζησα μαζί του στον προσφυγικό καταυλισμό της Τζενίν, ήταν αυτός που άνοιξε το Freedom Theatre. Είδα ότι ένα από τα πλοία της flotilla που πήγαιναν προς τη Γάζα, ονομαζόταν Arna’s Children. Το Arna’s Children είναι η ταινία που είχε κάνει ο Τζουλιάνο. Και ήθελα να μοιραστώ την ιστορία του με το κοινό.

Ο Τζουλιάνο ήταν αυτό που συνήθιζαν να αποκαλούν μισός Ισραηλινός και μισός Παλαιστίνιος, γιατί είχε έναν Άραβα Παλαιστίνιο πατέρα και μια Εβραία μητέρα, οι οποίοι γνωρίστηκαν μέσα στο Κομμουνιστικό Κόμμα. Αλλά εγώ πάντα λέω: ήταν εκατό τοις εκατό Παλαιστίνιος και εκατό τοις εκατό Εβραίος.

Ζήτησα από τον Τόνι Κούσνερ να εκφωνήσει τον επικήδειο του Τζουλιάνο όταν δολοφονήθηκε. Και τον ξεκίνησε κάπως έτσι: “Ο Τζουλιάνο ήταν τόσο hot”. Γιατί ήταν πιθανότατα ο πιο όμορφος, ο πιο χαρισματικός άνθρωπος που έχω γνωρίσει ποτέ.

Δημιούργησε το Freedom Theatre στον προσφυγικό καταυλισμό της Τζενίν και εγώ ήθελα να μιλήσω γι’ αυτόν. Να μιλήσω για το τι σημαίνει να δίνεις ένα σπίτι στους αγωνιστές της ελευθερίας. Να μιλήσω για την προσπάθεια δημιουργίας μιας πολιτιστικής Ιντιφάντα.

Ποια είναι η σχέση με τη βία; Πώς δημιουργούμε έναν χώρο που μπορεί να είναι χώρος μη βίας, χωρίς να καταδικάζουμε τη βία των καταπιεσμένων; Γιατί εγώ αρνούμαι να καταδικάσω τη βία των καταπιεσμένων.

Μέσα από τον Τζουλιάνο ένιωσα πως μπορούσα να αφηγηθώ μια ιστορία για τη σχέση ανάμεσα στην τέχνη, τη βία, το σεξ και τη φυλή. Αυτές οι ιστορίες είναι όμορφες, και τις αφηγούμαι μαζί με τον φίλο μου τον Δημήτρη Τσίκλη, τον ηθοποιό που συμμετέχει στην παράσταση.

Με τον Τζουλιάνο προσπαθήσαμε να κάνουμε το Antigone in Jenin, να γυρίσουμε μια ταινία. Και τότε ο Τζουλιάνο δολοφονήθηκε. Πέντε σφαίρες, ακριβώς μπροστά από το θέατρο. Και έτσι δεν την κάναμε ποτέ. Οπότε αποτίω έναν φόρο τιμής στο Antigone in Jenin.»

***

«Το Forgiveness είναι μια πολύ συμβολική ταινία, είναι σχεδόν σαν μια προσπάθεια να κατέβεις στο ασυνείδητο. Να μπεις στην εβραϊκή ψυχή για να την απελευθερώσεις από το σιωνιστικό κίνημα. Και δεν λέω ότι οι άνθρωποι πρέπει να φύγουν. Όποιος είναι εκεί, είναι εκεί. Αλλά πρέπει να αποαποικιοποιηθείς.

Ο κόσμος ρωτάει: “Δηλαδή τι εννοείς; Ότι και τα επτά εκατομμύρια Εβραίοι πρέπει να φύγουν;” Όχι. Απλώς πιστεύω ότι πρέπει να καταλάβουν πως είναι ίσοι με τους Παλαιστίνιους. Αυτό είναι όλο. Κανείς δεν τους ζητά να φύγουν. Τους ζητείται να καταλάβουν ότι είναι ίσοι με όλους τους υπόλοιπους, και φυσικά ίσοι με τους αυτόχθονες ανθρώπους αυτού του τόπου.

Ο Τόνι Κούσνερ κι εγώ γίναμε πολύ καλοί φίλοι εξαιτίας του Forgiveness, του άρεσε πολύ. Δεν τσακωθήκαμε ακριβώς, αλλά μου είπε: “Άσε με να το δείξω στον Σπίλμπεργκ”. Και θυμάμαι να σκέφτομαι ότι αυτή η ταινία είναι το ακριβώς αντίθετο από τον Σπίλμπεργκ.

Αργότερα, όταν του ζήτησα να ενταχθεί στο κίνημα BDS, να υποστηρίξει το μποϊκοτάζ του Ισραήλ, εργαζόταν ήδη με τον Σπίλμπεργκ. Και μου είπε: “Ξέρεις, αυτό θα μπορούσε πραγματικά να μου κάνει ζημιά”. Εγώ εξακολουθώ να πιστεύω ότι είναι ιδιοφυΐα, αλλά μια συμβιβασμένη ιδιοφυΐα.

Πιστεύω ότι χωρίς τον Σπίλμπεργκ, ο Τόνι Κούσνερ θα μπορούσε να είχε γίνει ένας από τους μεγαλύτερους θεατρικούς συγγραφείς στην Αμερική. Από τη δική μου οπτική, ο Σπίλμπεργκ τον περιόρισε. Και ακόμη μου λείπει το γεγονός ότι δεν είμαστε πια φίλοι.

Αλλά αυτό που αγάπησα στον επικήδειο που έγραψε για τον Τζουλιάνο ήταν ότι αναγνώρισε αμέσως την ομορφιά του. Δεν ήταν απλώς ένας γκέι άντρας που έλεγε “ήταν τόσο hot”, ήταν κάτι βαθύτερο από αυτό.

Ο Τζουλιάνο ήταν πραγματικά εξαιρετικά όμορφος, εξαιρετικά χαρισματικός. Και νομίζω ότι ένα από τα πράγματα που έχει χάσει η Αριστερά είναι η λίμπιντο. Η Δεξιά έκλεψε τη λίμπιντο από την Αριστερά. Η Αριστερά έγινε ψυχρή. Μερικές φορές κάθε λέξη παρακολουθείται, κάθε λάθος μπορεί να γίνει λόγος ακύρωσης κάποιου, και κάτι από την ενέργεια χάθηκε. Γι’ αυτό αγάπησα το ότι ο Κούσνερ ξεκίνησε λέγοντας: “Ο Τζουλιάνο ήταν τόσο σέξι”. Το βρήκα πανέμορφο.»

«ΟΙ ΠΑΛΑΙΣΤΙΝΙΟΙ ΥΦΙΣΤΑΝΤΑΙ ΜΠΟΪΚΟΤΑΖ ΚΑΘΕ ΜΕΡΑ. ΚΑΝΕΙΣ ΔΕΝ ΓΡΑΦΕΙ ΓΙΑ ΑΥΤΟ!»

Ένα μεγάλο θέμα το τελευταίο διάστημα ήταν η έντονη κριτική κι ο αποκλεισμός από υποστηρικτές του BDS, του ισραηλινού σκηνοθέτη Ναντάβ Λαπίντ. Αυτό παρά το γεγονός πως ο Λαπίντ είναι ένας δημιουργός εξαιρετικά επικριτικός απέναντι στο Ισραήλ. Το ζήτημα είναι: Πρέπει το πολιτιστικό μποϊκοτάζ να αφορά και αντισιωνιστές ή αντικαθεστωτικούς ισραηλινούς καλλιτέχνες;

Ο Ούντι Αλόνι μας εξηγεί γιατί θεωρεί ότι η διεθνής συζήτηση επικεντρώθηκε υπερβολικά γύρω από το προνόμιο ενός γνωστού ισραηλινού σκηνοθέτη, την ώρα που ο αποκλεισμός παλαιστινίων είναι μια καθημερινότητα που πλέον περνά πρακτικά απαρατήρητη, και ασχολίαστη.

«Αν με ρωτούσες προσωπικά αν ο Ναντάβ Λαπίντ έπρεπε να υποστεί μποϊκοτάζ, πιθανότατα θα έλεγα όχι. Αυτό που με ενόχλησε δεν ήταν πρωτίστως αυτό που συνέβη στον Ναντάβ. Αυτό που με ενόχλησε ήταν ότι τη στιγμή που έγινε μποϊκοτάζ στον Ναντάβ, όλο το δικό του προνόμιο – και όλο το δικό μου προνόμιο – έγινε ξαφνικά ορατό.

Οι Παλαιστίνιοι υφίστανται μποϊκοτάζ κάθε μέρα. Οι Παλαιστίνιοι αποκλείονται κάθε μέρα. Κανείς δεν γράφει γι’ αυτό! Ούτε οι New York Times, ούτε κανείς άλλος. Αλλά μόλις ένας καλός λευκός άντρας υποστεί μποϊκοτάζ, ξαφνικά γίνεται τεράστια διεθνής είδηση.

Όλοι μας είμαστε μέρος μιας βιομηχανίας και όλοι είμαστε μολυσμένοι από αυτήν με διαφορετικούς τρόπους. Ο Ναντάβ είναι φίλος μου, και με στενοχώρησε ο τρόπος με τον οποίο διαχειρίστηκαν την υπόθεση, γιατί πιστεύω ότι υπήρχε άλλος τρόπος να αντιδράσει. Θα μπορούσε να είχε πει: “Σας ακούω. Σας καταλαβαίνω. Διαφωνώ μαζί σας, αλλά είμαι ακόμα με το μέρος σας. Εξακολουθώ να στηρίζω τον παλαιστινιακό αγώνα. Εξακολουθώ να σέβομαι το BDS”.

Αυτή θα ήταν μια πολύ πιο ταπεινή απάντηση. Αντί γι’ αυτό, αυτό που συνέβη ήταν ότι όλοι οι αντι-BDS άνθρωποι έπεσαν πάνω στην ιστορία. Η υπόθεση μετατράπηκε σε μια γιορτή φιλελεύθερων που επιτίθενται στο παλαιστινιακό κίνημα. Και με ανάγκασε να κοιτάξω και το δικό μου προνόμιο.

Εγώ δεν συνεργάζομαι πλέον με ισραηλινούς κρατικούς θεσμούς, οπότε ίσως η θέση μου να είναι κάπως διαφορετική. Αλλά και σε μένα έχουν διαφωνήσει Παλαιστίνιοι. Έχουν απορρίψει πρότζεκτ στα οποία συμμετείχα. Δεν έτρεξα στις εφημερίδες να πω: “Κοιτάξτε πόσο απαίσιοι είναι αυτοί οι άνθρωποι”. Προσπάθησα να μιλήσω μαζί τους, προσπάθησα να καταλάβω τη θέση τους.

Και λοιπόν; Έχασες μία θέση σε μια επιτροπή. Είναι πραγματικά αυτός λόγος για να στραφείς εναντίον ανθρώπων που σφαγιάζονται καθημερινά;

Το πρόβλημά μου δεν είναι πραγματικά ο Ναντάβ, το πρόβλημά μου είναι η υποκρισία του λόγου που αναπτύχθηκε γύρω από το περιστατικό. Δεν γράφτηκαν ποτέ άρθρα για το Fauda. Δεν γράφτηκαν ποτέ αυτά τα άρθρα για ισραηλινά πολιτιστικά προϊόντα που συνδέονται άμεσα με στρατιωτικούς μηχανισμούς και στρατιωτική βία. Κι όμως, ξαφνικά όλοι ανακάλυψαν τις αρχές τους όταν ο Ναντάβ έγινε η είδηση.

Μερικές φορές ανησυχώ γιατί αισθάνομαι ότι κι εγώ ο ίδιος λειτουργώ ως ένα είδος προνομιούχας εξαίρεσης. Η διαφορά ανάμεσα στον Ναντάβ και σε μένα είναι ότι εγώ πάντα προσπαθούσα να δουλεύω μαζί με Παλαιστίνιους, πάντα προσπαθούσα να αφήνω τις παλαιστινιακές φωνές να έρχονται πρώτες.

Θυμάμαι όταν ήθελα να φέρω τον Ζίζεκ στο Ισραήλ. Το BDS ήταν αντίθετο. “Γιατί να έρθει στο Ισραήλ;” Κι εγώ είπα: ας το διαπραγματευτούμε. Υπάρχει ένα παλαιστινιακό θέατρο στη Χάιφα που δεν παίρνει χρήματα από το ισραηλινό κράτος. Είπα, ας τον φέρουμε εκεί, ας το κάνουμε διαφορετικά. Και μετά από συζητήσεις, το BDS συμφώνησε.

Αυτό ακριβώς εννοώ. Δεν με ενδιαφέρει η τυπολατρία, με ενδιαφέρει ο συμβολισμός. Με ενδιαφέρει να αναγνωριστεί η κυριαρχία ανθρώπων που κατά τα άλλα δεν έχουν καμία κυριαρχία. Έτσι προσέγγισα εκείνη την κατάσταση και γι’ αυτό ελπίζω ότι και ο Ναντάβ κάποια στιγμή θα την προσεγγίσει με αυτόν τον τρόπο.»

«ΓΙΑ ΠΟΣΟ ΜΠΟΡΟΥΝ ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΝΑ ΖΟΥΝ ΧΩΡΙΣΤΑ Ο ΕΝΑΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΛΛΟΝ ΜΕ ΑΥΤΌ ΤΟΝ ΤΡΟΠΟ;»

Στην Ταινιοθήκη, οι προβολές των Local Angel και Forgiveness λειτουργούν κάπως σαν μια επιστροφή στο ξεκίνημα της διαδρομής του Αλόνι. Κλείνοντας, μας αφηγείται το πώς αυτή η διαδρομή περνά από τα γραπτά του Βάλτερ Μπένγιαμιν, τον Άγγελο της Ιστορίας, τη συνάντηση με τον Ντεριντά, τη γνωριμία με έναν παλαιστίνιο ράπερ – όλα, μικρά και μεγάλα κεφάλαια μιας σημαντικής προσωπικής Ιστορίας.

«Χαίρομαι πολύ που θα προβάλουν ξανά εδώ το Local Angel και το Forgiveness. Είχαν προβληθεί εδώ πριν από πολλά χρόνια, αλλά αν ξεκινήσεις από αυτά γυρίζεις πίσω για να καταλάβεις τις απαρχές, να καταλάβεις πώς φτάσαμε ως εδώ. Γι’ αυτό ζήτησα να γίνουν αυτές οι προβολές παράλληλα με την παράσταση.

Η ίδια η παράσταση είναι μεγάλη, σχεδόν δύο ώρες. Μετά κάνουμε ένα διάλειμμα και στη συνέχεια ανεβαίνουμε επάνω [σσ. στο θερινό Λαϊς] για να δούμε τις ταινίες. Το Forgiveness είναι στις 27 Ιουνίου και το Local Angel στις 29 Ιουνίου. Για το Local Angel θα έρθει ο Ταμέρ Ναφάρ, ένας από τους ιδρυτές του παλαιστινιακού χιπ χοπ, που θα βρίσκεται εδώ για τη συζήτηση μετά την προβολή.

Στο Local Angel ο Ταμέρ είναι είκοσι τεσσάρων χρονών, τότε γνωριστήκαμε. Υπάρχει κάτι όμορφο στο να τον βλέπεις εκεί, οπότε χαίρομαι πραγματικά που δέχτηκε να έρθει και να με στηρίξει.

Είναι αστείο, οι περισσότεροι φίλοι μου πίσω στην πατρίδα είναι πλέον Παλαιστίνιοι πολίτες του Ισραήλ. Δεν έχουν απομείνει πολλοί Εβραίοι γύρω μου. Κάτι άλλαξε με τα χρόνια και δεν αισθάνομαι πολύ καλά γι’ αυτό. Εννοώ… για πόσο μπορεί να συνεχιστεί αυτό; Για πόσο μπορούν οι άνθρωποι να ζουν χωριστά ο ένας από τον άλλον με αυτόν τον τρόπο;»

***

«Ο Βάλτερ Μπένγιαμιν βρίσκεται παντού μέσα στην παράσταση, αμεσα και έμμεσα. Μάλιστα παρουσιάζω δύο διαφορετικές εκδοχές του Αγγέλου της Ιστορίας. Η πρώτη ταινία, το Local Angel, γεννήθηκε από κάτι που συνέβη μετά την 11η Σεπτεμβρίου.

Ήμουν με τον Ντεριντά, ήταν ήδη πολύ άρρωστος. Βρισκόμασταν στο NYU. Μιλούσε για τη συγχώρεση, για την ευθύνη, για όλα αυτά τα ζητήματα. Και μπορούσαμε ακόμη να μυρίσουμε τους νεκρούς από το World Trade Center.

Ξαφνικά μου φάνηκε σαν τον Άγγελο της Ιστορίας του Μπένγιαμιν: Να προσπαθεί να σταματήσει τα πάντα, να προσπαθεί να επιστρέψει στο παρελθόν, να προσπαθεί να επιδιορθώσει τα απομεινάρια. Αλλά ανίκανος να το κάνει. Γιατί ο Άγγελος της Ιστορίας είναι ανίσχυρος.

Αργότερα πήγα στο νεκροταφείο της Γιάφας, στο χριστιανικό νεκροταφείο. Και είδα ένα άγαλμα ενός αγγέλου να στέκεται με την πλάτη προς τη θάλασσα και να κοιτάζει προς τα ερείπια της Γιάφας. Και ξαφνικά σκέφτηκα: Αυτός δεν είναι ο Άγγελος της Ιστορίας του Μπένγιαμιν, είναι ένας τοπικός άγγελος. Ο δικός μας άγγελος. Από εκεί προήλθε ο τίτλος.

Και μετά κάποιος μου είπε: “Ξέχνα τους πολιτικούς. Υπάρχει ένας νεαρός ράπερ που πρέπει να γνωρίσεις”. Και αυτός ο ράπερ ήταν ο Ταμέρ Ναφάρ. Γίναμε φίλοι αμέσως. Ο πατέρας του ήταν κομμουνιστής, θρησκευόμενος μουσουλμάνος και κιθαρίστας – όλα μαζί ταυτόχρονα. Όλα συνυπήρχαν μέσα του.

Με τον Ταμέρ συνδεθήκαμε αμέσως. Το τραγούδι που έκανε τους DAM διάσημους ήταν το Who’s the Terrorist?, και στο Local Angel έφτιαξα ένα μουσικό βίντεο γύρω από αυτό το τραγούδι. Κάπου εκεί άρχισε πραγματικά να αλλάζει η πορεία μου: Μακριά από τους πολιτικούς, και προς τους Παλαιστίνιους καλλιτέχνες. Γιατί κάποια στιγμή κατάλαβα ότι οι καλλιτέχνες συχνά κατανοούν τα πράγματα πριν από τους πολιτικούς.

Σήμερα, αν με ρωτήσεις τι σημαίνει για μένα η εβραϊκότητά μου, ο τρόπος με τον οποίο επιτελώ την εβραϊκότητά μου είναι η αλληλεγγύη προς την Παλαιστίνη.»