Τα στοιχεία της Frontex που βλέπουν το φως της δημοσιότητας δεν αποτελούν απλώς μια καταγραφή στατιστικών μεγεθών, αλλά έναν κατάλογο μιας συνεχιζόμενης ανθρωπιστικής τραγωδίας. Όταν 1.300 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους στη Μεσόγειο μέσα σε λίγους μήνες, δεν μιλάμε για «παράτυπες διελεύσεις», αλλά για το αποτέλεσμα μιας πολιτικής που μετατρέπει τα σύνορα της Ευρώπης σε πεδία θανάτου και στρατιωτικής επιτήρησης.

Η επίκληση της «ασφάλειας» και η ενίσχυση των δυνάμεων καταστολής με 3.800 αξιωματικούς, στο πλαίσιο του νέου Συμφώνου της ΕΕ για τη Μετανάστευση, δεν εξαλείφουν τις αιτίες της προσφυγιάς —τους πολέμους, την εξαθλίωση και την κλιματική καταστροφή—, αλλά απλώς σπρώχνουν τους ανθρώπους σε ακόμα πιο επικίνδυνες διαδρομές. Η προσπάθεια της Frontex να αποσυνδέσει τις ροές από την ουσιαστική ανάγκη για προστασία, βαφτίζοντας τον απελπισμένο άνθρωπο ως «ανιχνεύσιμη μονάδα», είναι το πρόβλημα και όχι η λύση. Απαιτούμε ανοιχτά σύνορα, ασφαλείς διόδους για όλους τους πρόσφυγες και τέλος στην πολιτική της «Ευρώπης-φρούριο».

Το ρεπορτάζ από το tvxs.gr

Σχεδόν 1.300 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στη Μεσόγειο από την αρχή του έτους, σύμφωνα με την Frontex.

Οι διελεύσεις προς την Ευρωπαϊκή Ένωση υποχώρησαν κατά 37% σε σχέση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο, σύμφωνα με την ενημέρωση της Frontex, με τις «καταγεγραμμένες ανιχνεύσεις» να ξεπερνούν ελαφρώς τις 49.000.

«Λιγότερα σκάφη ξεκινούν προς την Ευρώπη και αυτό είναι αποτέλεσμα της διαρκούς συνεργασίας με τους εταίρους μας στην περιοχή. Αλλά πίσω από κάθε αριθμό κρύβεται ένα άτομο και άνθρωποι εξακολουθούν να πεθαίνουν στη θάλασσα», δήλωσε ο Ολλανδός εκτελεστικός διευθυντής της Frontex, Χανς Λέιτενς.

Το εξάμηνο που πέρασε τέθηκε σε ισχύ και το νέο Σύμφωνο της ΕΕ για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, το οποίο εισάγει ενιαία, τυποποιημένη διαδικασία ελέγχου (screening) στα εξωτερικά σύνορα.

Οι αξιωματικοί της Frontex συνδράμουν τα κράτη μέλη στον προσδιορισμό της ιθαγένειας των αφίξεων, στη συλλογή βιομετρικών δεδομένων και στην επαλήθευση εγγράφων. Συνολικά, 3.800 αξιωματικοί του Οργανισμού παραμένουν αναπτυγμένοι στα εξωτερικά σύνορα της Ένωσης.

Ο διάδρομος Λιβύη – Κρήτη κυριαρχεί

Η Ανατολική Μεσόγειος παρέμεινε η πιο πολυσύχναστη διαδρομή, με περισσότερες από 16.600 διελεύσεις, παρά τη μείωση 20% σε ετήσια βάση. Ωστόσο, η Frontex προειδοποιεί ότι οι αφίξεις στους θαλάσσιους διαδρόμους από Λιβύη και Τουρκία αναμένεται να αυξηθούν με τη βελτίωση του καιρού κατά τους καλοκαιρινούς μήνες.

Στην Κεντρική Μεσόγειο οι αφίξεις έπεσαν σε περίπου 14.300, δηλαδή λιγότερες από τις μισές σε σχέση με πέρυσι. Η Λιβύη παρέμεινε το κύριο σημείο αναχώρησης, με τις νέες συγκρούσεις μεταξύ ένοπλων ομάδων στην παράκτια Αλ-Ζαουίγια να υπενθυμίζουν την εύθραυστη ασφάλεια στη δυτική ακτή της χώρας. Κύριες εθνικότητες των μεταναστών είναι πολίτες Μπαγκλαντές, Σομαλίας και Σουδάν.

Μεγάλη αύξηση στη Δυτική Μεσόγειο

Αντίθετα με τη γενική τάση, η Δυτική Μεσόγειος κατέγραψε άνοδο 17%, με περίπου 7.900 «ανιχνεύσεις». Η Αλγερία παρέμεινε η κύρια χώρα αναχώρησης και οι Βαλεαρίδες Νήσοι ο πιο στοχευμένος προορισμός, συγκεντρώνοντας σχεδόν το ήμισυ των αφίξεων της διαδρομής.

Η αύξηση αντανακλά μετατόπιση των δικτύων λαθρεμπορίου, καθώς οι αυστηρότεροι έλεγχοι στο Μαρόκο και στις γειτονικές διαδρομές έχουν ωθήσει τις αναχωρήσεις προς τις αλγερινές ακτές.

Η μεγαλύτερη πτώση σημειώθηκε στη διαδρομή της Δυτικής Αφρικής, με περίπου 3.700 «ανιχνεύσεις», που αντικατοπτρίζουν μείωση 67%. Τα προληπτικά μέτρα της Μαυριτανίας και, πιο πρόσφατα, της Σενεγάλης και της Γκάμπιας σε συνεργασία με την Ισπανία και την ΕΕ έχουν περιορίσει δραστικά τις αναχωρήσεις.

Όμως, ο Οργανισμός προειδοποιεί πως η ροή παραμένει ασταθής, καθώς η πολιτική αβεβαιότητα στη Σενεγάλη ενδέχεται να αυξήσει τη μεταναστευτική πίεση τους επόμενους μήνες.

Πτώση 44% καταγράφηκε και στις απόπειρες διέλευσης της Μάγχης προς το Ηνωμένο Βασίλειο, σε περίπου 18.400. Η βρετανογαλλική συμφωνία του Απριλίου αναμένεται να ενισχύσει περαιτέρω τις περιπολίες στις γαλλικές ακτές.

Η Μέση Ανατολή ως εκκρεμότητα

Η Frontex διατηρεί επιφυλάξεις για τη σταθερότητα της εικόνας από τη Μέση Ανατολή. Η εκεχειρία του Ιουνίου γεννά ελπίδες σταδιακής αποκλιμάκωσης, αλλά η σύγκρουση έχει εκτοπίσει μεγάλο αριθμό ανθρώπων και οι οικονομικές της συνέπειες ενδέχεται να ενισχύσουν τις μεταναστευτικές πιέσεις. Μέχρι στιγμής αυτό δεν έχει αποτυπωθεί στα εξωτερικά σύνορα της Ε.Ε.

Κατά μέσο όρο, οι γυναίκες συνταξιούχοι στην ΕΕ λαμβάνουν 24,5 % λιγότερο από τους άνδρες, ποσό που υπερβαίνει το διπλάσιο του μισθολογικού χάσματος, το οποίο ανέρχεται στο 11,1%, σύμφωνα με στοιχεία του Euronews.

Σύμφωνα με την Eurostat, το μισθολογικό χάσμα μεταξύ των φύλων κυμαίνεται από -0,8% στο Λουξεμβούργο έως 18,8% στην Εσθονία, μεταξύ 30 ευρωπαϊκών χωρών το 2024.

Εκτός από αυτές τις δύο, το Βέλγιο (0,7%), η Ρουμανία (3,7%) και η Πολωνία (4%) παρουσιάζουν το χαμηλότερο χάσμα, ενώ η Τσεχία (18,5%), η Αυστρία (17,6%) και η Ουγγαρία (16,9%) παρουσιάζουν το υψηλότερο.

Το χάσμα ανέρχεται επίσης σε 15,6% στη Γερμανία, 13,3% στο Ηνωμένο Βασίλειο, 11,8% στη Γαλλία, 7,3% στην Ισπανία και 5,3% στην Ιταλία, με την Ελλάδα να παρουσιάζει χάσμα της τάξης των 13,4%.

Μόνο στο Λουξεμβούργο το μισθολογικό χάσμα μεταξύ των φύλων είναι υπέρ των γυναικών, στο -0,8%, πράγμα που σημαίνει ότι οι γυναίκες κερδίζουν περισσότερα από τους άνδρες.

Στις σκανδιναβικές χώρες, το χάσμα αυτό βρίσκεται σε μεγάλο βαθμό κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ. «Δεν οφείλεται απαραίτητα στα χαρακτηριστικά του συνταξιοδοτικού συστήματος στις σκανδιναβικές χώρες, αλλά και στην καλύτερη πρόσβαση σε υπηρεσίες φροντίδας παιδιών και στους διαφορετικούς ρόλους των φύλων, που οδηγούν σε πιο ισότιμη κατανομή των εργασιών φροντίδας», δήλωσε η καθηγήτρια Alexandra Niessen-Ruenzi από το Πανεπιστήμιο του Μάνχαϊμ στο Euronews Business.

Δύο διαφορετικοί δείκτες, δύο διαφορετικές ιστορίες

Η Niessen-Ruenzi επισήμανε ότι οι δύο δείκτες αποτυπώνουν διαφορετικά στοιχεία. Το μισθολογικό χάσμα μεταξύ των φύλων υπολογίζεται συνήθως με βάση τα ωρομίσθια.

«Το συνταξιοδοτικό χάσμα μεταξύ των φύλων, αντίθετα, αντανακλά τα συνολικά εισοδήματα κατά τη διάρκεια της ζωής και το ιστορικό των εισφορών. Επομένως, αποτυπώνει όχι μόνο τις διαφορές στην ωρομίσθια αμοιβή, αλλά και τις διαφορές στον όγκο της απασχόλησης, τις διακοπές στην επαγγελματική σταδιοδρομία και τον αριθμό των ετών που αφιερώθηκαν σε αμειβόμενη εργασία», δήλωσε στο Euronews Business.

Η Δρ. Ariane Agunsoye από το Goldsmiths, Πανεπιστήμιο του Λονδίνου, υπογράμμισε ότι το χάσμα στις συντάξεις μεταξύ των φύλων είναι συνήθως πολύ μεγαλύτερο από το μισθολογικό χάσμα μεταξύ των φύλων, καθώς οι συντάξεις αντανακλούν τη συσσώρευση της ανισότητας καθ’ όλη τη διάρκεια της επαγγελματικής ζωής.

«Μικρές διαφορές στα εισοδήματα, στις ώρες εργασίας, στις διακοπές της επαγγελματικής σταδιοδρομίας, στις ευθύνες φροντίδας, στα πρότυπα αποταμίευσης και στις επενδυτικές αποφάσεις συσσωρεύονται επί δεκαετίες και στη συνέχεια γίνονται πιο εμφανείς κατά τη συνταξιοδότηση», πρόσθεσε.

Το χάσμα στις συντάξεις μεταξύ των φύλων κυμαίνεται από 5,6% στην Εσθονία έως 38,2% στη Μάλτα. Ξεπερνά το 30% σε αρκετές χώρες, μεταξύ των οποίων το Ηνωμένο Βασίλειο (37%), οι Κάτω Χώρες (36,3%), η Αυστρία (35,6%), το Λουξεμβούργο (32,7%), το Βέλγιο (31,3%) και η Ιρλανδία (31,1%).

Μεταξύ των πέντε μεγαλύτερων οικονομιών της Ευρώπης, το έμφυλο χάσμα στις συντάξεις υπερβαίνει τον μέσο όρο της ΕΕ, που είναι 24,5%, σε όλες τις περιπτώσεις. Το Ηνωμένο Βασίλειο (37%) προηγείται με κάποια διαφορά, ακολουθούμενο από την Ισπανία (29,2%) και την Ιταλία (28,6%). Η Γαλλία (27,2%) και η Γερμανία (25,8%) βρίσκονται ελαφρώς πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ. Η Ελλάδα σημειώνει 23,8%.

Γιατί υπάρχει το χάσμα στις συντάξεις μεταξύ των φύλων

Η καθηγήτρια Iris Kesternich από το Πανεπιστήμιο του Αμβούργου απέδωσε το χάσμα στις συντάξεις μεταξύ των φύλων σε τρεις παράγοντες: τις μισθολογικές διαφορές μεταξύ των φύλων, τις διαφορές στις ώρες εργασίας σε ολόκληρη την Ευρώπη —καθώς οι γυναίκες εργάζονται με μερική απασχόληση πολύ πιο συχνά από τους άνδρες— και τις διαφορές στα έτη συνεισφοράς, λόγω του ότι οι γυναίκες αποχωρούν από την αγορά εργασίας περίπου την περίοδο που αποκτούν παιδιά, τουλάχιστον για μερικά χρόνια.

Ο καθηγητής Λίαμ Φόστερ από το Πανεπιστήμιο του Σέφιλντ τόνισε επίσης ότι τα χαρακτηριστικά που προκαλούν το μισθολογικό χάσμα δεν μεταφέρονται απλώς στη συνταξιοδότηση, αλλά επιδεινώνονται και πολλαπλασιάζονται με την πάροδο του χρόνου.

Χώρες όπου η τάση αντιστρέφεται και πού το πρόβλημα είναι πιο έντονο

Το μέσο χάσμα στις συντάξεις μεταξύ των φύλων είναι χαμηλότερο από το μισθολογικό χάσμα μεταξύ των φύλων μόνο σε τέσσερις χώρες.

Πρόκειται για την Εσθονία (5,6% έναντι 18,8%), τη Σλοβακία (8,4% έναντι 15,7%), την Τσεχία (9,6% έναντι 16,9%) και την Ουγγαρία (9,6% έναντι 16,9%).

«Στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, οι γυναίκες συνήθως επιστρέφουν γρήγορα στην εργασία τους μετά τον τοκετό», δήλωσε η Niessen-Ruenzi.

Το Λουξεμβούργο καταγράφει τη μεγαλύτερη διαφορά μεταξύ του χάσματος στις συντάξεις μεταξύ των φύλων και του μισθολογικού χάσματος μεταξύ των φύλων, η οποία ανέρχεται σε 33,5 ποσοστιαίες μονάδες (pp).

Η Μάλτα (33,5 pp), το Βέλγιο (30,6), οι Κάτω Χώρες (25,1) και το Ηνωμένο Βασίλειο (23,7) συμπληρώνουν την πρώτη πεντάδα.

Στην Ιταλία (23,3), την Ιρλανδία (22,8), την Ισπανία (21,9), την Αυστρία (18), την Κύπρο (17,2), την Πορτογαλία (16,2), τη Γαλλία (15,4) και τη Ρουμανία (15,2), η διαφορά υπερβαίνει επίσης τα 15 εκατοστιαία σημεία.

Η Γερμανία (10,2) παρουσιάζει τη μικρότερη διαφορά μεταξύ των πέντε μεγαλύτερων οικονομιών, γεγονός που οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο υψηλότερο μισθολογικό χάσμα μεταξύ των φύλων (15,6%) σε σύγκριση με τις άλλες χώρες.

Η Δρ Gabriele Mari από το Πανεπιστήμιο Erasmus του Ρότερνταμ επισήμανε στο Euronews ότι εξακολουθούν να υφίστανται μεγάλα χάσματα μεταξύ των φύλων όσον αφορά τα συνολικά εισοδήματα κατά τη διάρκεια της ζωής. Αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο γεγονός ότι οι γυναίκες εξακολουθούν να επωμίζονται το βάρος της φροντίδας των παιδιών και των εξαρτώμενων ατόμων καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής τους.

«Ενώ παρέχουν περισσότερη μη αμειβόμενη εργασία, οι γυναίκες αντιμετωπίζουν περιόδους απομάκρυνσης από την αμειβόμενη εργασία που συνεπάγονται υψηλό κόστος ή απασχόληση με χαμηλό μισθό, είτε με μερική απασχόληση είτε σε υποτιμημένα επαγγέλματα. Όλα αυτά τα στοιχεία συμβάλλουν καθοριστικά στη μείωση των συντάξεών τους στο μέλλον», δήλωσε επίσης.

Πηγή: tvxs.gr

Διασυνδέσεις με πρωθυπουργούς και προέδρους. Τεχνογνωσία στον χώρο των μυστικών υπηρεσιών. Δημιουργία δεκάδων χιλιάδων ψεύτικων προφίλ. Στοχευμένες επιχειρήσεις δολοφονίας χαρακτήρα πολιτικών και εισαγγελέων.
Τα πλεονεκτήματα που προσφέρουν πλέον ισραηλινές εταιρείες σε πολιτικούς και κόμματα πριν από τις εκλογές είναι τόσα πολλά ώστε γίνεται όλο και πιο δύσκολο για τον καταναλωτή να πάρει τις κατάλληλες αποφάσεις. Η παρακάτω συνοπτική παρουσίαση θα σας βοηθήσει να επιλέξετε την καλύτερη εταιρεία για τη δική σας δημοκρατική εκτροπή.

BlackCore ★★★☆☆

Η νεότερη αποκάλυψη για τη δράση ισραηλινών εταιρειών σε επιχειρήσεις επηρεασμού εκλογικών αναμετρήσεων ήρθε στο φως ύστερα από καταγγελίες του γαλλικού κόμματος Ανυπότακτη Γαλλία, του Μελανσόν, για διαδικτυακές επιθέσεις εναντίον τριών υποψηφίων του κόμματος. Από τις έρευνες των γαλλικών αρχών προέκυψε ότι η BlackCore πρόσφερε τις υπηρεσίες της και πριν από τις δημοτικές εκλογές της Νέας Υόρκης, εναντίον του μουσουλμάνου υποψηφίου και νυν δημάρχου Ζοχραν Μαμντάνι (ο οποίος είχε ζητήσει και τη σύλληψη του Νετανιάχου). Επίσης, τα ίχνη της εταιρείας εντοπίστηκαν σε εκλογές στη Σκοτία και στο Τόγκο.

από το λογαριασμό Labour Heartlands μέσω info-war.gr

* ΠΡΟΣΟΧΗ ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΠΕΡΙΕΧΕΙ ΣΚΛΗΡΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ

Είναι μάλλον σημάδι των καιρών και της γενικότερης αδιαφορίας των ειδησεογραφικών μέσων το πόσο λίγη προσοχή έχει τραβήξει η έρευνα που ακολουθεί, παρόλο που βραβεύτηκε με το φετινό European Press Prize στις 3 Ιουνίου.

Η έρευνα έχει τίτλο «Αυτό που αποκαλύπτουν τα τραύματα» και έγινε από την Μάουντ Έφτινγκ και τον Βίλεμ Φέενστρα. Δημοσιεύτηκε στην ολλανδική εφημερίδα de Volkskrant στις 13 Σεπτεμβρη 2025.

Αφορά στις περιπτώσεις 114 παιδιών στην Γάζα, όλα κάτω των 15 ετών, που πυροβολήθηκαν από Ισραηλινούς στρατιώτες με μια σφαίρα στο κεφάλι ή στο στήθος. Οι δημοσιογράφοι επέλεξαν μόνο παιδιά κάτω των 15 ετών, γιατί κανένας στρατιώτης δεν θα μπορούσε να τους περάσει για ενήλικες μαχητές. Ήταν αγόρια και κορίτσια, κάποια 3, 4 ή 7 χρονών που σκοτώθηκαν ακαριαία ή έμειναν ανάπηρα.

Δεν μιλάμε για παράπλευρες απώλειες. Μια σφαίρα μόνο στο κεφάλι ή στο στήθος είναι εσκεμμένη στόχευση.

Και είναι καιρός να την κοιτάξουμε όλοι κατάματα.

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της έρευνας των Ολλανδών δημοσιογράφων, όπως δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα de Volkskrant.

* ΠΡΟΣΟΧΗ ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΠΕΡΙΕΧΕΙ ΣΚΛΗΡΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ

των Μάουντ Έφντινγκ  και Βίλεμ Φέενστρα

Έρευνα της ολλανδικής εφημερίδας de Volkskrant αποκαλύπτει ότι πολλοί ξένοι γιατροί που υπηρέτησαν εθελοντικά στη Γάζα διαπίστωσαν ένα ανησυχητικό μοτίβο: παιδιά με ένα μόνο τραύμα από πυροβολισμό στο κεφάλι ή στο στήθος, ένδειξη ότι είχαν στοχευθεί σκόπιμα.

Δεκαπέντε ξένοι γιατροί δήλωσαν στην εφημερίδα ότι κατά τη διάρκεια της εργασίας τους σε νοσοκομεία της Γάζας, είδαν παιδιά ηλικίας 15 ετών και κάτω με τραύματα από πυροβολισμό στο κεφάλι ή στο στήθος. Σύμφωνα με την πιο συγκρατημένη τους εκτίμηση, είδαν συνολικά 114 παιδιά με τέτοια τραύματα, τα περισσότερα από τα οποία έχουν πεθάνει.

Οι μαρτυρίες

Κάνει αποπνικτική ζέστη, καθώς ο Αμερικανός γιατρός Φερόζε Σίντβα μπαίνει στη μονάδα εντατικής θεραπείας του Ευρωπαϊκού Νοσοκομείου στη Γάζα. Στον περίβολο του νοσοκομείου, ο αέρας μυρίζει λύματα και καμμένα εκρηκτικά. Μέσα μυρίζει σάπιο. Και πτώματα.

Είναι Μάρτιος του 2024 και αυτή είναι η πρώτη του μέρα. Μια Παλαιστίνια νοσοκόμα τον ξεναγεί στο νοσοκομείο. Τότε, ξαφνικά, το βλέμμα του πέφτει πάνω σε δύο μικρά αγόρια που κείτονται εντελώς ακίνητα στα κρεβάτια τους. Δεν φαίνονται μεγαλύτερα από οκτώ ή δέκα ετών. Τα κεφάλια τους είναι τυλιγμένα με επιδέσμους. Είναι συνδεδεμένα με αναπνευστήρες. Το υπόλοιπο σώμα τους είναι άθικτο.

«Τι συνέβη;», ρωτάει.

Η νοσοκόμα μιλάει ελάχιστα αγγλικά. Δείχνει τα κεφάλια τους. «Πυροβολήθηκαν, πυροβολήθηκαν», λέει.

Αρχικά, ο Σίντβα υποθέτει ότι κάνει λάθος. Πυροβολούν παιδιά; Λίγα λεπτά αργότερα, κοιτάζοντας τις ακτινογραφίες, βλέπει ότι είχε δίκιο.

Όταν μπαίνουν σε ένα δεύτερο δωμάτιο, βρίσκουν άλλα δύο αγόρια, στην ίδια κατάσταση.

«Σκέφτηκα: τι στο διάολο; Πώς είναι δυνατόν, σε αυτό το μικρό νοσοκομείο, να βρίσκονται τέσσερα παιδιά με τραύματα από σφαίρες στο κεφάλι και όλα να εισήχθησαν τις τελευταίες 48 ώρες;»

Στις δεκατρείς ημέρες που ακολουθούν, βλέπει άλλα εννέα παιδιά με μεμονωμένα τραύματα από σφαίρες στο κεφάλι ή στο στήθος – παιδιά που πιθανότατα πυροβολήθηκαν σκόπιμα. «Άρχισα να αναρωτιέμαι αν το νοσοκομείο μου βρισκόταν κοντά σε κάποιον τρελό ελεύθερο σκοπευτή», λέει ο Σίντβα. «Ή σε καμιά ομάδα με drones που σκότωνε παιδιά μόνο για διασκέδαση.»

Όταν γυρνά στην πατρίδα του, σε ένα ιατρικό συνέδριο, ο Σίντβα συναντά έναν Αμερικανό συνάδελφο που είχε εργαστεί σε άλλο νοσοκομείο στη Γάζα λίγο πριν από αυτόν. Όταν ο Σίντβα αναφέρει τα παιδιά, ο άνδρας κουνάει το κεφάλι. «Προς έκπληξή μου, είπε: “Ναι, το έβλεπα και εγώ – σχεδόν κάθε μέρα”».

Ο εν λόγω γιατρός, ο Θάερ Αχμάντ, επιβεβαίωσε αυτή την περιγραφή στην εφημερίδα de Volkskrant.

«Αυτή ήταν η στιγμή», λέει ο Σίντβα, «που αποφάσισα: Πρέπει να μάθω τι πραγματικά συμβαίνει εδώ».

Οι τελευταίοι μάρτυρες

Ο Φερόζ Σίντβα δεν είναι ο μόνος γιατρός που, μετά την επιστροφή του από τη Γάζα, αισθάνεται την ανάγκη να μιλήσει.

Για σχεδόν δύο χρόνια, γιατροί σαν αυτόν έχουν αποδεδειγμένα γίνει μάρτυρες της βαρβαρότητας της ισραηλινής επίθεσης στη Γάζα. Έχουν μάθει πώς να κρατούν μικρά παιδιά που πεθαίνουν καθώς πνίγονται στο ίδιο τους το αίμα επειδή δεν υπάρχει αναπνευστήρας. Έχουν βρει τη δύναμη να βυθίσουν ένα νυστέρι στο στήθος ενός εφήβου χωρίς αναισθησία επειδή δεν υπάρχει χρόνος, και έχουν κι άλλους ασθενείς που περιμένουν. Έχουν προσαρμοστεί να συνεχίζουν να δουλεύουν καθώς το πάτωμα κάτω από τα πόδια τους γεμίζει με τα πτώματα παιδιών.

Κάποιοι γιατροί παρέμειναν σιωπηλοί. Άλλοι όμως επέλεξαν να μιλήσουν.

Αυτοί οι γιατροί είναι από τους τελευταίους διεθνείς αυτόπτες μάρτυρες, καθώς το Ισραήλ δεν επιτρέπει την είσοδο ξένων δημοσιογράφων στη Γάζα.

Αυτός ο ρόλος συνοδεύεται από ένα βαρύ δίλημμα. Σχεδόν όλοι τους θέλουν να επιστρέψουν στη Γάζα. Αλλά το να δημοσιοποιήσουν αυτά που έχουν δει αυξάνει τον κίνδυνο το Ισραήλ να τους αρνηθεί την επανείσοδο. Σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, περισσότεροι από εκατό ξένοι εργαζόμενοι στον τομέα της υγείας έχουν απορριφθεί από τον Μάρτιο του 2025, συχνά χωρίς καμία επίσημη εξήγηση.

Τους τελευταίους μήνες, η de Volkskrant μίλησε με δεκαεπτά γιατρούς και μία νοσοκόμα από τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Αυστραλία, τον Καναδά και τις Κάτω Χώρες. Από τον Οκτώβριο του 2023, έχουν εργαστεί σε έξι νοσοκομεία και τέσσερις κλινικές σε όλη τη Γάζα, επιστρέφοντας συχνά μία ή και δύο φορές. Οι περισσότεροι από αυτούς διαθέτουν μεγάλη εμπειρία από την εργασία τους σε ζώνες κρίσης όπως το Σουδάν, το Αφγανιστάν, η Συρία, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη, η Ρουάντα και η Ουκρανία.

Κατόπιν αιτήματος της εφημερίδας, παρέδωσαν εκατοντάδες φωτογραφίες και βίντεο ασθενών, ακτινογραφίες, ιατρικές σημειώσεις και αποσπάσματα ημερολογίων. Μίλησαν για ώρες. Αποκάλυψαν ό,τι είδαν στα χειρουργεία τους. Και όλοι αντιμετώπισαν το ίδιο ερώτημα: τι μας λένε τα τραύματα για τον πόλεμο;

Μια απόλυτη κόλαση

Ο Βρετανός χειρουργός μεταμοσχεύσεων και καθηγητής Νιζάμ Μαμόντε, 63 ετών, ήταν ήδη κοντά στην σύνταξη όταν, το καλοκαίρι του 2024, έλαβε μια κλήση από την ανθρωπιστική οργάνωση Medical Aid for Palestinians. Τον ρώτησαν αν μπορούσε να πάει στη Γάζα τον Αύγουστο. «Είχα τον χρόνο και ήξερα ότι είχα τις απαιτούμενες ικανότητες», λέει ο Mamode. «Είχα εργαστεί στη Ρουάντα, στο Σουδάν, στο Λίβανο, οπότε δέχτηκα. Μερικοί λένε ότι ήταν μια γενναία απόφαση, αλλά δεν ήταν. Για να είμαι ειλικρινής, δεν είχα ιδέα σε τι έμπλεκα.»

Μόνο όταν διέσχιζε τη Γάζα σε θωρακισμένα οχήματα μαζί με περισσότερους από τριάντα άλλους από το κονβόι του ΟΗΕ συνειδητοποίησε την πραγματικότητα. «Οι πόρτες ήταν κλειδωμένες», λέει. «Μας είχαν δώσει οδηγίες: όταν ξεκινήσετε, μην τις ξεκλειδώσετε – αν ο ισραηλινός στρατός σας πυροβολήσει και σας διατάξει να βγείτε, μην βγείτε από το όχημα».

«Προσπαθήστε να μην σκοτωθείτε», τους είπε ο αρχηγός της αποστολής.

«Δύο εβδομάδες αργότερα, τα ίδια οχήματα δέχτηκαν πυρά από το Ισραήλ», λέει ο Μαμόντε.

Λίγο πριν από αυτό, σε ένα σημείο ελέγχου, οι αποσκευές τους ερευνήθηκαν από άνδρες με μαύρες στολές. Στη Γάζα, υπάρχει έλλειψη σχεδόν όλων των ιατρικών προμηθειών. Γι’ αυτό οι γιατροί φέρνουν μαζί τους βασικά είδη. Αλλά συχνά, οι στρατιώτες τα κατάσχουν όλα – ακόμα και το γάλα για βρέφη. Αυτό έχει συμβεί σε πολλές αποστολές, ανέφεραν οι γιατροί.

Ο Βρετανός πλαστικός χειρουργός Σαρμάντ Ταμίμι, ο οποίος μπήκε στη Γάζα στις 24 Ιουνίου του 2025, είχε ήδη προειδοποιηθεί από συναδέλφους του για τις κατασχέσεις. Όμως, γνώριζε επίσης την πείνα που επικρατεί στη Γάζα και τις καταστροφικές συνέπειες για τα μωρά. «Έβγαλα τα συμπληρώματα διατροφής για μωρά από τις συσκευασίες τους και έβαλα μόνο το αλουμινόχαρτο στις αποσκευές μου», λέει. «Στους στρατιώτες είπα ότι τα έπαιρνα για τον εαυτό μου».

Η Αμερικανίδα γιατρός επειγόντων περιστατικών Μίμι Σαιέντ κατάφερε να περάσει λαρυγγοσκόπια κάτω από τα ρούχα της, απαραίτητα για τη διασωλήνωση ασθενών. «Φοβόμουν», παραδέχεται. «Αλλά τα χρειάζομαι για να σώζω ζωές. Κανονικά, το λαρυγγοσκόπιο είναι μιας χρήσης. Στη Γάζα, τα χρησιμοποιούσα σε τουλάχιστον πενήντα ασθενείς το καθένα. Έπρεπε να το σκουπίζω και να το χρησιμοποιώ ξανά σε διαφορετικούς ασθενείς».

Αυτό το αγόρι πυροβολήθηκε στο κεφάλι. Προσπάθησα να τον σώσω. Στέκομαι εδώ έτοιμη να του κάνω διασωλήνωση. Αλλά πέθανε, αμέσως αφού τον διασωλήνωσα. Πέθανε μπροστά στα μάτια μου».

Δρ. Μίμι Σαγέντ, γιατρός τμήματος Επειγόντων Περιστατικών.

«Δεν καταλαβαίνω γιατί κατασχέθηκαν παιδικές τροφές από γιατρούς που διέσχιζαν τα σύνορα», λέει η Βρετανίδα πλαστική χειρουργός Βικτόρια Ρόουζ. «Δεν καταλαβαίνω γιατί κατασχέθηκαν φάρμακα. Δεν καταλαβαίνω γιατί αρνούνται την είσοδο στους μισούς γιατρούς. Υπάρχουν τόσα πολλά πράγματα που δεν καταλαβαίνω.»

Σε απάντησή του, ο IDF δήλωσε ότι οι ισχυρισμοί σχετικά με την κατάσχεση βρεφικού γάλακτος είναι «εντελώς ανακριβείς». Ο στρατός δήλωσε ότι, στην πραγματικότητα, εργάζεται για να διευκολύνει την είσοδο της ανθρωπιστικής βοήθειας. Σύμφωνα με τον IDF, από τις 19 Μαΐου 2025, «περίπου 5.000 τόνοι βρεφικού γάλακτος έχουν μεταφερθεί στη Λωρίδα της Γάζας συν μεγάλες ποσότητες άλλου είδους ανθρωπιστικής βοήθειας».

Οι γιατροί που έδωσαν συνέντευξη στην de Volkskrant εργάστηκαν σε όλη τη διάρκεια του πολέμου σε διάφορα νοσοκομεία και κλινικές πεδίου, συμπεριλαμβανομένων των Νάσερ, Αλ-Ακσα, του Ευρωπαϊκού Νοσοκομείου και του Αλ-Σίφα. Μερικοί συνεργάστηκαν με τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα και με οργανώσεις που ζήτησαν να μην κατονομασθούν, φοβούμενοι ότι η αποκάλυψη της ταυτότητάς τους θα τους εμπόδιζε να συνεχίσουν το έργο τους. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται γενικοί χειρουργοί, ορθοπεδικοί, εντατικολόγοι, πλαστικοί χειρουργοί, χειρουργοί τραυμάτων και γιατροί επειγόντων περιστατικών. Μερικοί από αυτούς βρίσκονταν ακόμη στη Γάζα κατά τη στιγμή των συνεντεύξεων. Η εφημερίδα μίλησε επίσης με μια νοσοκόμα με εμπειρία σε εμπόλεμες ζώνες.

Τα νοσοκομεία όπου εργάστηκαν οι γιατροί

Η κατάσταση στα νοσοκομεία της Γάζας, πολλά από τα οποία έχουν καταστραφεί σε μεγάλο βαθμό, είναι πολύ χειρότερη από ότι είχαν προβλέψει οι γιατροί. «Έπρεπε να κόψω το πόδι μιας γυναίκας με ψαλίδι», λέει ο γιατρός επειγόντων Σάιεντ. «Χωρίς παυσίπονα. Δεν είχα άλλη επιλογή.»

Στις πτέρυγες επικρατεί έντονη μυρωδιά καμένων άκρων. «Ακούγαμε συνεχώς ανθρώπους να ουρλιάζουν», θυμάται ο γιατρός Σαλίχ ελ Σάντι από το Ρότερνταμ. «Στο νοσοκομείο μας, είχαμε αναισθητικά, αλλά όχι παυσίπονα. Οι ασθενείς ξυπνούσαν μετά από ακρωτηριασμούς με έντονο πόνο. Δεν μπορούσαμε να κάνουμε τίποτα για αυτούς.»

Στα χειρουργεία, το προσωπικό είναι απασχολημένο να κρατάει τις μύγες μακριά από τους ασθενείς που έχουν ανοιχτεί. Ο Νιζάμ Μαμόντ παρακολουθεί καθώς ένας συνάδελφος γιατρός στη μονάδα εντατικής θεραπείας φροντίζει ένα παιδί του οποίου ο αναπνευστήρας δεν λειτουργεί σωστά. Όταν αφαιρεί τον σωλήνα από το λαιμό του παιδιού, βλέπει ότι είναι φραγμένος. «Γεμάτος σκουλήκια», λέει ο Μαμόντ, «που βγαίνουν από το λαιμό του παιδιού».

Οι μηχανές μαγνητικής τομογραφίας και αιμοκάθαρσης, λένε οι γιατροί, είναι άχρηστες καθώς είναι γεμάτες τρύπες από σφαίρες. Ορισμένα χειρουργεία έχουν πυρποληθεί. Τα καλώδια των μηχανών υπερήχων έχουν κοπεί.

Δεν υπάρχει πολύς χρόνος για σκέψη. Ωστόσο, μερικές φορές επέρχεται μια αίσθηση δυσπιστίας. Ο Μαμόντε το βίωσε αυτό ενώ χειρουργούσε ένα 8χρονο κορίτσι. «Αιμορραγούσε, οπότε ζήτησα ένα κομμάτι γάζας για να απορροφήσει το υπερβολικό αίμα και να εντοπίσω το τραύμα», θυμάται.

Του είπαν ότι δεν υπήρχε γάζα.

«Ξαφνικά, σκέφτηκα την ειρωνεία της κατάστασης», λέει. «Η λέξη “γάζα” υποτίθεται ότι προέρχεται από τη Γάζα, επειδή οι κάτοικοι της Γάζας ήταν διάσημοι για τα λινά τους. Κι εμείς βρισκόμασταν εκεί, στην πατρίδα της γάζας, αλλά εγώ δεν μπορούσα να βρω ούτε μια. Χρειάστηκε να μαζέψω το αίμα από το σώμα της με τα χέρια μου.»

Ο γιατρός επειγόντων περιστατικών Αντίλ Χουσέιν ηχογράφησε ένα βιντεομήνυμα για τη μικρή του κόρη πριν από την αναχώρησή του, σε περίπτωση που δεν τον ξαναέβλεπε ποτέ. Άλλοι κανόνισαν τις διαθήκες τους. Όμως, παρά τον κίνδυνο όλοι οι γιατροί που έδωσαν συνέντευξη στην de Volkskrant αισθάνονταν μια ισχυρή εσωτερική ανάγκη να βοηθήσουν.

«Είμαι χειρουργός. Θέλω να πάω εκεί όπου υπάρχει μεγαλύτερη ανάγκη», λέει ένας γιατρός που σύντομα θα επιστρέψει στη Γάζα και προτιμά να παραμείνει ανώνυμος από φόβο για αντίποινα από το Ισραήλ. «Η δουλειά μου εκεί έχει σημασία. Είναι ένα μήνυμα προς τον λαό της Γάζας: δεν σας έχουμε ξεχάσει».

Αυτό το αγόρι χρειάστηκε να υποβληθεί σε διπλό ακρωτηριασμό. Τα κάτω μέρη των ποδιών του φυλάσσονταν στο κουτί δίπλα στο κρεβάτι του».

Δρ. Σαλίχ ελ Σάντι, ιατρός.

Οι ξένοι γιατροί συνήθως μένουν στη Γάζα για δύο έως έξι εβδομάδες και μετά αντικαθίστανται. Πολλοί από αυτούς κοιμούνται στο νοσοκομείο και σχεδόν δεν το εγκαταλείπουν για εβδομάδες. Στο Νοσοκομείο Νάσερ, περίπου δεκαπέντε χειρουργοί μοιράζονται ένα δωμάτιο στον τέταρτο όροφο, κοντά στα χειρουργεία. Τη νύχτα, η θερμοκρασία μπορεί να φτάσει τους 38 βαθμούς.

Ο χειρουργός Νιζάμ Μαμόντ αναζήτησε ανακούφιση στην πέτρινη σκάλα δίπλα στην πτέρυγα. «Κοιμόμουν σε αυτές τις σκάλες κάθε βράδυ, ελπίζοντας ότι θα ήμουν ασφαλής από τα drones», λέει. Τον περασμένο μήνα, είδε το πάνω μέρος της ίδιας σκάλας να καταστρέφεται από ισραηλινή επίθεση – μια επίθεση που τράβηξε την προσοχή της διεθνούς κοινότητας, καθώς υπήρχε βίντεο που κατέγραφε τη στιγμή που σκοτώθηκαν εργαζόμενοι σε ανθρωπιστικές οργανώσεις και δημοσιογράφοι.

Η συντριπτική πλειοψηφία των τραυματισμών προέρχεται από εκρήξεις βομβών και οβίδων: οι άνθρωποι πλήττονται από το ωστικό κύμα, τη ζέστη, τα θραύσματα που εκτοξεύονται και τα κτίρια που καταρρέουν. Τα θραύσματα διαπερνούν τις σκηνές και τα σώματα αμέτρητων παιδιών – τα οποία αποτελούν περισσότερο από το σαράντα τοις εκατό του πληθυσμού της Γάζας.

«Έχω δει πολλά παιδιά με εγκεφαλική ύλη να κρέμεται έξω», λέει ο νοσηλευτής των Γιατρών Χωρίς Σύνορα, Τζακ Λατούρ. «Συγγνώμη, ξέρω ότι κανείς δεν θέλει να το ακούσει, αλλά αυτό είναι που συμβαίνει εδώ.»

Την πρώτη φορά που ο χειρουργός Γκόερ Ράμπουρ βρέθηκε σε ένα περιστατικό πολλαπλών θυμάτων, είδε ένα πεντάχρονο κορίτσι χωρίς πόδι. «Ήταν στο πάτωμα. Το παιδί δίπλα της ήταν επίσης μικρό. Το πόδι της είχε κοπεί από το γόνατο και κάτω. Τότε ήρθε και άλλο. Πάγωσα. Σκέφτηκα ότι αυτό είναι η απόλυτη κόλαση.»

Σύμφωνα με τις υγειονομικές αρχές της Γάζας, περισσότεροι από 64.000 κάτοικοι της Γάζας έχουν πεθάνει μέχρι στιγμής, συμπεριλαμβανομένων σχεδόν 20.000 παιδιών. Το Ισραήλ αμφισβητεί την αξιοπιστία αυτών των αριθμών, υποστηρίζοντας ότι το υπουργείο ελέγχεται από τη Χαμάς. Μια ομάδα διεθνών ερευνητών του ιατρικού περιοδικού The Lancet κατέληξε ότι οι αριθμοί από το εν λόγω υπουργείο αντιπροσωπεύουν στην πραγματικότητα μια υποτίμηση της κατάστασης.

Παιδιά με τραύματα από πυροβολισμούς

Από όλους τους ασθενείς, υπάρχει μια ομάδα που σοκάρει περισσότερο τους γιατρούς: παιδιά με τραύματα από πυροβολισμούς στο κεφάλι ή στο στήθος και με το υπόλοιπο σώμα άθικτο.

Μια μεμονωμένη σφαίρα σε αυτές τις περιοχές αποτελεί ισχυρή ένδειξη ότι το παιδί στοχοποιήθηκε σκόπιμα. Αυτό συνιστά έγκλημα πολέμου. Σε άλλες ζώνες συγκρούσεων, οι γιατροί σπάνια αντιμετώπιζαν τέτοιες περιπτώσεις.

Η Μιμί Σάιεντ είναι Αμερικανίδα γιατρός επειγόντων περιστατικών που πέρασε δύο τετράμηνες περιόδους εργασίας στη Γάζα, στο Νοσοκομείο Νάσερ στο Χαν Γιουνίς και στο Αλ Ακσά στο Ντεϊρ αλ-Μπαλάχ. «Όπως οι περισσότεροι άνθρωποι, παρακολουθούσα τον πόλεμο μέσω ζωντανών μεταδόσεων στο κινητό μου», λέει. «Αλλά δεν μπορούσα να το κάνω πια. Είμαι μητέρα. Δεν μπορούσα απλώς να παρακολουθώ και να μην κάνω τίποτα.»

Περιγράφει τη Μίρα, ένα 4χρονο κοριτσάκι που είδε στο Νάσερ. Την έφεραν οι γονείς της. «Είπαν ότι την είχε χτυπήσει ένα τετρακόπτερο [οπλισμένο drone, σ.σ.] ενώ περπατούσε στην ανθρωπιστική ζώνη που είχε κηρύξει το Ισραήλ. Οι συνάδελφοί μου μου είπαν να την αφήσω να πεθάνει. Η εκτίμηση ήταν, δυστυχώς, ότι δεν μπορούσαμε να κάνουμε και πολλά. Αλλά κουνιόταν ακόμα λίγο. Ήταν πολύ μικρή. Ένα μικρό κοριτσάκι. Απλά δεν μπορούσα να κοιτάξω αλλού. Υπήρχε κάτι στο πρόσωπό της που με συγκίνησε. Έτσι, πήρα το ρίσκο.»

Η Σάιεντ διασωλήνωσε το κοριτσάκι χρησιμοποιώντας το λαρυγγοσκόπιο που είχε φέρει κρυφά η ίδια. Λίγα λεπτά αργότερα, κοίταξε με δυσπιστία την αξονική τομογραφία του κεφαλιού της Μίρα: υπήρχε μια σφαίρα καρφωμένη μέσα.

Με τη βοήθεια των συναδέλφων της, η Σάιεντ καταφέρνει να κρατήσει τη Μίρα στη ζωή. Αργότερα, το κοριτσάκι θα ξυπνήσει και θα αρχίσει να μιλάει ξανά – ένα μικρό θαύμα. Πολύ αργότερα, ένας άλλος γιατρός θα αφαιρέσει τη σφαίρα από το κεφάλι της.

Αλλά η Μίρα δεν είναι το μόνο παιδί με σφαίρα στο κεφάλι που συναντά η Σάιεντ. Αποφασίζει να τα φωτογραφίσει. «Σκέφτηκα: Πρέπει να το τεκμηριώσω αυτό. Συνειδητοποίησα ότι αυτά είναι εγκλήματα πολέμου.» Υπό εξαιρετικά αγχωτικές συνθήκες, φωτογραφίζει δεκαοκτώ παιδιά που είχαν πυροβοληθεί στο κεφάλι ή στο στήθος. Όλα ήταν μεμονωμένες βολές, λέει.

Η De Volkskrant ρώτησε τους γιατρούς πόσα παιδιά ηλικίας 15 ετών και κάτω είχαν δει με μία μόνο πληγή από πυροβολισμό στο κεφάλι και/ή στο στήθος. Η ερώτηση περιορίστηκε σκόπιμα σε αυτή την ηλικιακή ομάδα, καθώς σε αυτή την ηλικία είναι σχεδόν πάντα ξεκάθαρο ότι είναι παιδιά.

Δεκαπέντε από τους δεκαεπτά γιατρούς δήλωσαν ότι είχαν συναντήσει παιδιά ηλικίας 15 ετών ή μικρότερα με τέτοια τραύματα από πυροβολισμό. Συνολικά, ανέφεραν 114 παιδιά — πολλά από τα οποία δεν επέζησαν.

Μερικοί γιατροί έβγαλαν φωτογραφίες ή κράτησαν σημειώσεις· άλλοι βασίστηκαν στη μνήμη τους. Κατόπιν αιτήματος της εφημερίδας, έδωσαν τις πιο συγκρατημένες τους εκτιμήσεις: αποκλείστηκαν όλες οι περιπτώσεις για τις οποίες δεν ήταν σίγουροι. Δεν συμπεριλήφθηκαν στον υπολογισμό ούτε τα παιδιά που είχαν πυροβοληθεί και σε άλλα μέρη του σώματος, καθώς τέτοιες πληγές είναι λιγότερο βέβαιο πως πρόκειται για σκόπιμη στόχευση.

Οι γιατροί υποψιάζονται ότι ο συνολικός αριθμός των παιδιών που πυροβολήθηκαν στο κεφάλι ή στο στήθος είναι πολλές φορές υψηλότερος από τον αριθμό που είδαν προσωπικά. Τα παιδιά που πέθαναν ακαριαία, λένε, συχνά δεν έφτασαν ποτέ στο νοσοκομείο. Επιπλέον, οι γιατροί δεν εργάζονταν σε όλα τα νοσοκομεία της Γάζας και το κάνουν μόνο για περιορισμένο χρονικό διάστημα.

Η εφημερίδα de Volkskrant παρουσίασε δεκάδες εικόνες παιδιών με τραύματα από πυροβολισμούς και διάφορες ακτινογραφίες σε δύο ιατροδικαστές. Αυτοί επιβεβαίωσαν ότι τα τραύματα προκλήθηκαν από σφαίρες και όχι από θραύσματα.

«Είναι πολύ πιθανό να πρόκειται για πυροβολισμούς από μεγάλη απόσταση που στοχεύουν στο κεφάλι και/ή τον λαιμό με σφαίρες στρατιωτικού τύπου», λέει ο ιατροδικαστής Βιμ Βαν ντε Βόρντε, ομότιμος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Λουβέν. Σύμφωνα με τον Βαν ντε Βόρντε, οι φωτογραφίες δεν είναι αρκετά καλές για να εξαχθούν νομικά συμπεράσματα – «κάτι που είναι κατανοητό, δεδομένων των εξαιρετικά δύσκολων τοπικών συνθηκών».

Ο ιατροδικαστής Φρανκ βαν ντε Γκουτ λέει: «Στις ακτινογραφίες, βλέπω κεφάλια παιδιών με σφαίρες που έχουν σφηνώσει μέσα. Οι σφαίρες πρέπει να έχασαν πολλή ενέργεια κατά τη διαδρομή, επειδή τα παιδιά έχουν λεπτότερα κρανία από τους ενήλικες αλλιώς θα τα είχαν διαπεράσει. Άρα, αυτά τα παιδιά πυροβολήθηκαν από μεγάλη απόσταση».

Αυτό το εύρημα συνάδει με τις μαρτυρίες αυτοπτών μαρτύρων, σύμφωνα με τις οποίες πολίτες ανέφεραν στους γιατρούς ότι οι σφαίρες προέρχονταν συνήθως από οπλισμένα drones ή ελεύθερους σκοπευτές του ισραηλινού στρατού (IDF). Οι ελεύθεροι σκοπευτές είναι σε θέση να στοχεύουν άτομα από μεγάλες αποστάσεις ίσως και πάνω από ένα χιλιόμετρο. Ο IDF αρνήθηκε να απαντήσει σε ερωτήσεις σχετικά με ελεύθερους σκοπευτές που πυροβολούν παιδιά.

Σύμφωνα με τον πρώην διοικητή του ολλανδικού στρατού, Μάρτ ντε Κρόιφ, η πιθανότητα να πρόκειται για τυχαία χτυπήματα είναι σχεδόν μηδενική, δεδομένου ότι οι γιατροί περιγράφουν περισσότερες από εκατό τέτοιες περιπτώσεις. «Απλά σκεφτείτε πόσο μικρό είναι το κεφάλι σε σύγκριση με το υπόλοιπο σώμα», λέει. «Αν βλέπετε μεγάλο αριθμό τραυμάτων από πυροβολισμούς στην περιοχή του στήθους και του κεφαλιού, αυτό δεν είναι παράπλευρη απώλεια. Είναι σκόπιμη στόχευση.»

Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Νετανιάχου και η στρατιωτική ηγεσία έχουν αρνηθεί επανειλημμένα ότι οι στρατιώτες πυροβολούν σκόπιμα Παλαιστίνιους πολίτες. Ωστόσο, ανώνυμοι στρατιώτες έχουν παραδεχτεί πολλές φορές στην ισραηλινή εφημερίδα Haaretz ότι αυτό συμβαίνει. Η οργάνωση «Breaking the Silence» (Σπάζοντας τη σιωπή), μια ισραηλινή οργάνωση βετεράνων του στρατού, αποκάλυψε επίσης – επικαλούμενη εκατοντάδες συνεντεύξεις με στρατιώτες – ότι τους δόθηκε εντολή να πυροβολούν όποιον εισέρχεται σε μια συγκεκριμένη περιοχή.

Τον Αύγουστο, το BBC δημοσίευσε τα ευρήματα μιας έρευνας για περισσότερα από 160 παιδιά που πυροβολήθηκαν στη Γάζα. Σε 95 από αυτές τις περιπτώσεις, η σφαίρα χτύπησε το κεφάλι ή το στήθος. Το BBC μίλησε με αυτόπτες μάρτυρες σε 59 περιπτώσεις. Σε 57 από αυτές, ο πυροβολισμός αποδόθηκε στον ισραηλινό στρατό. Μόνο σε δύο περιπτώσεις, η σφαίρα φέρεται να προήλθε από παλαιστινιακά πυρά.

Οι περισσότεροι από τους γιατρούς που μίλησαν στην de Volkskrant δήλωσαν ότι θα ήθελαν να είχαν συγκεντρώσει περισσότερα αποδεικτικά στοιχεία, αλλά μέσα στο χάος της Γάζας αυτό απλά δεν ήταν δυνατό. Ή δεν τόλμησαν να το προσπαθήσουν. Ο ορθοπεδικός χειρουργός Μαρκ Περλμούτερ (69), ο οποίος έχει πραγματοποιήσει σαράντα ανθρωπιστικές αποστολές, δήλωσε: «Μακάρι να είχα την ψυχραιμία να καταγράψω περισσότερα.»

«Αυτό είναι το μεγαλύτερο μου παράπονο», προσθέτει η Αμερικανίδα αναισθησιολόγος και εντατικολόγος Αλία Κάταν. «Αλλά περιποιούμουν ασθενείς. Εκείνη τη στιγμή, απλά δεν ήταν η πρώτη μου προτεραιότητα. Μακάρι κάποιος να μου είχε πει ότι δεν θα πρέπει να ενεργώ μόνο ως γιατρός, αλλά και ως δημοσιογράφος.»

‘Ομως οι αναμνήσεις τους από τα παιδιά είναι μερικές φορές εκπληκτικά λεπτομερείς.

«Κατά τη διάρκεια ενός συμβάντος με μαζικές απώλειες, περπατούσα μέσα στο τμήμα επειγόντων περιστατικών», θυμάται ο Περλμούτερ. «Υπήρχαν παιδιά παντού. Τα γύριζα, προσπαθώντας να δω ποιον μπορούσα ακόμα να βοηθήσω. Και τότε είδα αυτά τα δύο μικρά αγόρια. Ήταν νεκρά. Και τα δύο είχαν πυροβοληθεί στο στήθος και στο κεφάλι. Έξι ή επτά ετών. Τα εξέτασα. Ζήτησα από τον ιατρικό βοηθό να τραβήξει φωτογραφίες.» Οι φωτογραφίες βρίσκονται στην κατοχή της εφημερίδας.

Ο Περλμούτερ θυμάται να ακούει τον άνδρα που έφερε ένα από τα αγόρια να ουρλιάζει. «Δεν μπορούσε να καταλάβει γιατί ο δράστης είχε χτυπήσει το παιδί  και όχι αυτόν, τον ενήλικα.» Λίγα λεπτά αργότερα, βλέπει τον άνδρα, πιθανώς τον πατέρα του παιδιού, να κλαίει. Ο άνδρας κάθεται σοκαρισμένος στο πάτωμα, ενώ το παιδί μεταφέρεται στο νεκροτομείο. Ο Περλμούτερ βγάζει το κινητό του και τραβά μια φωτογραφία.

Η αναισθησιολόγος και εντατικολόγος Αλία Κάταν αφηγείται την ιστορία ενός μικρού κοριτσιού που έφερε η μητέρα του:

«Δεν ήταν καν δύο ετών», λέει. «Ήταν πολύ χλωμή αλλά δεν φαινόταν να έχει τραύματα, οπότε υπέθεσα ότι είχε εσωτερική αιμορραγία.

«Ήταν νεκρή. Η μητέρα της ούρλιαζε σπαρακτικά. Είχε περάσει πάρα πολλά χρόνια προσπαθώντας να κάνει παιδί. Έτσι ξεκινήσαμε την καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση και την διασωληνώσαμε. Ήθελα να δείξω στη μητέρα ότι είχα κάνει ό,τι μπορούσα. Το κάνουμε συχνά αυτό με πολύ μικρά παιδιά. Ενώ την περιποιούμουν, κάποιος μου έδωσε την αξονική τομογραφία. Και τότε το είδα: μια σφαίρα στο κεφάλι της. Είδα το αίμα. Μια τέλεια βολή στον κρόταφο.»

«Τράβηξα μια φωτογραφία από την άκρη του κρεβατιού», λέει η Κάταν. «Είναι μια από τις ελάχιστες φωτογραφίες που τράβηξα στη Γάζα. Αλλά ήμουν τόσο έκπληκτη. Σκέφτηκα ότι διαφορετικά  δεν θα με πιστέψει κανείς.»

Έρευνα από την ΝΥΤ

Ο Φερόζ Σίντβα κατέληξε στο ίδιο συμπέρασμα το φθινόπωρο του 2024. Αφού παρακολούθησε ένα συνέδριο στις ΗΠΑ, όπου έμαθε ότι και άλλος ένας γιατρός είχε παρατηρήσει τα ίδια πράγματα με αυτόν, ξεκίνησε μια έρευνα σε συνεργασία με την εφημερίδα The New York Times. Ζήτησαν από 64 Αμερικανούς επαγγελματίες υγείας που είχαν εργαστεί στη Γάζα να συμπληρώσουν ένα ερωτηματολόγιο.

Τα ευρήματα, που δημοσιεύτηκαν στις 9 Οκτωβρίου 2024, είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά. Στο άρθρο με τίτλο «65 γιατροί, νοσηλευτές και παραϊατρικό προσωπικό: Τι είδαμε στη Γάζα», 44 ερωτηθέντες ανέφεραν ότι είχαν δει πολλά παιδιά ηλικίας 12 ετών ή μικρότερα που είχαν πυροβοληθεί στο κεφάλι ή στο στήθος. 25 δήλωσαν ότι είχαν δει υγιή νεογέννητα να επιστρέφουν στο νοσοκομείο και να πεθαίνουν από αφυδάτωση, πείνα ή λοίμωξη. 52 ανέφεραν ότι είδαν μικρά παιδιά που είχαν αυτοκτονικές τάσεις ή που έλεγαν ότι εύχονταν να είχαν πεθάνει.

Εκείνη την εποχή, ήταν ακόμα Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών ο Τζο Μπάιντεν. Οι γιατροί είχαν ήδη εκφράσει τις ανησυχίες τους σε ανοιχτή επιστολή προς αυτόν, ανησυχώντας για τον υψηλό αριθμό μικρών παιδιών που πέθαιναν. Αλλά ο Μπάιντεν – αναποφάσιστος ανάμεσα σε αντίθετες απόψεις εντός του ίδιου του Δημοκρατικού Κόμματος – δεν απάντησε.

Ο Σίντβα περίμενε ότι το άρθρο της New York Times θα άλλαζε κάτι. «Είναι εξαιρετικά σπάνιο 65 Αμερικανοί επαγγελματίες υγείας να εκφράσουν τη γνώμη τους τόσο δημόσια», είπε, ενώ πρόσθεσε ότι το άρθρο διαβάστηκε εκατομμύρια φορές.

Όμως η δημοσίευση δεν προκάλεσε τη θύελλα οργής που είχε προβλέψει ο Σίντβα. Ούτε οδήγησε σε αλλαγή της πολιτικής κατεύθυνσης. «Στην ουσία, απλώς αγνοήθηκε από την κυβέρνηση Μπάιντεν.»

Η “παιχνιδοποίηση” του πολέμου

Για λίγο υπήρξε μια αμυδρή ελπίδα για τη Γάζα, με την εκεχειρία στις αρχές του 2025. Αλλά τις πρώτες πρωινές ώρες της 18ης Μαρτίου, γύρω στις 2:30 π.μ., αυτή η ελπίδα εξανεμίστηκε. Με αεροπορικές επιδρομές μεγάλης κλίμακας, το Ισραήλ ξεκινά μια εντατική φάση της εκστρατείας καταστροφής με ολομέτωπη επίθεση στη Γάζα.

Οι γιατροί παρακολουθούν την κατάσταση στα νοσοκομεία να επιδεινώνεται μέρα με τη μέρα. Τα περιστατικά μαζικών θυμάτων γίνονται όλο και πιο συχνά – μερικές φορές πολλά σε μια μόνο μέρα. Πολλοί από τους ασθενείς που φτάνουν φέρουν σημάδια από προηγούμενους βομβαρδισμούς. Η πείνα εξασθενεί σοβαρά τόσο τους ασθενείς όσο και το ιατρικό προσωπικό.

Τα τραυματισμένα παιδιά που δεν έχουν πλέον ούτε έναν επιζώντα συγγενή γίνονται μια επίσημη ιατρική κατηγορία: WCNSF – Wounded Child No Remaining Family (Τραυματισμένο Παιδί Χωρίς Επιζώντα Συγγενή).

Ο Φερόζε Σίντβα, στη μέση της δεύτερης αποστολής του, ξυπνά εκείνη τη νύχτα καθώς η πόρτα των κοιτώνων ανατινάζεται. Το Ισραήλ έχει παραβιάσει την εκεχειρία με μια σειρά αεροπορικών επιδρομών μεγάλης κλίμακας. Στο σκοτάδι, οι γιατροί κάθονται ζαλισμένοι και σιωπηλοί, κοιτάζοντας στο κενό για σχεδόν ένα λεπτό. Ακούνε τις βόμβες να πέφτουν.

«Πρέπει να πάμε κάτω», λέει ένας από αυτούς.

Μέσα σε λίγες ώρες, φτάνουν εκατοντάδες ασθενείς. Ο Σίντβα ξεκινά τη βάρδια του εκείνη τη νύχτα στο τμήμα επειγόντων περιστατικών.

«Τα πρώτα δέκα λεπτά απλώς διαπιστώναμε τον θάνατο μικρών παιδιών», λέει.

«Και το χειρότερο είναι ότι δεν ήταν νεκρά. Τα περισσότερα από αυτά δεν ήταν ακόμα νεκρά. Οι καρδιές τους χτυπούσαν ακόμα. Αλλά τα σηκώναμε και τα παραδίδαμε σε κάποιο μέλος της οικογένειας. Δεν μιλάω αραβικά, αλλά υπήρχε μια λέξη που έμαθα: khalas – σημαίνει «αρκετά». Έπρεπε να κάνουμε επιλογές, για να μπορέσουμε να περιθάλψουμε άλλους. Αυτό σήμαινε ότι έπρεπε να μεταφερθούν σε άλλο τμήμα του νοσοκομείου – για να πεθάνουν εκεί».

Ο Μάρκ Περλμούτερ βρίσκεται στο Νοσοκομείο Αλ-Άκσα την ίδια νύχτα και βλέπει ένα μικρό αγόρι, ξαπλωμένο στο έδαφος. Καλυμμένο από την κορυφή μέχρι τα νύχια με γκρίζα σκόνη.

«Ήταν ξαπλωμένος σε μια λίμνη από το αίμα του. Δεν είχε πόδι. Προσπάθησα να περάσω από δίπλα του. Ξαφνικά άπλωσε το χέρι του και άρπαξε το παντελόνι μου. Δεν μπορούσε να μιλήσει, αλλά με κοίταξε κατευθείαν. Είδα τη λίμνη γύρω του να γίνεται όλο και μεγαλύτερη. Έπρεπε να τραβήξω το πόδι μου μακριά του – για να μπορέσω να βοηθήσω ένα άλλο παιδί.»

Στο τηλέφωνο, αρχίζει να κλαίει λέγοντας «Έπρεπε να περάσω από πάνω του». Δεν έχει καταφέρει να βγάλει το αγόρι από το μυαλό του.

Κατά τη διάρκεια περιστατικών με μαζικές απώλειες, οι γιατροί κατακλύζονται από σοβαρά τραυματισμένους ασθενείς, γεγονός που καθιστά δύσκολη τη διατήρηση μιας συνολικής εικόνας. Ωστόσο, εν μέσω του χάους, δύο μοτίβα συνεχίζουν να ξεχωρίζουν για τους γιατρούς που ενδεχομένως υποδηλώνουν εγκλήματα πολέμου που διαπράχθηκαν από το Ισραήλ. Βρίσκουν στοιχεία που υποδηλώνουν τη χρήση εξαιρετικά αμφιλεγόμενων όπλων και σημάδια της «παιχνιδοποίησης» του πολέμου.

Μεταξύ των πολλών ανθρώπων με ακρωτηριασμούς και εγκαύματα, οι γιατροί παρατηρούν ασθενείς που φτάνουν με μικρά τραύματα, οι οποίοι ωστόσο βρίσκονται σε πολύ κακή κατάσταση.

Αποδεικνύεται ότι έχουν χτυπηθεί από μικροσκοπικά θραύσματα μετάλλου, σε σχήμα κύβων ή κυλίνδρων. Αυτά τα κομμάτια είναι τόσο μικρά – μόλις μερικά χιλιοστά – που οι γιατροί μερικές φορές δεν μπορούν καν να βρουν τραύμα εισόδου ή εξόδου. Αλλά μέσα στο σώμα, προκαλούν αυτό που οι γιατροί περιγράφουν ως «φρικτή βλάβη»: τα όργανα τρυπιούνται, τα νεύρα και τα αιμοφόρα αγγεία σπάνε. Ως αποτέλεσμα οι ασθενείς υποφέρουν από θανατηφόρα εσωτερική αιμορραγία ή αναγκάζονται να υποστούν ακρωτηριασμούς.

Σύμφωνα με τον Θάερ Αχμάντ, γιατρό επειγόντων περιστατικών από το Σικάγο, οι πληγές εισόδου είναι τόσο ανεπαίσθητες που ορισμένοι ασθενείς αρχικά στέλνονται σπίτι. «Κάποιοι επέστρεψαν με την κοιλιά γεμάτη αίμα. Ένας από αυτούς πέθανε ενώ περίμενε να χειρουργηθεί.»

Εννέα γιατροί δήλωσαν στην de Volkskrant ότι είχαν συναντήσει αυτά τα θραύσματα σε σχήμα κύβου ή κυλίνδρου σε ασθενείς. Μερικοί μοιράστηκαν με την εφημερίδα φωτογραφίες και βίντεο αυτών των ασθενών που είχαν χτυπηθεί από θραύσματα.

Νωρίτερα, εμπειρογνώμονες όπλων που αναφέρθηκαν στη βρετανική εφημερίδα The Guardian δήλωσαν ότι οι τραυματισμοί συνάδουν με όπλα θραύσης ισραηλινής κατασκευής: εκρηκτικά γεμάτα με μεγάλες ποσότητες μικρών, κυβοειδών μεταλλικών σωματιδίων.

Ο Μάρκ Περλμούτερ, αντιπρόεδρος του Διεθνούς Κολλεγίου Χειρουργών, λέει ότι έβρισκε τακτικά αυτά τα θραύσματα. «Χειρούργησα τουλάχιστον δέκα άτομα που τα είχαν.» Δηλώνει ότι έβγαλε λαθραία δύο μεταλλικά θραύσματα από τη Γάζα στις αποσκευές του. «Τα παρέδωσα στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο.»

Σύμφωνα με τον Περλμούτερ, τα θραύσματα είναι κατασκευασμένα από βολφράμιο.

Το βολφράμιο είναι ένα εξαιρετικά σκληρό μέταλλο, σχεδόν διπλάσιο σε βάρος από τον χάλυβα. Εξαιτίας αυτού, μπορεί να προκαλέσει σημαντικές ζημιές όταν διασκορπίζεται μετά από μια έκρηξη. Η χρήση του σε πυκνοκατοικημένες περιοχές όπως η Γάζα είναι εξαιρετικά αμφιλεγόμενη, καθώς έχει σχεδιαστεί για να προκαλεί το μέγιστο αριθμό θυμάτων και δεν κάνει διάκριση μεταξύ αμάχων και στρατιωτών. Η Διεθνής Αμνηστία κατηγορεί εδώ και καιρό το Ισραήλ για τη χρήση τέτοιων όπλων στη Γάζα.

Σύμφωνα με τον IDF, ο ισχυρισμός ότι το Ισραήλ χρησιμοποιεί όπλα που προκαλούν τραυματισμούς από θραύσματα είναι «ένα κατάφωρο ψέμα». «Ο IDF δεν διαθέτει ούτε χρησιμοποιεί τέτοια όπλα. Ο ισχυρισμός αυτός δεν έχει καμία βάση στην πραγματικότητα και αποτελεί σκόπιμη παραποίησή της».

Από τις αρχές Μαρτίου 2025, το Ισραήλ έχει αποκλείσει πλήρως την παροχή βοήθειας στη Γάζα. Δύο μήνες αργότερα, σχεδόν όλα τα εφόδια στην περιοχή έχουν εξαντληθεί και όλο και περισσότεροι άνθρωποι λιμοκτονούν. Η διεθνής κριτική κατά του Ισραήλ εντείνεται.

Σε απάντηση, από τα τέλη Μαΐου του ίδιου έτους, το Ισραήλ άνοιξε τέσσερα αμφιλεγόμενα σημεία διανομής τροφίμων στη Γάζα, όπου οι Παλαιστίνιοι πρέπει να μεταβούν για να λάβουν βοήθεια. Από την αρχή, αυτά αποδείχθηκαν σημεία θανάτου. Άμαχοι που περίμεναν στην ουρά δέχονταν πυροβολισμούς.

Οι στρατιώτες το παραδέχτηκαν μάλιστα στην ισραηλινή εφημερίδα Haaretz: κατόπιν διαταγών των διοικητών τους, πυροβόλησαν ομάδες αμάχων που δεν αποτελούσαν απειλή. «Είναι πεδίο μάχης», είπε ένας στρατιώτης. «Ο τρόπος επικοινωνίας μας είναι οι πυροβολισμοί». Σύμφωνα με τον ίδιο, οι πολίτες «ξέρουν» ότι μπορούν να πλησιάσουν το σημείο διανομής τροφίμων μόλις σταματήσουν οι πυροβολισμοί. Ένας άλλος στρατιώτης είπε ότι μεταξύ τους το αποκαλούν με το όνομα παιδικού παιχνιδιού παρόμοιο με το γνωστό μας «αγαλματάκια ακούνητα-αγέλαστα» όπου τα παιδιά προσπαθούν να πλησιάσουν τον «κυνηγό» χωρίς να τα πιάσει να κινούνται.

Κάθε φορά που ανοίγει ένα σημείο διανομής τροφίμων, οι γιατροί στα νοσοκομεία βλέπουν δεκάδες πολίτες να φτάνουν με τραύματα από πυροβολισμούς. Οι περισσότεροι είναι αγόρια, έφηβοι και νεαροί ενήλικες. Μεταφέρονται σε μεγάλες ομάδες ταυτόχρονα με καροτσάκια που σέρνουν γαϊδούρια. Μερικοί κρατούν ακόμα άδειες σακούλες τροφίμων.

Αρκετοί γιατροί παρατηρούν ένα μοτίβο στα τραύματα. Το μέρος του σώματος που στοχεύεται διαφέρει κάθε μέρα, σαν να πρόκειται για συντονισμένη δράση.

Ο Βρετανός χειρουργός Γκόερ Ράμπουρ λέει ότι είδε πέντε ή έξι ασθενείς σε μία μέρα που είχαν πυροβοληθεί και στα δύο χέρια και στα δύο πόδια, σύμφωνα με μαρτυρίες αυτό από τον IDF. «Ήταν για πλάκα;» αναρωτιέται ο Ράμπουρ. «Μήπως οι στρατιώτες παίζουν κάποιο παιχνίδι;»

Ο φημισμένος Βρετανός χειρουργός οισοφάγου και στομάχου Νικ Μέιναρντ από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης βίωσε και αυτός κάτι παρόμοιο, όταν έπρεπε να χειρουργήσει διαδοχικά τέσσερα άτομα που είχαν πυροβοληθεί στην κοιλιά.

Ο Μέιναρντ άρχισε να ρωτάει άλλους γιατρούς αν είχαν δει το ίδιο. «Κάθε γιατρός με τον οποίο το συζήτησα στο Νοσοκομείο Νάσερ το αναγνώρισε», λέει. «Τη μια μέρα, έβλεπαν κυρίως τραύματα από πυροβολισμούς στο κεφάλι και τον αυχένα. Την επόμενη μέρα, ήταν το στήθος. Την άλλη μέρα τα άκρα. Μετά η κοιλιά. Ή ακόμα και οι όρχεις. Ένας ειδικευόμενος ουρολόγος μου είπε ότι είχε τέσσερα αγόρια σε μια μέρα που είχαν πυροβοληθεί στη βουβωνική χώρα.» Λόγω των χαοτικών συνθηκών στη Γάζα, ο Μέιναρντ λέει ότι ήταν αδύνατο να τηρείται καθημερινό αρχείο για το ποια μέρη του σώματος χτυπήθηκαν και πόσο συχνά.

Στο παρελθόν, υπήρχαν ενδείξεις ότι οι ισραηλινοί ελεύθεροι σκοπευτές ένιωθαν ότι παίζουν κάποιο παιχνίδι όταν πυροβολούσαν συγκεκριμένα μέρη του σώματος. Το 2020, ισραηλινοί ελεύθεροι σκοπευτές δήλωσαν ανώνυμα στην εφημερίδα Haaretz πώς προσπαθούσαν να σπάσουν «ρεκόρ» χτυπώντας όσο το δυνατόν περισσότερα γόνατα σε μία μόνο μέρα. Ένας από αυτούς πέτυχε 42.

Ο IDF ουσιαστικά δεν απαντά σε ερωτήσεις σχετικά με το μοτίβο που παρατηρούν οι γιατροί. Σύμφωνα με τον στρατό, είναι η Χαμάς που «δημιουργεί επικίνδυνες συνθήκες για τους πολίτες».

Ωστόσο, οι μαρτυρίες των γιατρών συνεχίζονται.

Στις αρχές Αυγούστου, ο Αμερικανός γιατρός επειγόντων περιστατικών Αντίλ Χουσέιν είχε μόλις επιστρέψει από το Νοσοκομείο Νάσερ, όταν μίλησε σε ένα πλήθος στο Τέξας. Επισημαίνει την απουσία ξένων δημοσιογράφων στη Γάζα. «Έτσι, εναπόκειται σε εμάς, τους εργαζόμενους στον τομέα της υγείας που βρισκόμαστε εκεί», λέει, «να γίνουμε μάρτυρες». Λέει ότι αισθάνεται ότι είναι «καθήκον μας να μιλήσουμε» για τους ανθρώπους στη Γάζα. Σε δύο εβδομάδες, λέει, είδε εκατοντάδες θανάτους στο τμήμα επειγόντων περιστατικών.

Μιλάει για τον Αχμέντ, ένα 10χρονο αγόρι που επέστρεψε από ένα σημείο διανομής τροφίμων με άδειες τσάντες. «Τον έφεραν στο τμήμα επειγόντων περιστατικών μου, με τραύματα από πυροβολισμούς στο κεφάλι, το λαιμό και την κοιλιά», λέει ο Χουσέιν. Λέει στην de Volkskrant ότι έδωσε στο αγόρι κεταμίνη στις τελευταίες του στιγμές για να διευκολύνει το θάνατό του. «Τον κράτησα σφιχτά. Και του ψιθύρισα στο αυτί: Συγγνώμη.»

Οι γιατροί που φεύγουν από την περιοχή κατακλύζονται σχεδόν όλοι από ενοχές επειδή μπορούν να φύγουν, ενώ όλοι οι άλλοι μένουν πίσω.

«Μετά την πρώτη μου αποστολή, κράτησα επαφή με τους συναδέλφους μου στη Γάζα και ρώτησα πώς τα πάνε», λέει ο Σαρμάντ Ταμίμι, ο οποίος επέστρεψε στα τέλη Ιουλίου από τη δεύτερη αποστολή του. «Αλλά δεν μπορώ να το κάνω πια. Επειδή φοβάμαι τι θα μου πουν.»

Το καθήκον τους

Είναι 28 Μαΐου 2025 και στα κεντρικά γραφεία των Ηνωμένων Εθνών στη Νέα Υόρκη, ο Σίντβα απευθύνεται στο Συμβούλιο Ασφαλείας. Η πρόσκληση ήρθε την τελευταία στιγμή, αναγκάζοντάς τον να ακυρώσει όλα τα ραντεβού με τους ασθενείς του στο νοσοκομείο του Στόκτον.

«Δεν είμαι εδώ ως υπεύθυνος χάραξης πολιτικής ή πολιτικός», λέει ο Φερόζ Σίντβα. «Είμαι ένας γιατρός που μαρτυρά τη σκόπιμη καταστροφή ενός συστήματος υγειονομικής περίθαλψης, τη στοχοποίηση των δικών μου συναδέλφων και την εξαφάνιση ενός λαού. Οι ασθενείς μου ήταν 6χρονα παιδιά με θραύσματα στη καρδιά και σφαίρες στον εγκέφαλο. Και έγκυες γυναίκες των οποίων η λεκάνη είχε καταστραφεί και τα έμβρυά τους είχαν κοπεί στα δύο, ενώ ήταν ακόμα στη μήτρα.»

Στην πραγματικότητα, όπως θα έλεγε αργότερα στην de Volkskrant, η αρχική του ομιλία ήταν «πολύ πιο σκληρή». Αλλά, κατόπιν συμβουλής ενός έμπιστου φίλου, μετριάσε τα λόγια του για να μην παρεκκλίνει υπερβολικά από τις διπλωματικές συμβάσεις.

Σχεδόν όλοι οι γιατροί που μίλησαν περιέγραψαν ότι ένιωθαν την ίδια ανάγκη με τον Σίντβα. Πηγαίνουν στη Γάζα για να βοηθήσουν, να περιθάλψουν τους τραυματίες, να σώσουν ζωές. Αλλά όταν γίνονται μάρτυρες της κλίμακας της καταστροφής, του αριθμού των αθώων αμάχων που σκοτώθηκαν και του πόσο λίγες ζωές είναι πραγματικά σε θέση να σώσουν, συνειδητοποιούν ότι το έργο τους δεν τελειώνει όταν επιστρέφουν στην πατρίδα τους.

Από ουδέτεροι φροντιστές, έχουν γίνει δημόσιοι μάρτυρες. Έτσι μπορούν να πουν σε όσο το

δυνατόν περισσότερους ανθρώπους αυτό που έχουν δει με τα μάτια τους.

Βρετανικό Κοινοβούλιο

Αυτό συμβαίνει στον Νιζάμ Μάμντε, όταν το φθινόπωρο του 2024 καταθέτει ενώπιον μιας βρετανικής κοινοβουλευτικής επιτροπής. Κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης, η οποία μεταδίδεται ζωντανά, ο 63χρονος χειρουργός καταρρέει.

Ενώ περιγράφει πώς παιδιά, μετά από έναν βομβαρδισμό, έμεναν ξαπλωμένα στο έδαφος και μετά πυροβολούνταν από οπλισμένα drones ο Μάμντε κλείνει τα μάτια του και τα χείλη του αρχίζουν να τρέμουν.

Για σχεδόν τριάντα χρόνια, ο Μάμντε ήταν μέλος του Εργατικού Κόμματος. Μάλιστα, έκανε εκστρατεία για λογαριασμό του κατά τις τελευταίες εκλογές. «Αλλά τώρα έπαψα να είμαι μέλος, γιατί ντρέπομαι για την εργατική μας κυβέρνηση. Πιστεύω ότι έχουν ηθική υποχρέωση να δράσουν – και δεν δείχνουν κανένα σημάδι ότι θα το κάνουν. Πιστεύω ότι μια μέρα θα κριθούν πολύ αυστηρά για αυτό».

Είναι ένα βάρος που φέρουν σχεδόν όλοι οι γιατροί: προέρχονται από χώρες που είναι παραδοσιακοί σύμμαχοι του Ισραήλ. Χώρες που – ακόμη και αφού άκουσαν τις μαρτυρίες τους – δεν έδρασαν αρκετά αποφασιστικά για να σταματήσουν το Ισραήλ. Και στην περίπτωση των Ηνωμένων Πολιτειών, συνεχίζουν να προμηθεύουν τα ίδια τα όπλα που καθιστούν δυνατή την αιματοχυσία.

Στα νοσοκομεία της Γάζας, οι γιατροί προσπαθούν να μην το σκέφτονται. Αλλά μερικές φορές, δεν μπορούν να το αποφύγουν.

Όταν το Ισραήλ παραβίασε την εκεχειρία στις 18 Μαρτίου 2025 με μια σειρά βομβαρδισμών, οι διάδρομοι του Νοσοκομείου Νάσερ γέμισαν γρήγορα με πτώματα και τραυματίες. «Θυμάμαι ένα πεντάχρονο κορίτσι», λέει ο Φερόζ Σίντβα. «Το όνομά της ήταν Σαμ. Ήταν το πρώτο παιδί που κατάφερα να σώσω εκείνη την ημέρα. Καθόμουν δίπλα της στο πάτωμα, προσπαθώντας να την βοηθήσω να αναπνεύσει. Ένα θραύσμα είχε διαπεράσει τον εγκέφαλό της και εγώ απλώς κοίταζα αυτό το μικρό ρυάκι αίματος που έβγαινε από εκεί». Μέσα στο χάος, με τις κραυγές των παιδιών να αντηχούν γύρω τους, ο Σίντβα μπορούσε να σκεφτεί μόνο ένα πράγμα: «Μήπως πλήρωσα εγώ για αυτό το θραύσμα; Ή μήπως ο γείτονάς μου; Ή ο γείτονάς του; Σε ποιον Αμερικανό μπορώ να στείλω email για να του πω ότι βρέθηκε η χειροβομβίδα του;»

Ηεικόνα του Ισραήλ στη διεθνή κοινή γνώμη βρίσκεται στο χαμηλότερο σημείο των τελευταίων ετών, σύμφωνα με νέα έρευνα του Pew Research Center που πραγματοποιήθηκε σε 36 χώρες μεταξύ Φεβρουαρίου και Μαΐου 2026. Τα ευρήματα καταγράφουν μια ευρεία αρνητική στάση απέναντι στο ισραηλινό κράτος, αλλά και βαθιά δυσπιστία προς τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, σε μια περίοδο που η Μέση Ανατολή εξακολουθεί να συγκλονίζεται από τις επιθέσεις του Ισραήλ και τις γεωπολιτικές εντάσεις.

Σύμφωνα με την έρευνα, το 67% των ερωτηθέντων κατά μέσο όρο εκφράζει αρνητική γνώμη για το Ισραήλ, ενώ μόλις το 25% διατηρεί θετική εικόνα. Τα αποτελέσματα αποτυπώνουν μια διεθνή τάση που φαίνεται να έχει ενισχυθεί μετά τον πόλεμο στη Γάζα και την ευρύτερη στρατιωτική κλιμάκωση στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένης της στρατιωτικής επιχείρησης που εξαπέλυσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ κατά του Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου.

Οι πλέον αρνητικές απόψεις καταγράφονται στις μουσουλμανικές χώρες που συμμετείχαν στην έρευνα, όπως η Ινδονησία, η Μαλαισία, το Πακιστάν, το Μπανγκλαντές και η Τουρκία, καθώς και στη Δυτική Όχθη και την Ανατολική Ιερουσαλήμ. Ωστόσο, αρνητική είναι η εικόνα του Ισραήλ και στην Ευρώπη. Σε χώρες όπως η Ιταλία, η Ισπανία και η Ολλανδία, περισσότεροι από τους μισούς πολίτες δηλώνουν ότι έχουν «πολύ αρνητική» γνώμη για το κράτος του Ισραήλ.

Αντίθετα, οι πιο θετικές αξιολογήσεις προέρχονται κυρίως από χώρες της υποσαχάριας Αφρικής, γεγονός που υποδηλώνει σημαντικές γεωγραφικές διαφοροποιήσεις στις αντιλήψεις για τον ρόλο του Ισραήλ στη διεθνή σκηνή.

Πιο επικριτικοί οι νέοι και προοδευτικοί

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι ηλικιακές διαφοροποιήσεις. Σε αρκετές χώρες της Βόρειας Αμερικής και της Ευρώπης, οι νεότερες γενιές εμφανίζονται σημαντικά πιο επικριτικές απέναντι στο Ισραήλ από ό,τι οι μεγαλύτερες ηλικίες. Στην Ουγγαρία, για παράδειγμα, το 72% των πολιτών ηλικίας 18 έως 34 ετών εκφράζει αρνητική άποψη για το Ισραήλ, ενώ άνω των 50 ετών είναι αρνητικοί σε ποσοστό 45%.

Στις περισσότερες δυτικές δημοκρατίες, οι ψηφοφόροι που αυτοπροσδιορίζονται στην Αριστερά είναι πολύ πιο επικριτικοί απέναντι στο Ισραήλ από εκείνους που τοποθετούνται στη Δεξιά. Η μεγαλύτερη διαφορά καταγράφεται στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου το 83% των φιλελεύθερων πολιτών εκφράζει αρνητική γνώμη για το Ισραήλ, έναντι μόλις 37% των συντηρητικών.

Στην Ελλάδα, την Αυστραλία, την Ιταλία, την Ισπανία, τη Σουηδία και την Ολλανδία, τα ποσοστά αρνητικής γνώμης μεταξύ των αριστερών ψηφοφόρων προσεγγίζουν ή και ξεπερνούν το 90%, επιβεβαιώνοντας ότι το ζήτημα του Ισραήλ αποτελεί πλέον έντονο ιδεολογικό σημείο αντιπαράθεσης.

Η έρευνα δείχνει επίσης ότι η διεθνής εικόνα του Ισραήλ έχει επιδεινωθεί περαιτέρω σε σχέση με το 2025. Σε 13 από τις 24 χώρες όπου υπάρχουν συγκρίσιμα στοιχεία, οι αρνητικές απόψεις αυξήθηκαν αισθητά μέσα σε έναν χρόνο. Η Αργεντινή αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα: το 2025 το 46% είχε αρνητική γνώμη για το Ισραήλ, ενώ σήμερα το ποσοστό αυτό έχει ανέλθει στο 55%.

Ανάλογη είναι η εικόνα και για τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου. Η πλειοψηφία στις περισσότερες χώρες δηλώνει ότι δεν του έχει εμπιστοσύνη σε σχέση με τον ρόλο του στη διεθνή σκηνή. Σε χώρες όπως η Γαλλία, η Γερμανία, η Ελλάδα, η Ιταλία, η Ισπανία, η Σουηδία, η Τουρκία και το Ηνωμένο Βασίλειο, περισσότεροι από τους μισούς ερωτηθέντες δηλώνουν ότι δεν έχουν «καμία απολύτως εμπιστοσύνη» στον Ισραηλινό πρωθυπουργό.

Μόνο δύο χώρες, η Κένυα και οι Φιλιππίνες, εμφανίζουν πλειοψηφικά θετική στάση απέναντι στον Νετανιάχου.

Όπως και στην περίπτωση του Ισραήλ, οι νεότεροι πολίτες και όσοι τοποθετούνται πολιτικά στην Αριστερά εκφράζουν σαφώς μεγαλύτερη δυσπιστία προς τον Ισραηλινό ηγέτη. Η τάση αυτή ενισχύθηκε περαιτέρω το τελευταίο έτος. Σε 13 χώρες καταγράφηκε σημαντική αύξηση του ποσοστού όσων δηλώνουν ότι δεν τον εμπιστεύονται. Η μεγαλύτερη μεταβολή σημειώθηκε στη Νότια Κορέα, όπου η δυσπιστία αυξήθηκε κατά 12 ποσοστιαίες μονάδες μέσα σε έναν χρόνο.

Η διαρκής σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, οι ανθρωπιστικές επιπτώσεις του πολέμου και η πολιτική πόλωση γύρω από το παλαιστινιακό ζήτημα φαίνεται να διαμορφώνουν ένα ολοένα πιο αρνητικό παγκόσμιο περιβάλλον για το ισραηλινό κράτος και την ηγεσία του, όχι τυχαία.

Πηγή: tvxs.gr

Το συγκεκριμένο αντικείμενο, ένας κάνθαρος που φιλοτεχνήθηκε στην Αθήνα, αποτελείται από δύο κεφάλια τοποθετημένα πλάτη με πλάτη. Από τη μία πλευρά απεικονίζεται μια γυναίκα με ανοιχτόχρωμο δέρμα και ευρωπαϊκά χαρακτηριστικά, ενώ από την άλλη ένα πρόσωπο με σκουρόχρωμο δέρμα, έντονα σγουρά μαλλιά και πλατιά χαρακτηριστικά, που παραπέμπουν στους πληθυσμούς της υποσαχάριας Αφρικής, τους οποίους οι αρχαίοι Έλληνες αποκαλούσαν Αιθίοπες. Η Derbew αποφεύγει την παγίδα μιας απλής αισθητικής περιγραφής και επικεντρώνεται στη λειτουργικότητα και τη δομή του σκεύους για να αναδείξει μια βαθιά πολιτική αλήθεια.

Τα δύο πρόσωπα του αγγείου δεν βρίσκονται σε ιεραρχική σχέση. Δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι το ένα είναι ανώτερο ή ομορφότερο από το άλλο. Μοιράζονται ακριβώς την ίδια βάση, το ίδιο εσωτερικό κοίλωμα για το κρασί και τις ίδιες λαβές. Είναι δομικά και οπτικά ισότιμα. Κατά τη διάρκεια ενός αρχαιοελληνικού συμποσίου, η πράξη της πόσης απαιτούσε την περιστροφή του αγγείου. Καθώς το σκεύος γύριζε στα χέρια των συνδαιτυμόνων, το ένα πρόσωπο έδινε οργανικά τη θέση του στο άλλο, αναγκάζοντας τον χρήστη να βιώσει τη ρευστότητα των μορφών. Αυτή η κινητική εμπειρία καταρρίπτει τον σύγχρονο, απόλυτο δυαδισμό που θέλει το «μαύρο» και το «λευκό» να βρίσκονται σε διαρκή σύγκρουση, προτείνοντας αντίθετα μια συμπληρωματική σχέση στο αντικείμενο.

Η ανάγκη για μια τέτοια επανανάγνωση γίνεται επιτακτική αν αναλογιστεί κανείς τη συστηματική διαστρέβλωση που υπέστη η κλασική μνήμη από τους Ευρωπαίους μελετητές του 18ου και 19ου αιώνα. Όταν οι πατέρες της ιστορίας της τέχνης, όπως ο Johann Joachim Winckelmann, ήρθαν αντιμέτωποι με αμφιπρόσωπα αγγεία ή άλλες αναπαραστάσεις Αφρικανών, χρησιμοποίησαν μια γλώσσα βαθιά ρατσιστική. Περιέγραφαν συστηματικά το αφρικανικό πρόσωπο ως καρικατούρα, ως κάτι τερατώδες, κωμικό ή αισθητικά υποδεέστερο, ενώ ταυτόχρονα εξυμνούσαν το ευρωπαϊκό πρόσωπο ως το απόλυτο πρότυπο κλασικής ομορφιάς και πολιτισμού. Αυτή η σκόπιμη ενέργεια εξυπηρετούσε την ανάγκη της εποχής να παρουσιαστεί η αρχαία Ελλάδα ως η καθαρή, λευκή κοιτίδα της Δύσης, δικαιολογώντας έτσι το δουλεμπόριο και την αποικιακή επέκταση. Ο ρατσισμός, επομένως, δεν γεννήθηκε στα εργαστήρια των αρχαίων Ελλήνων κεραμέων, αλλά στα γραφεία των νεότερων Ευρωπαίων ακαδημαϊκών.

Στην πραγματικότητα, η φυλή και η διαφορά στο χρώμα του δέρματος προσλαμβάνονταν με τελείως διαφορετικό τρόπο στην αρχαιότητα. Στα κείμενα του Ομήρου, του Ηροδότου ή του Αισχύλου, οι Αιθίοπες δεν παρουσιάζονται ως υπάνθρωποι. Στην Οδύσσεια, μάλιστα, περιγράφονται ως ένας λαός τόσο δίκαιος και ευσεβής, που οι θεοί του Ολύμπου τους επισκέπτονταν συχνά για να παρευρεθούν στις γιορτές τους. Οι Έλληνες αναγνώριζαν και σέβονταν τη δύναμη μεγάλων αφρικανικών πολιτισμών, όπως της Αιγύπτου και του βασιλείου του Κους. Σύμφωνα με τη «θεωρία των κλιμάτων» της εποχής, η εξωτερική εμφάνιση και το χρώμα του δέρματος θεωρούνταν βιολογικά και γεωγραφικά δεδομένα που οφείλονταν στην έκθεση στον ήλιο ή το κρύο, και όχι τεκμήρια ηθικής ή πνευματικής ανωτερότητας. Επιπλέον, η δουλεία στον αρχαίο κόσμο δεν βασιζόταν στη φυλή, καθώς οποιοσδήποτε μπορούσε να γίνει δούλος ως αιχμάλωτος πολέμου και οποιοσδήποτε μπορούσε να είναι ελεύθερος πολίτης, ανεξαρτήτως του χρώματος του δέρματός του.

Το αμφιπρόσωπο αγγείο μετατρέπεται έτσι στα χέρια της Derbew σε ένα ισχυρό μανιφέστο για το μέλλον των κλασικών σπουδών, επιτάσσοντας την ανάγκη για μια πλήρη απο-αποικιοποίηση της γνώσης. Η συγγραφέας προτείνει μια αντιρατσιστική κλασική φιλολογία, η οποία ξεκινά από την παραδοχή ότι η αρχαία Μεσόγειος ήταν ένα ζωντανό σταυροδρόμι λαών, όπου η ανταλλαγή ιδεών, τεχνών και πληθυσμών μεταξύ Ευρώπης, Ασίας και Αφρικής ήταν συνεχής και αδιάκοπη. Αντικείμενα που περιέχουν αυτή την πολυμορφία δεν πρέπει να κρύβονται στις αποθήκες των μουσείων ή να αντιμετωπίζονται ως απλά αξιοπερίεργα εξωτικά εκθέματα, αλλά να μπαίνουν στο επίκεντρο της εκπαίδευσης.

Αποδεικνύοντας ότι υπήρξαν ιστορικές περίοδοι, όπως η κλασική Αθήνα, όπου η μαύρη ταυτότητα δεν ήταν συνδεδεμένη με τη συστηματική καταπίεση και την κοινωνική υποτίμηση, το δοκίμιο καταφέρει ένα καίριο πλήγμα στην άποψη ότι ο ρατσισμός είναι κάτι φυσικό. Μας υπενθυμίζει ότι ο φυλετικός διαχωρισμός δεν είναι μια αναπόφευκτη ανθρώπινη κατάσταση, αλλά ένα ιστορικό κατασκεύασμα των τελευταίων αιώνων. Το αμφιπρόσωπο αγγείο προκαλεί τον σύγχρονο θεατή να αφαιρέσει τις φυλετικές παρωπίδες του και, μέσα από την απόλυτη συμμετρία των δύο προσώπων του, προσφέρει έναν καθρέφτη που μας καλεί να αντικρίσουμε τη διαφορετικότητα ως μια αναπόσπαστη, ενιαία και ισότιμη πτυχή της κοινής ανθρώπινης εμπειρίας.

Πηγή: https://aeon.co

Η έκθεση της RSA και του Ιδρύματος PRO ASYL για το 2026 αναδεικνύει μια πολύ δύσκολη πραγματικότητα για τις αναγνωρισμένες/ους πρόσφυγες/ισσες που ζουν στην Ελλάδα ή επιστρέφονται σε αυτή.

της Ισμήνης Μπαλαλέ

Πόσο εύκολο είναι για αναγνωρισμένους πρόσφυγες και προσφύγισσες να εκδώσουν ΑΜΚΑ για να μπορούν -και στην πράξη- να έχουν δικαιώματα, όπως και τα άτομα που γεννήθηκαν στην Ελλάδα; Θα έλεγε κανείς “αρκετά εύκολο“. Όμως, η πραγματικότητα απέχει πολύ από αυτό.

Η έκθεση της RSA και του Ιδρύματος PRO ASYL για το 2026 αναδεικνύει μια ζοφερή πραγματικότητα για τις αναγνωρισμένες/ους πρόσφυγες/ισσες που ζουν στην Ελλάδα ή επιστρέφονται σε αυτή.

Παρά την επίσημη αναγνώριση, οι άνθρωποι αυτοί εγκλωβίζονται σε έναν λαβύρινθο γραφειοκρατίας, αστεγίας, δυσκολίας πρόσβασης στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και κοινωνικού αποκλεισμού.

Το γραφειοκρατικό αδιέξοδο «Catch-22»

Οι πρόσφυγες έρχονται αντιμέτωποι με έναν παραλογισμό: η έκδοση ενός εγγράφου απαιτεί την κατοχή ενός άλλου, το οποίο όμως δεν μπορεί να εκδοθεί χωρίς το πρώτο.

• ΑΦΜ και TAXISnet: Η επικαιροποίηση στοιχείων στην ΑΑΔΕ απαιτεί κλειδάριθμο TAXISnet, ο οποίος όμως εκδίδεται μόνο αν έχουν ήδη επικαιροποιηθεί τα στοιχεία.
• ΑΜΚΑ και Εργασία: Για να ενεργοποιηθεί ο ΑΜΚΑ (απαραίτητος για την υγεία), απαιτείται σύμβαση εργασίας. Ωστόσο, για να προσληφθεί κάποιος νόμιμα, χρειάζεται ήδη ενεργό ΑΜΚΑ.

Όπως εξηγεί ο κ. Μίνως Μουζουράκης, Δικηγόρος και Υπεύθυνος Προάσπισης Δικαιωμάτων της Υποστήριξης Προσφύγων στο Αιγαίο (RSA), ο οποίος και συνέταξε την έκθεση, δημιουργείται το εξής δίπολο: αφενός από πλευράς κρατικής πολιτικής και νομοθεσίας υπάρχει μία άμεση απαίτηση τα άτομα να αυτονομηθούν αμέσως, εντός 30 ημερών, από τα καμπ, και αφετέρου αντιμετωπίζουν έναν δαιδαλώδη λαβύρινθο γραφειοκρατίας σχετικά με την πρόσβασή τους σε απολύτως απαραίτητα έγγραφα για να μπορέσουν να ζήσουν αξιοπρεπώς στη χώρα.

Μετανάστες – πρόσφυγες (φωτογραφία αρχείου) INTIME

ΑΜΚΑ, εργασία και υγεία

Στην πράξη τίθεται ένα ζήτημα επιβίωσης καθώς ο αποκλεισμός από τον ΑΜΚΑ μπορεί να προξενήσει σημαντικό κίνδυνο.

“Χωρίς σύμβαση εργασίας, ο ΑΜΚΑ παραμένει ανενεργός, καθιστώντας αδύνατη τη δωρεάν συνταγογράφηση φαρμάκων ή εξετάσεων, ακόμη και για άτομα με σοβαρές αναπηρίες ή χρόνιες ασθένειες”, λέει ο κ. Μουζουράκης.

Ο ελληνικός νόμος μεταχειρίζεται τους πρόσφυγες με διαφορετικό τρόπο από τον οποίο μεταχειρίζεται τους Έλληνες πολίτες. “Οι Έλληνες και οι Ελληνίδες έχουν ενεργό ΑΜΚΑ με μόνο κριτήριο να έχουν μία διεύθυνση στη χώρα αλλά για τους αναγνωρισμένους πρόσφυγες πρέπει να εργάζονται ήδη(πρόσληψη αναρτημένη στο Εργάνη), δεν μπορούν να ενεργοποιήσουν τον ΑΜΚΑ τους“, σημειώνει ο ίδιος, κάτι που αντίκεται στους κανόνες της ΕΕ για την προστασία των προσφύγων.

Να σημειωθεί πως οι αιτούσες/ούντες άσυλο δεν δικαιούνται ΑΜΚΑ, αλλά λαμβάνουν Προσωρινό Αριθμό Ασφάλισης και Υγειονομικής Περίθαλψης Αλλοδαπού (ΠΑΑΥΠΑ) κατά την κατάθεση της αίτησης ασύλου τους. Εφόσον γίνει δεκτή η αίτηση ασύλου και εκδοθεί άδεια διαμονής, ο ΠΑΑΥΠΑ πρέπει να μετατραπεί σε ΑΜΚΑ με πρωτοβουλία του δικαιούχου εντός ενός μήνα από την παραλαβή της Άδειας Διαμονής. Ο ΠΑΑΥΠΑ απενεργοποιείται με την παρέλευση της προθεσμίας αυτής.

Οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών εξηγούν ότι, στην πλειοψηφία των Τοπικών Διευθύνσεων της Αττικής, αλλά και εκτός της πρωτεύουσας, οι υπηρεσίες του ΕΦΚΑ αρνούνται να ολοκληρώσουν τη μετάπτωση ΠΑΑΥΠΑ σε ΑΜΚΑ χωρίς σύμβαση εργασίας ή βεβαίωση πρόσληψης από εργοδότη.

Πρόσφυγες (φωτογραφία αρχείου) AP PHOTO Bernat Armangue

Τι σημαίνει στην πράξη;

Το πιο προβληματικό είναι ότι μιλάμε για αδιέξοδο σύστημα ήδη από τον νόμο.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει πως δεν μπορεί να έχει πρόσβαση σε κανένα κοινωνικό επίδομα, ούτε να το αιτηθεί.

Παράλληλα, ο ανενεργός ΑΜΚΑ καθιστά αδύνατη τη δωρεάν συνταγογράφηση φαρμάκων ή εξετάσεων, ακόμη και για άτομα με σοβαρές αναπηρίες ή χρόνιες ασθένειες. “Άνθρωποι που είχαν σημαντικές ανάγκες υγείας, δεν είχαν πρόσβαση γιατί δεν είχαν ενεργό ΑΜΚΑ επειδή δεν εργάζονταν ήδη“, συμπληρώνει.

Όμως, το βασικό ερώτημα που προκύπτει είναι πώς ένας πρόσφυγας που δεν ξέρει τη γλώσσα και δεν έχει κάποιο υποστηρικτικό δίκτυο και μένει σε ένα απομακρυσμένο καμπ θα μπορέσει να βρει άμεσα δουλειά.

Νεαρή προσφύγισσα με αναπηρία και χρόνια ασθένεια έφτασε μέχρι το ΕΔΔΑ για να δικαιωθεί

Καταγράφηκαν περιπτώσεις όπου χρειάστηκε η παρέμβαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου για να εξαναγκαστεί το ελληνικό κράτος να παρέχει θεραπεία σε βαριά άρρωστη προσφύγισσα.

Συγκεκριμένα, μια από τις υποθέσεις που εκπροσωπεί η RSA αφορά τη Ζακιά*, νεαρή αναγνωρισμένη προσφύγισσα από τη Συρία με αναπηρία, η οποία δεν μπορούσε να ενεργοποιήσει τον ΑΜΚΑ της, επειδή δεν ήταν σε θέση να εργαστεί λόγω της κατάστασης της υγείας της. Χωρίς ΑΜΚΑ, δεν μπορούσε να λάβει την αγωγή που χρειαζόταν για να επιβιώσει. Χρειάστηκε να φτάσει στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου(Omar κατά Ελλάδας, 4827/26) και να εκδοθούν ασφαλιστικά μέτρα ώστε να κινηθούν επιτέλους οι αρμόδιες αρχές. Ακόμη και τότε, η ενεργοποίηση του ΑΜΚΑ της καθυστέρησε περαιτέρω.

Μόνο μετά από απόφαση ασφαλιστικών μέτρων του ΕΔΔΑ στα μέσα Φεβρουαρίου 2026 και μετά από επανειλημμένες, συχνά ατελέσφορες επικοινωνίες με υπηρεσίες που δήλωναν αναρμόδιες, οι ελληνικές αρχές ενεργοποίησαν – μόλις στις αρχές Μαρτίου – τον ΑΜΚΑ της και μπόρεσε να συνεχίσει την αναγκαία θεραπεία της.

Το πρόγραμμα HELIOS+ και η πιθανή αστεγία

Η Ελλάδα ακολουθεί πολιτική άμεσης αυτονομίας, η οποία πολλές φορές οδηγεί στον δρόμο.

Οι πρόσφυγες υποχρεούνται να εγκαταλείψουν τις δομές φιλοξενίας εντός 30 ημερών από την αναγνώρισή τους, συχνά πριν προλάβουν να εκδώσουν τα απαραίτητα έγγραφα.

Το ζήτημα με την αδυναμία κατοχής ΑΜΚΑ δημιουργεί και προβλήματα στην πρόσβαση σε Ξενώνες Αστέγων, όπου είναι απαραίτητη η επίδειξή του.

Το πρόγραμμα HELIOS+, το οποίο ξεκίνησε επίσημα στις αρχές του 2025 με χρηματοδότηση από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+, αποτελεί το κύριο εργαλείο του ελληνικού κράτους για την ένταξη των προσφύγων, ωστόσο η αποτελεσματικότητά του αμφισβητείται έντονα λόγω περιορισμένης δυναμικότητας και αυστηρών προϋποθέσεων.

Με συνολικό στόχο την υποστήριξη μόλις 4.323 ατόμων έως το 2028 (δηλαδή περίπου 1.000 άτομα ετησίως), το πρόγραμμα αδυνατεί να καλύψει τις πραγματικές ανάγκες, αν αναλογιστεί κανείς ότι μόνο την τελευταία διετία αναγνωρίστηκαν πάνω από 67.000 πρόσφυγες.

Οι ωφελούμενοι έρχονται αντιμέτωποι με έναν γραφειοκρατικό παραλογισμό, καθώς για να εγγραφούν πρέπει να είναι αποδεδειγμένα άνεργοι και να κατέχουν πλήθος εγγράφων(ΑΔΕΤ, ΑΦΜ, ΑΜΚΑ, κλειδάριθμο TAXISnet), ενώ για να λάβουν τη μοναδική οικονομική στήριξη που παρέχεται -την επιδότηση ενοικίου- πρέπει να έχουν ήδη μισθώσει κατοικία με δικούς τους πόρους.

Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο αβέβαιη λόγω της πολιτικής στροφής της κυβέρνησης, με τον Υπουργό Μετανάστευσης και Ασύλου να δηλώνει στις αρχές του 2026 ότι οι δράσεις στέγασης είναι “ανούσιες” και ότι τα κονδύλια θα μεταφερθούν από τις επιδοτήσεις ενοικίου αποκλειστικά σε προγράμματα απασχόλησης.

“Όσοι δικαιούνται άσυλο έχουν τη δυνατότητα, εφόσον το επιλέξουν, να παραμείνουν στη χώρα μέσω της εργασίας. Μαζεύουμε όλα τα κονδύλια και τα στρέφουμε στη δυνατότητα εργασίας. Δεν πιστεύουμε ότι οι δράσεις της στέγασης έχουν νόημα. Το να επιδοτείς το ενοίκιο ενός Σουδανού αγρότη, να μένει στην Κυψέλη, στον Άγιο Παντελεήμονα ή στα Πατήσια, είναι τελείως ανούσιο και αυτός τελικά το πιο πιθανό είναι ή να μην κάνει τίποτα ή να τον εντάξουνε κάποιοι σε εγκληματικές δραστηριότητες“, είχε δηλώσει χαρακτηριστικά τον Ιανουάριο του 2026.

Ήδη, η έλλειψη ενημέρωσης για την ανανέωση των έργων έχει οδηγήσει ορισμένες περιφέρειες στη διακοπή νέων εγγραφών, αφήνοντας εκατοντάδες πρόσφυγες σε στεγαστικό κενό.

Το χάος των καθυστερήσεων

Η έκθεση καταγράφει μια δραματική αύξηση των εκκρεμοτήτων, η οποία αποδίδεται κυρίως στις παραιτήσεις προσωπικού της Υπηρεσίας Ασύλου και την αδυναμία της να αντεπεξέλθει στον όγκο των αιτήσεων για την Άδεια Διαμονής (ΑΔΕΤ).

Ο χρόνος για την επεξεργασίας επεξεργασίας και ανανέωσης των αδειών παραμονής φθάνει κατά κανόνα τους 6-8 μήνες. “Πάνω από 2.200 αιτήσεις εκκρεμούν για διάστημα μεγαλύτερο του ενός έτους“, λέει ο κ. Μουζουράκης.

Κατά συνέπεια, καθ’ όλο αυτό το διάστημα, ο πρόσφυγας μένει χωρίς έγκυρο έγγραφο, κάτι που στην πράξη σημαίνει ότι μπορεί να μην μπορεί συνεχίζει να εργαστεί, να μισθώσει κατοικία ή να έχουν τραπεζικό λογαριασμό διότι δεν δίνεται κάποια προσωρινή άδεια διαμονής. “Η Υπηρεσία Ασύλου, κατόπιν αιτήματος, δίνει μία βεβαίωση που όμως είναι κενό γράμμα”, λέει.

Τα συστημικά εμπόδια στην πρόσβαση των αναγνωρισμένων προσφύγων σε απαραίτητα έγγραφα και στοιχειώδη δικαιώματαεπιτείνονται πολύ περισσότερο λόγω της σημαντικής αύξησης των απελάσεων αναγνωρισμένων προσφύγων στην Ελλάδα από άλλα κράτη μέλη της ΕΕ.

Μόνο το περασμένο έτος, η Ελλάδα έλαβε 9.179 αιτήματα επανεισδοχής αναγνωρισμένων προσφύγων από άλλα ευρωπαϊκά κράτη, αριθμό υπερτριπλάσιο σε σχέση με 2.468 αιτήματα το 2024, λέει η RSΑ, με τα περισσότερα αιτήματα να προέρχονται από τη Γερμανία. Το 2025απελάθηκαν στην Ελλάδα 725 αναγνωρισμένες/οι πρόσφυγες, μεταξύ των οποίων και οικογένειες με παιδιά.

 

Η RSA έχει υποστηρίξει τουλάχιστον 50 από τις/τους ανθρώπουςαυτούς από τις αρχές του 2025 μέχρι σήμερα. Πρόκειται για άνδρες, γυναίκες και παιδιά από το Αφγανιστάν, την Παλαιστίνη, τη Συρία και άλλες χώρες, που επέστρεψαν κυρίως από Γερμανία, Ελβετία και Σουηδία. Στη συντριπτική πλειοψηφία των υποθέσεων αυτών, οι άνθρωποι βρέθηκαν αντιμέτωποι εξ αρχής με την αστεγία, χωρίς έγγραφα, χωρίς υλική υποστήριξη και χωρίς καμία πληροφορία σχετικά με τις διαδικασίες πρόσβασης στα δικαιώματά τους. Η υποστήριξη των ανθρώπων αυτών τροφοδοτεί άμεσα τα ευρήματα της παρούσας έκθεσης.

rsaegean.org

Όπως αναφέρεται, πάνω από 167.000 άνθρωποι έχουν λάβει διεθνή προστασία στην Ελλάδα από το 2020 ως το 2025. Μόνο το περασμένο έτος, χορηγήθηκε καθεστώς διεθνούς προστασίας σε 27.181 ανθρώπους, ενώ το 2024 έλαβαν καθεστώς διεθνούς προστασίας 40.237 άνθρωποι.

Οι ελληνικές αρχές δεν τηρούν στατιστικά στοιχεία για τον αριθμό των αναγνωρισμένων προσφύγων και κατόχων προσωρινής προστασίας που ζουν στη χώρα. Στα τέλη του 2025, ήταν ενεργές 96.438 Άδειες Διαμονής διεθνούς προστασίας της Υπηρεσίας Ασύλου, ενώ εκκρεμούσε η έκδοση ακόμη 19.398 αρχικών αδειών. Ήταν επίσης ενεργές 38.138 άδειες διαμονής προσωρινής προστασίας.

Πηγή: news247.gr

Page 1 / 74

Zoom 100%

Page 1 / 74

Zoom 100%

«Υπήρξαν κάποιοι από τους συγγενείς σας – ο πατέρας σας, η γιαγιά σας ή ο προπάππους σας – μέλη του Εθνικοσοσιαλιστικού Γερμανικού Εργατικού Κόμματος, των ναζί;», είναι το ερώτημα που θέτει η εφημερίδα Die Zeit.

Στις αρχές Απριλίου, δημοσιεύτηκε μια διαδικτυακή μηχανή αναζήτησης με τα ογκώδη αρχεία του Εθνικοσοσιαλιστικού Γερμανικού Εργατικού Κόμματος (NSDAP), καθιστώντας για πρώτη φορά προσβάσιμες πληροφορίες σχετικά με την ιδιότητα του μέλους στο ναζιστικό κόμμα.

Η Die Zeit αποκάλυψε ότι υπήρξε από την αρχή τεράστια ανταπόκριση από το κοινό, που «ξεθάβει» οικογενειακά μυστικά τα οποία είχαν μείνει στην αφάνεια για πάνω από οκτώ δεκαετίες μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Η διαδρομή των αρχείων

Στις τελευταίες ημέρες του πολέμου, οι ναζί προσπάθησαν να καταστρέψουν την τεράστια συλλογή καρτών μελών του κόμματος, αλλά αυτές διασώθηκαν την τελευταία στιγμή και αργότερα παραδόθηκαν στους αμερικανούς.

Το κόμμα τηρούσε εξαιρετικά ακριβή αρχεία και λίγο πριν το τέλος του πολέμου μετέφερε τους φακέλους —περίπου 50 τόνοι χαρτιού— από τα κεντρικά του στο Μόναχο σε ένα εργοστάσιο χαρτιού έξω από τη βομβαρδισμένη πόλη.

Ο διαχειριστής του εργοστασίου, Χανς Χούμπερ, κατάφερε με δυσκολία να αποτρέψει την καταστροφή των καρτών. Εκείνο το φθινόπωρο, οι αμερικανικές δυνάμεις τις μετέφεραν σε κέντρο εγγράφων του Βερολίνου.

Τη δεκαετία του 1990, οι κάρτες παραδόθηκαν στα ομοσπονδιακά αρχεία της Γερμανίας, ενώ μικροφίλμ στάλθηκαν στα Εθνικά Αρχεία των ΗΠΑ.

Οι αυστηροί γερμανικοί νόμοι προστασίας δεδομένων απαιτούσαν από τις οικογένειες να υποβάλλουν αίτημα στα ομοσπονδιακά αρχεία — ένα εμπόδιο που για χρόνια απέτρεπε πολλούς ενδιαφερόμενους. Όμως το εργαλείο της Die Zeit έκανε πλέον τα αρχεία των ΗΠΑ εύκολα προσβάσιμα.

Το εργαλείο έχει ήδη χρησιμοποιηθεί «εκατομμύρια φορές» και έχει κοινοποιηθεί «χιλιάδες φορές», ενώ περισσότερα από 1.000 σχόλια αναγνωστών έχουν εμφανιστεί στον ιστότοπο, σύμφωνα με τον Κρίστιαν Στάας, αρχισυντάκτη της εφημερίδας στο τμήμα Ιστορίας.

«Μετά το 1945, η πλειονότητα των Γερμανών θεωρούσε τον εαυτό της θύμα. Υπήρχε ελάχιστη συζήτηση για τη δική τους εμπλοκή, για τον ρόλο τους ως παρευρισκόμενοι ή συνεργοί ή για τη γνώση τους σχετικά με τα εγκλήματα του καθεστώτος. Τώρα που αυτή η γενιά φεύγει, πολλοί ενδιαφέρονται να θέσουν πλέον πιο κριτικά ερωτήματα ή να επαληθεύουν τις οικογενειακές αφηγήσεις», είπε στα ΜΜΕ.

Τα σχόλια των χρηστών της μηχανής αναζήτησης είναι ενδεικτικά. «Τα συναισθήματά μου είναι όλα μπερδεμένα αυτή τη στιγμή», έγραψε ένας χρήστης, ο οποίος υποψιαζόταν ότι και οι δύο παππούδες του είχαν ενταχθεί στο κόμμα. «Αναρωτιέμαι ποια ημερομηνία ένταξης θεωρώ χειρότερη: το 1931 — τόσο νωρίς, ήδη τόσο πεπεισμένοι; Ή το 1941 — παρόλο που ήδη ήξεραν τόσα πολλά;»

Ένας άλλος χρήστης σχολίασε: «Για πάνω από 40 χρόνια αναρωτιόμουν αν ο προπάππους μου ήταν μέλος. Ήταν μηχανικός σιδηροδρόμων την εποχή των ναζί και πάντα εξαγριωνόταν όταν ερχόταν στην επιφάνεια το θέμα του πολέμου. Η απάντηση βρέθηκε. Ευχαριστώ, ZEIT. Παρόλο που πονάει αφάνταστα».

Κάποιος άλλος είπε ότι ανακάλυψε «τον “Άριο” σύζυγο μιας Εβραίας προγιαγιάς», ο οποίος εντάχθηκε στο ναζιστικό κόμμα το 1933. «Η σύζυγός του, την οποία πιθανότατα χώρισε, δολοφονήθηκε τον Μάιο του 1942 σε στρατόπεδο συγκέντρωσης», έγραψε.

Οι συγκλονιστικές ανθρώπινες μαρτυρίες

Ένα ρεπορτάζ της Guardian φέρνει στην επιφάνεια σημαντικές ανθρώπινες ιστορίες και μαρτυρίες. Μία από αυτές είναι του Λαφ Κόντγκεν, ο οποίος είναι 64 ετών, Γερμανός πολίτης και υπεύθυνος για τα ανθρώπινα δικαιώματα στο Συμβούλιο της Ευρώπης, ο οποίος έχει ζήσει και εργαστεί στη Γαλλία για αρκετά χρόνια. Τον περασμένο μήνα, ο Κόντγκεν έμαθε ότι είναι γιος ενός ναζί.

Παρά το έντονο ενδιαφέρον του για την Iστορία και τα διδάγματά της, ο Κόντγκεν δεν γνώριζε πολλά πράγματα για τη συμμετοχή της δικής του οικογένειας στο καθεστώς του Χίτλερ. Η μηχανή αναζήτησης τον οδήγησε σε μια βαθιά προσωπική και συναισθηματική αναμέτρηση με τις πράξεις της οικογένειας του.

Ο πατέρας του, Ερνστ, πέθανε όταν εκείνος ήταν ακόμη έφηβος, αφήνοντας ένα κενό στην οικογένεια που καλύφθηκε με ελλιπείς αφηγήσεις. «Όταν χάνεις τον πατέρα σου στα 16, προσπαθείς, όσο γίνεται, να διατηρήσεις μια θετική εικόνα γι’ αυτόν», είπε.

Η αλήθεια, όπως έμαθε, ήταν πιο σύνθετη. Ο Ερνστ μεγάλωσε σε μια μεσοαστική οικογένεια, ως γιος ενός αυστηρού και απόμακρου πατέρα που είχε πολεμήσει στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο.Ο Κόντγκεν είπε ότι ο παππούς του, ο Λούντβιχ, εντάχθηκε στο ναζιστικό κόμμα, όπως πολλοί βετεράνοι που ένιωθαν «τεράστια ταπείνωση» λόγω της Συνθήκης των Βερσαλλιών, την οποία εκμεταλλεύτηκε ο Χίτλερ. Ο παππούς του έγινε μέλος τον Μάιο του 1933, μόλις τέσσερις μήνες μετά την άνοδο των ναζί στην εξουσία.

Ο Κόντγκεν γνώριζε επίσης ότι ο πατέρας του είχε καταταγεί εθελοντικά στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Αλλά χρειάστηκε το διαδικτυακό αρχείο για να μάθει ότι ο Ερνστ είχε επίσης γίνει μέλος του κόμματος την ημέρα έναρξης του πολέμου, την 1η Σεπτεμβρίου 1939, γεγονός που άλλαξε την κατανόησή του για τα κίνητρα και τον χαρακτήρα του.

«Τώρα συνειδητοποιώ ότι το βασικό του κίνητρο ίσως ήταν ιδεολογικό. Ίσως, στα 17 του, να πίστευε πραγματικά ότι επρόκειτο για έναν δίκαιο πόλεμο για το καλό της Γερμανίας και της ανθρωπότητας. Αυτό αλλάζει πλήρως την οπτική μου», είπε.

Μεταξύ 1925 και 1945, περίπου 10,2 εκατομμύρια Γερμανοί εντάχθηκαν στο NSDAP. Οι γυναίκες ήταν πάντα μειονότητα στο κόμμα, αλλά οι τάξεις τους αυξήθηκαν σημαντικά μετά το 1939.

Μία από αυτές ήταν η Ιρμγκάρντ Ρόσμπεργκ, η γιαγιά από την πλευρά της μητέρας του Νίκο Κάρστεν, η οποία, όπως έμαθε τον περασμένο μήνα, εντάχθηκε στο NSDAP την 1η Μαΐου 1937.

Ο Κάρστεν, 56 ετών, μηχανικός περιβάλλοντος, έχει έντονες αναμνήσεις από τη γιαγιά του και την ένταση που προκαλούσε η αυστηρή της παρουσία στην οικογένεια.

«Η μητέρα μου ήταν πάντα σε σύγκρουση μαζί της – δεν μπορούσε να την ανεχτεί λόγω της αυταρχικής και επιβλητικής συμπεριφοράς της και των ρατσιστικών σχολίων της», αποκάλυψε.

Τα αόρατα οικογενειακά τραύματα

Οι λόγοι για την ένταξη στο ναζιστικό κόμμα κυμαίνονταν από ιδεολογική πεποίθηση —κυρίως σε όσους εντάχθηκαν νωρίς— έως καιροσκοπισμό σε μεταγενέστερα μέλη που έβλεπαν ευκαιρίες επαγγελματικής ανέλιξης.

Δεν υπάρχουν όμως ιστορικά στοιχεία ότι Γερμανοί εξαναγκάστηκαν να ενταχθούν ή γράφτηκαν χωρίς να το γνωρίζουν, όπως ισχυρίζονταν πολλοί μετά τον πόλεμο.

Παρότι ήταν δυνατό να είναι κανείς συνένοχος στα εγκλήματα των ναζί χωρίς να είναι μέλος του κόμματος, οι ιστορικοί σημειώνουν ότι η τεράστια αριθμητική του δύναμη, έδινε σημαντική επίφαση νομιμότητας.

Η Σουζάν Μπάγερ, δημοσιογράφος του περιοδικού Spiegel, δημοσίευσε το βιβλίο «Kornblumenblau», αναζητώντας την αλήθεια για τη γενιά των παππούδων της κατά τη ναζιστική περίοδο.

Επισήμανε ότι είναι ώρα για επαναξιολόγηση της περίφημης γερμανικής Erinnerungskultur (κουλτούρας μνήμης) σχετικά με το ναζιστικό παρελθόν. «Οι περισσότεροι Γερμανοί τρέφουν αυταπάτες για τις ίδιες τους τις οικογένειες. Η κουλτούρα μνήμης δίδαξε τι έκαναν οι κύριοι εγκληματίες του πολέμου. Αλλά όταν πρόκειται για τη δική σου οικογένεια, αυτό παραμένει πολύ σκοτεινό για πολλούς ανθρώπους», είπε.

Η Μπάγερ σημείωσε ότι οι ναζί σκόπιμα προσπάθησαν να δημιουργήσουν τη μεγαλύτερη δυνατή βάση, ώστε να καταστήσουν τον γερμανικό λαό συνένοχο στα εγκλήματά τους. «Με αυτόν τον τρόπο, οι Γερμανοί έπρεπε να συνεχίσουν να πολεμούν και να φοβούνται την ήττα και τα αντίποινα», είπε.

Ο Λουί Λεβιτάν, ψυχολόγος που έχει μελετήσει τις μακροχρόνιες επιπτώσεις του Ολοκαυτώματος, σχολίασε ότι τα οικογενειακά μυστικά στη Γερμανία αφήνουν συχνά αόρατα τραύματα. Περιέγραψε την ύστερη αυτή αναμέτρηση ως δυνητικά λυτρωτική.

«Μια ψυχολογική κληρονομιά ασαφούς άγχους, ασαφούς ταυτότητας και ασυνείδητων δεσμών μπορεί να ριζώσει – η σιωπή είναι ένα δηλητήριο που συνεχίζει να δρα. Όσο περισσότερο διαρκεί, τόσο πιο βαριά γίνεται», τόνισε.

Πηγή: tvxs.gr

του Θάνου Αδαμίδη*

O ελληνικός δημόσιος διάλογος για τη μετανάστευση έχει, διαχρονικά, επικεντρωθεί στην κοινωνική ένταξη: στην εκπαίδευση, στην εργασία, στη γλώσσα και στις πολιτισμικές πρακτικές. Αντιθέτως, η σχέση των μεταναστών με το κράτος, δηλαδή η εμπειρία της δημόσιας διοίκησης, της γραφειοκρατίας και των θεσμών, έχει παραμείνει στο περιθώριο της ανάλυσης.

Η παράλειψη αυτή είναι ιδιαίτερα προβληματική όταν πρόκειται για τους μετανάστες δεύτερης γενιάς: ανθρώπους που έχουν κοινωνικοποιηθεί από νεαρή ηλικία (ή και γεννηθεί) στην Ελλάδα, αλλά συχνά δεν αναγνωρίζονται θεσμικά ως πλήρη μέλη της ελληνικής πολιτικής κοινότητας.

Το παρόν άρθρο βασίζεται στη μεταπτυχιακή ποιοτική (qualitative) διατριβή μου στη Σχολή Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών του Λονδίνου (LSE), το 2023, και εξετάζει πώς η ελληνική δημόσια διοίκηση λειτουργεί ως μηχανισμός παραγωγής θεσμικής επισφάλειας στον τομέα της μετανάστευσης – μια κατάσταση η οποία υφίσταται ακόμη και τώρα. Για να περιγραφεί αυτό το φαινόμενο, εισάγεται και εξετάζεται η έννοια της εχθρικής γραφειοκρατίας (hostile bureaucracy): όχι ως μεμονωμένη δυσλειτουργία της δημόσιας διοίκησης, αλλά ως δομικό χαρακτηριστικό ενός διοικητικού συστήματος που καθυστερεί επιτηδευμένα, αποθαρρύνει και αμφισβητεί τη θεσμική ένταξη (εξού και η εχθρικότητα), χωρίς να αρνείται ρητά την ύπαρξη και την παρουσία της δεύτερης γενιάς μεταναστών.

Η έρευνά μου στηρίχθηκε σε ημι-δομημένες συνεντεύξεις με άτομα ηλικίας 19 έως 41 ετών, γεννημένα ή/και μεγαλωμένα στην Ελλάδα από Αλβανούς γονείς. Το δείγμα περιλάμβανε άτομα με διαφορετικά νομικά χαρακτηριστικά (Έλληνες πολίτες, κατόχους αδειών διαμονής, άτομα με εκκρεμείς αιτήσεις), διαφορετικές εκπαιδευτικές πορείες και διαφορετικούς βαθμούς επαφής με τη δημόσια διοίκηση.

Ένα από τα πρώτα ευρήματα της έρευνας είναι ότι οι μετανάστες δεύτερης γενιάς δεν αντιμετωπίζουν μία γραφειοκρατία, αλλά πολλαπλά, αλληλοεπικαλυπτόμενα διοικητικά καθεστώτα. Συγκεκριμένα:

• τη γενική ελληνική δημόσια διοίκηση (υγεία, εκπαίδευση, κοινωνική ασφάλιση κ.λπ.)
• τη γραφειοκρατία των αδειών διαμονής
• τη γραφειοκρατία της πολιτογράφησης
• και, συχνά, τη γραφειοκρατία του αλβανικού κράτους (διαβατήρια, πιστοποιητικά, ληξιαρχικά έγγραφα κ.λπ.).

Η έλλειψη διαλειτουργικότητας μεταξύ αυτών των διοικητικών επιπέδων κατακερματίζει τη διαδικασία πολιτικοκοινωνικής ένταξης. Η λήξη ή καθυστέρηση μιας άδειας διαμονής, για παράδειγμα, έχει άμεσες επιπτώσεις στην πρόσβαση σε υγεία ή εργασία, ακόμη και όταν το άτομο διαθέτει προσωρινή βεβαίωση νομιμότητας. Η θεσμική ασυνέχεια δεν είναι εξαίρεση, αλλά συστημικό αποτέλεσμα της απουσίας συντονισμού μεταξύ τον αρμόδιων αρχών.

Επιπλέον, η εμπλοκή της γραφειοκρατίας του κράτους προέλευσης ενισχύει την υπάρχουσα πολυπλοκότητα. Πιστοποιητικά, μεταφράσεις, ληξιαρχικά έγγραφα και διαβατήρια αποτελούν προϋποθέσεις για τη λειτουργία της ελληνικής διοίκησης, μεταφέροντας ουσιαστικά μέρος της διοικητικής ευθύνης εκτός του ελληνικού κράτους. Για τους/τις συμμετέχοντες/ουσες, αυτή η εξάρτηση από πολλαπλά κράτη ενισχύει το αίσθημα ότι οι θέσεις τους ως πολίτες παραμένουν διαρκώς υπό επανεξέταση.

Διά βίου γραφειοκρατία

Οι συμμετέχοντες/ουσες δεν περιγράφουν τη γραφειοκρατία ως παροδικό εμπόδιο, αλλά ως μια μόνιμη συνθήκη της καθημερινότητάς τους, από την παιδική ηλικία έως την ενηλικίωση. Η γραφειοκρατική εμπειρία αρχίζει από πολύ νωρίς, καθώς ξεκινά μέσα από το οικογενειακό περιβάλλον – τις αγωνίες των γονιών, τις ανανεώσεις αδειών διαμονής, τη συλλογή των δικαιολογητικών, τα ραντεβού στις υπηρεσίες, την αναμονή και τη συλλογή των εγγράφων. Μία συμμετέχουσα περιέγραψε χαρακτηριστικά:

«Δεν μπορούσες ποτέ να ζήσεις χωρίς άγχος. Η δημόσια διοίκηση ζητούσε ατελείωτα χαρτιά. Θυμάμαι τους γονείς μου να ξενυχτούν το βράδυ πριν από τα ραντεβού, να ετοιμάζουν τα δικαιολογητικά και να αγχώνονται όταν δεν έβρισκαν κάτι… Αν έλειπε ένα έγγραφο, έπρεπε να ξεκινήσουμε τη διαδικασία από την αρχή».

Η μαρτυρία αυτή δεν καταδεικνύει απλώς μια ταλαιπωρία. Αναδεικνύει τη γραφειοκρατία ως μηχανισμό ψυχολογικής φθοράς, ο οποίος παράγει ανασφάλεια, φόβο και ένα αίσθημα διαρκούς προσωρινότητας. Το κράτος δεν εμφανίζεται ως σταθερός θεσμός προστασίας, αλλά ως απρόβλεπτος δράστης που μπορεί ανά πάσα στιγμή να ανατρέψει την κανονικότητα της ζωής.

Η συνεχής εξουθενωτική επαφή με τη γραφειοκρατία προσδίδει στη διαδικασία απόκτησης της ελληνικής ιθαγένειας το ιδιαίτερο περιεχόμενό της, αποτελώντας παράλληλα το κεντρικό σημείο από το οποίο η «εχθρική γραφειοκρατία» λαμβάνει το νόημά της. Για τους μετανάστες δεύτερης γενιάς, η ιθαγένεια δεν είναι απλώς ένα έγγραφο, αλλά η υπόσχεση θεσμικής σταθερότητας, ισότητας και απελευθέρωσης από μια συνθήκη διαρκούς επιτήρησης. Ωστόσο, η πολιτογράφηση στην Ελλάδα χαρακτηρίζεται από έντονη διοικητική αστάθεια, η οποία συνδέεται άμεσα με τις εναλλαγές της πολιτικής εξουσίας. Η διαδικασία συγκροτείται από πολλαπλά επίπεδα ελέγχου, απουσία σαφών χρονοδιαγραμμάτων και σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ υπηρεσιών. Η συλλογή δικαιολογητικών, η αξιολόγηση των «δεσμών με το ελληνικό κράτος», οι εξετάσεις γνώσεων και οι επιτροπές κρίσης δεν συνθέτουν μια ενιαία και προβλέψιμη διαδικασία, αλλά μια ακολουθία διακριτών διοικητικών φραγμών. Η έλλειψη θεσμοθετημένων χρονικών ορίων επιτρέπει τη συσσώρευση εκκρεμών φακέλων και εντείνει το καθεστώς αναμονής.

Οι αλλεπάλληλες αλλαγές στο νομοθετικό πλαίσιο (2010, 2013, 2015) δεν συνοδεύτηκαν από αντίστοιχη διοικητική προσαρμογή, με αποτέλεσμα χιλιάδες αιτήσεις να «παγώνουν», να καθυστερούν ή να επανεκκινούνται. Στην πράξη, κάθε θεσμική μεταβολή παρήγαγε ένα μεταβατικό καθεστώς κατά το οποίο οι υπηρεσίες είτε ανέστελλαν την επεξεργασία αιτήσεων είτε εφάρμοζαν τη νέα νομοθεσία με αποσπασματικό και άνισο τρόπο.

Με βάση τα παραπάνω, οι συμμετέχοντες/ουσες στην έρευνα αντιλαμβάνονται την πολιτογράφηση όχι ως μια προβλέψιμη διοικητική πράξη, αλλά ως μια διαδικασία υψηλού ρίσκου. Η πιθανότητα απόρριψης, η έλλειψη σαφούς αιτιολόγησης και η αδυναμία ουσιαστικής νομικής προσφυγής ενισχύουν το αίσθημα ότι η υπηκοότητα παραμένει προνόμιο και όχι δικαίωμα. Ένας συμμετέχων περιέγραψε την εμπειρία του ως εξής:

«Ξεκίνησα τη διαδικασία για την υπηκοότητα γύρω στο 2010–2011 και την πήρα τελικά το 2016. Εκείνη την περίοδο ήθελα να σπουδάσω στο εξωτερικό, αλλά με το αλβανικό διαβατήριο ήταν πολύ δύσκολο. Τελικά έμεινα και σπούδασα σε ελληνικό πανεπιστήμιο».

Η αναμονή εδώ μεταφράζεται σε συγκεκριμένες χαμένες επιλογές και σε αναγκαστική προσαρμογή της ζωής στις αβεβαιότητες της διοίκησης. Η πολιτογράφηση χωρίς σαφή χρονικό ορίζοντα μετατρέπεται από μηχανισμό ένταξης σε μηχανισμό αναμονής και παραμονής. Αντί να λειτουργεί ως τελικό στάδιο μιας ήδη συντελεσμένης και πετυχημένης κοινωνικής ένταξης, γίνεται ο χώρος όπου η ένταξη τίθεται εκ νέου υπό όρους και επαναξιολόγηση.

Διακριτική ευχέρεια: Ποιος είναι «άξιος» της ελληνικής υπηκοότητας;

Η αναφορά στον ρόλο των δημοσίων υπαλλήλων, που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της εξυπηρέτησης, δεν θα μπορούσε να παραλειφθεί. Η απουσία σαφών, τυποποιημένων διαδικασιών μεταφέρει ένα βάρος λήψης αποφάσεων στους δημόσιους υπαλλήλους, με την εφαρμογή του νομικού πλαισίου να διαφοροποιείται ανάλογα με την υπηρεσία, τον υπάλληλο και το τοπικό διοικητικό πλαίσιο.

Η διακριτική ευχέρεια στον τρόπο με τον οποίο οι δημόσιοι υπάλληλοι λαμβάνουν αποφάσεις σχετικά με την πορεία των αιτήσεων δεν λειτουργεί ως εξαίρεση, αλλά ως δομικό χαρακτηριστικό της διαδικασίας πολιτογράφησης. Οι συμμετέχοντες/ουσες περιγράφουν ένα περιβάλλον όπου οι κανόνες εφαρμόζονται ελαστικά, συχνά χωρίς σαφή αιτιολόγηση, και όπου η έκβαση μιας υπόθεσης εξαρτάται από άτυπες αντιλήψεις περί «αξιοσύνης». Ένας συμμετέχων ανέφερε:

«Συνάντησα μια υπάλληλο που, απλώς επειδή είχα καλούς βαθμούς, αποφάσισε να προχωρήσει γρήγορα την ανανέωση της άδειάς μου. Μου είπε: “Δεν έχω ξαναδεί φοιτητή με τέτοιους βαθμούς”».

Η διοίκηση δεν εφαρμόζει μόνο τον νόμο, αλλά επινοεί κριτήρια αξιολόγησης, ζυγίζοντας ποιος αιτών «αξίζει» τη διευκόλυνση. Έτσι, η γραφειοκρατία μετατρέπεται σε μηχανισμό ηθικής κρίσης, υπονομεύοντας την αρχή της ίσης μεταχείρισης και αναπαράγοντας ανισότητες, διαφοροποιώντας την αντιμετώπιση όσων προσεγγίζουν το πρότυπο του «καλά ενταγμένου» κοινωνικού ατόμου. Χαρακτηριστικά όπως το μορφωτικό επίπεδο, η γλωσσική επάρκεια, η επαγγελματική σταθερότητα ή ακόμη και η συμπεριφορά κατά την επαφή με τις υπηρεσίες επηρεάζουν έμμεσα τη μεταχείριση του αιτούντα. Το ζήτημα εδώ όμως δεν είναι τόσο η πρόθεση μεμονωμένων υπαλλήλων, όσο η θεσμική συνθήκη μέσα στην οποία λειτουργούν. Οι υπηρεσίες που είναι αρμόδιες για την εξέταση αιτήσεων υπηκοότητας λειτουργούν με περιορισμένο ανθρώπινο δυναμικό, συχνά χωρίς επαρκή εξειδίκευση, και με ελλιπή εσωτερικό συντονισμό. Οι καθυστερήσεις και η συσσώρευση φακέλων δεν αντιμετωπίζονται ως θεσμικό πρόβλημα που απαιτεί λύση, αλλά ως σχεδόν φυσική κατάσταση του συστήματος. Η απουσία συστηματικής αξιολόγησης, κανονισμών εξυπηρέτησης και δεσμευτικών χρονοδιαγραμμάτων ενισχύει αυτή την κανονικοποίηση της αδράνειας και της αυθαιρεσίας, παγιώνοντας την αίσθηση ότι η πρόσβαση στο δικαίωμα του ανήκειν δεν είναι εγγυημένη, αλλά εξαρτώμενη από συγκυριακούς παράγοντες.

Στην αρνητική τους εκδοχή, παρόμοιοι συγκυριακοί παράγοντες έχουν οδηγήσει και σε περιστατικά όπου διοικητικά λάθη ή ασάφειες οδήγησαν σε αστυνομική κράτηση. Μία συμμετέχουσα περιέγραψε:

«Για την αμέλεια ενός δημόσιου υπαλλήλου, κατέληξα στη φυλακή. Δεν είχα καμία δυνατότητα ελέγχου πάνω σε αυτό».

Το περιστατικό αυτό αποκαλύπτει πώς η γραφειοκρατική αδυναμία μπορεί να μετατραπεί σε κατασταλτική εμπειρία, πλήττοντας θεμελιώδη δικαιώματα.

 «Εχθρική γραφειοκρατία»: Η στρατηγική αδράνεια της πολιτογράφησης

Ένα από τα πιο σημαντικά συμπεράσματα της έρευνας είναι ότι η εχθρική γραφειοκρατία δεν μπορεί να ερμηνευθεί επαρκώς ως αποτέλεσμα διοικητικής ανεπάρκειας ή οργανωτικής δυσλειτουργίας. Αντιθέτως, η ελληνική δημόσια διοίκηση, ειδικά τα τελευταία χρόνια, έχει δείξει πως είναι ικανή να μεταρρυθμίζεται, να προσαρμόζεται και να λειτουργεί αποτελεσματικά όταν υπάρχει σαφής πολιτική βούληση και θεσμική προτεραιοποίηση. Οι συμμετέχοντες στην έρευνα αντιλαμβάνονται παρομοίως αυτή την αντίφαση: από τη μία πλευρά, έρχονται σε επαφή με τομείς της διοίκησης που εμφανίζουν βελτιωμένη ταχύτητα και προβλεψιμότητα και, από την άλλη, αντιμετωπίζουν μια γραφειοκρατία πολιτογράφησης που παραμένει αργή, υποστελεχωμένη και αδιαφανής.

Η πολιτογράφηση δεν έχει ενσωματωθεί οργανικά στο ευρύτερο πλαίσιο διοικητικής μεταρρύθμισης. Αυτό οφείλεται στο γεγονός πως αυτή η διοικητική αδράνεια δεν παράγει ιδιαίτερο πολιτικό κόστος. Σε αντίθεση με άλλους τομείς της δημόσιας διοίκησης, όπου οι καθυστερήσεις ή οι δυσλειτουργίες προκαλούν κοινωνικές αντιδράσεις, η πολιτογράφηση αφορά μια ομάδα με περιορισμένη θεσμική φωνή και χαμηλή πολιτική εκπροσώπηση. Όπως προκύπτει από τις συνεντεύξεις, οι μετανάστες δεύτερης γενιάς αντιλαμβάνονται ότι η έλλειψη πίεσης από το εκλογικό σώμα καθιστά τα προβλήματα της πολιτογράφησης αμελητέα.

Η αδράνεια εδώ δεν νοείται απλώς ως έλλειψη δράσης, αλλά ως σκόπιμη, μεθοδευμένη καθυστέρηση και εργαλείο διακυβέρνησης. Η πολιτογράφηση δεν ακυρώνεται, αλλά καθυστερεί, δεν αποστερείται, αλλά μετατίθεται επ’ αόριστόν. Σε αυτό το πλαίσιο, η εχθρική γραφειοκρατία δεν συνιστά απλώς αποτυχία του κράτους, αλλά συστημικό τρόπο λειτουργίας του. Η έλλειψη προτεραιοποίησης των ζητημάτων που πηγάζουν από τις διαδικασίες πολιτογράφησης επιτρέπει στο κράτος να ρυθμίζει την ένταξη χωρίς να αναλαμβάνει το πλήρες πολιτικό κόστος της συμπερίληψης. Ως ακολούθως, η διοικητική αδράνεια δεν μπορεί να θεωρηθεί παθητική, αλλά ενεργή, επιλεκτική και βαθιά πολιτική – και, υπό αυτή την έννοια, εχθρική. Μέσω της διαρκούς διατήρησης της διοικητικής εκκρεμότητας, το κράτος κατορθώνει να αναγνωρίζει την κοινωνική παρουσία της δεύτερης γενιάς, αποφεύγοντας όμως να ολοκληρώσει τη θεσμική της ένταξη.

Η κατανόηση της εχθρικής γραφειοκρατίας ως ενεργού και στρατηγικού μηχανισμού σημαίνει ότι η αντιμετώπισή της δεν μπορεί να περιοριστεί σε αποσπασματικές ή διοικητικές βελτιώσεις. Αντίθετα, απαιτείται ένα συνολικό πλαίσιο πολιτικών και θεσμικών παρεμβάσεων που θα επαναπροσδιορίσουν τη σχέση μεταξύ του ελληνικού κράτους και της δεύτερης γενιάς μεταναστών. Οι προτεινόμενες αλλαγές δεν αφορούν μόνο τεχνικά ή διαδικαστικά ζητήματα, αλλά θέτουν στο επίκεντρο την ισότιμη αντιμετώπιση, τη διαφάνεια και τη συνέχεια στη διοίκηση, μετατρέποντας την πολιτογράφηση από μια διαδικασία καθυστέρησης σε έναν θεσμικά κατοχυρωμένο μηχανισμό ένταξης. Με αυτόν τον τρόπο διασφαλίζεται ότι η δεύτερη γενιά αναγνωρίζεται πλήρως ως μόνιμο και ενεργό κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας.

Η αντιμετώπιση της εχθρικής γραφειοκρατίας απαιτεί πολιτικές επιλογές που:

• θα αποσυνδέσουν θεσμικά τις διαδικασίες πολιτογράφησης από τις εναλλαγές της πολιτικής εξουσίας στη χώρα
• θα οδηγήσουν σε διοικητική συνέχεια και επαρκή στελέχωση, σαφή και ενιαία πρωτόκολλα
• θα περιορίσουν τη διακριτική ευχέρεια των δημόσιων υπαλλήλων στις υπηρεσίες μέσω υποχρεωτικής αιτιολόγησης
• θα αναγνωρίσουν θεσμικά τη δεύτερη γενιά ως μόνιμο πληθυσμό της Ελλάδας.

Η διοικητική ένταξη δεν είναι τεχνικό ζήτημα. Είναι ο όρος υπό τον οποίο η κοινωνική ένταξη αποκτά πολιτικό και δημοκρατικό νόημα. Για τους μετανάστες δεύτερης γενιάς, το ζητούμενο δεν είναι αν ανήκουν στην ελληνική κοινωνία, αλλά αν το κράτος είναι διατεθειμένο να το αναγνωρίσει.

•  Θάνος Αδαμίδης, Πολιτικός επιστήμονας – Άρθρο στο Ινστιτούτο ΕΝΑ

Πηγή: tvxs.gr