ΜΕΛΕΤΕΣ - ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ

Στις 18 Ιουνίου 1940, μετά την κατοχή της Γαλλίας από τον γερμανικό στρατό, τη συνθηκολόγησή της και την ανάληψη της διακυβέρνησης της χώρας από την κυβέρνηση Βισύ του στρατάρχη Πεταίν, ο στρατηγός Ντε Γκωλ, από τον ραδιοφωνικό σταθμό του BBC του Λονδίνου όπου είχε καταφύγει, απηύθυνε στους Γάλλους ένα σύντομο αλλά και πολυσήμαντο διάγγελμα:

οι ελεύθεροι Γάλλοι, εκείνοι των αποικιών κι όσοι κατέφυγαν στην Αγγλία, δεν αναγνώριζαν τη συνθηκολόγηση και συνέχιζαν τον πόλεμο κατά των Γερμανών στο όνομα της Γαλλίας. Εν κατακλείδι ο στρατηγός Ντε Γκωλ καλούσε τους Γάλλους σε αντίσταση (resistance) στον κατακτητή και το εγχώριο όργανό του, την πεταινική κυβέρνηση Βισύ.
Ο όρος «αντίσταση» συμπύκνωνε την πρακτική βούληση να συνεχισθεί ο αγώνας κατά του ναζισμού μέσα στις συνθήκες πλέον της Κατοχής. Αυτή η διακηρυγμένη βούληση αντάμωνε ιδεολογικά με τις νωπές, σχετικά, παραδόσεις του αντιφασισμού του Μεσοπολέμου, αλλά και με το παλαιότερο, από τον καιρό της Γαλλικής Επανάστασης, επαναστατικό εθνικολαϊκό πνεύμα: «Οι πολίτες έχουν υποχρέωση να εξεγείρονται εναντίον της τυραννίας», θέσπιζε ένα άρθρο της Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη του 1789. Ποια άλλη τυραννία θα μπορούσε να είναι πιο απόλυτη κι απάνθρωπη από τη ναζιστική;

Τα χαΐρια μας εδώ. Ονείρατα της άκαυτης και της καμένης Σμύρνης (εκδ. Επτάλοφος-Ταμείον Θράκης, 2003) είναι μια καταγραφή της προφορικής μαρτυρίας της Αγγέλας Παπάζογλου, από τον γιο της Γεώργιο Παπάζογλου: για τη Σμύρνη, τον ξεριζωμό, την προσφυγιά και τη μετέπειτα ζωή της στην Κοκκινιά. Δημοσιεύουμε σήμερα ορισμένα αποσπάσματα, στα οποία η Παπάζογλου μιλάει για τους ταγματασφαλίτες (μας τα υπέδειξε η φίλη Ελένη Καρασαββίδου), καθώς ο γνήσιος λαϊκός της λόγος είναι, αρκετές φορές, πιο εύγλωττος από πολλές σελίδες αρθογραφίας.

Οι απόγονοι του φασισμού – ναζισμού, της 4ηςΑυγούστου και της δικτατορίας του 1967, η «Χρυσή Αυγή» (ΧΑ), ο ΛΑ.Ο.Σ. κ.ά. πολλές φορές, με ιστορικές αναδρομές σε περιόδους των προγόνων τους, επιδιώκουν να δώσουν στις πολιτικές τους προτάσεις για την «εθνική ανάπτυξη» της χώρας ιστορικό προηγούμενο εφαρμογής και αποτελεσματικότητας.

Μια τέτοια αναφορά αναρτήθηκε πρόσφατα στο σάιτ της ΧΑ, με τίτλο: «Η καθιέρωση του κοινωνικού κράτους τότε και η ολοκληρωτική αποδόμησή του σήμερα». Εκτός από το θαυμασμό των φασιστοειδών στον Βίσμαρκ («θεμελιωτής του μοντέρνου κοινωνικού κράτους θεωρείται ο Γερμανός καγκελάριος Οττο φον Βίσμαρκ (1815-1898)»), μεταξύ άλλων αναφέρουν: «Στην πατρίδα μας, πρωτεργάτης του κοινωνικού κράτους υπήρξε ο Ιωάννης Μεταξάς».

Το «κοινωνικό κράτος» και η «κοινωνική μεταρρύθμιση» για τα οποία υπερηφανευόταν ο δικτάτορας, με τα ίδια επιχειρήματα και μέτρα που αράδιασαν στο σάιτ τους οι απόγονοί του είναι: το 8ωρο, οι συλλογικές συμβάσεις, η λειτουργία του ΙΚΑ, η καταπολέμηση της ανεργίας, η ρύθμιση των αγροτικών χρεών κ.ά.

Πορεία προς τη Ρώμη (Marcia su Roma) ονομάστηκε η πορεία που έκαναν οι μελανοχίτωνες του Μπενίτο Μουσολίνι προς την πρωτεύουσα της Ιταλίας, Ρώμη προκειμένου να καταλάβουν την εξουσία. Η “πορεία” διήρκεσε από τις 22 ως τις 28 Οκτωβρίου 1922 και κατάληξε στην άνοδο του Μουσολίνι στην εξουσία, στην οποία παρέμεινε επί 21 έτη.

Ο Μουσολίνι είχε ιδρύσει το Φασιστικό Κόμμα στην Ιταλία τον Μάρτιο του 1919. Στις εκλογές του Νοεμβρίου 1919 το Κόμμα υπέστη ήττα και δεν κατάφερε να εκλέξει αντιπρόσωπο στο Κοινοβούλιο. Δεν συνέβη όμως το ίδιο στις εκλογές του 1921, οπότε ο Μουσολίνι εκλέχτηκε μέλος του ιταλικού κοινοβουλίου.

Στην Ιταλία υπήρχε κοινωνική δυσαρέσκεια, που προερχόταν από τον φόβο της μεσαίας τάξης για τη “σοσιαλιστική επανάσταση” αλλά και από τα πενιχρά οφέλη που αποκόμισε η χώρα ύστερα από την Συνθήκη των Βερσαλλιών που τερμάτισε τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η όλη ατμόσφαιρα ήταν ευνοϊκή για την άνοδο του Μουσολίνι και των φασιστών του στην εξουσία. Ήδη οι ομάδες της παραστρατιωτικής οργάνωσης των Μελανοχιτώνων που είχε δημιουργήσει ο Μουσολίνι δρούσαν τρομοκρατικά σε όλη τη χώρα. Στις 3 και 4 Οκτωβρίου του 1922 εισέβαλαν στη Γένοβα, το Λιβόρνο και την Ανκόνα και εγκαθίδρυσαν τοπικές φασιστικές διοικήσεις. Στη χώρα επικρατεί αναταραχή, που προοιωνίζει εμφύλιο πόλεμο, ενώ οι διαδοχικές κυβερνήσεις των Τζοβάννι Τζιολίτι (Giovanni Giolitti), Ιβανόε Μπονόμι (Ivanoe Bonomi) και Λουίτζι Φάκτα (Luigi Facta) δεν ανακόπτουν την πορεία προς την εκτροπή. Στις 22 Οκτωβρίου 1922 οι ηγέτες του φασιστικού κόμματος προετοιμάζουν εξέγερση για τις 28 του μήνα, στην οποία θα λάβουν μέρος ένοπλοι μελανοχίτωνες που θα συγκεντρωθούν στα περίχωρα της Ρώμης και στην συνέχεια θα βαδίσουν κατά της πόλης και θα καταλάβουν στρατηγικά σημεία. Το σχέδιο προέβλεπε ειδικότερα:

Ποιος ήταν ο Λεβ Νταβίντοβιτς Τρότσκι;

Είναι εξαιρετικά δύσκολο να γράψει κανείς γι’ αυτόν τον άνθρωπο. Η προσωπικότητά του είναι πολύπλοκη, πολύπλευρη, αντιφατική. Η δημιουργική του κληρονομιά είναι τεράστια. Μόνο για τα χρόνια 1924-1927, το δημοσιευμένο έργο του απλωνόταν ήδη σε δώδεκα τόμους (δεκατέσσερα βιβλία), και ήταν κάθε άλλο παρά πλήρες.

Αυτή τη στιγμή γίνονται προετοιμασίες στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας για την έκδοση μιας συλλογής των έργων του που θα καταλαμβάνει από 80 έως 100 τόμους. Η βιβλιογραφία που είναι αφιερωμένη σ’ αυτόν αποτελείται επίσης από δεκάδες βιβλία και άρθρα. Αλλά αυτή δεν είναι παρά η μια πλευρά του ζητήματος. Η άλλη είναι το γεγονός ότι υπάρχουν πολλοί ανάμεσά μας που επιμένουν να πιστεύουν ότι έχουν μάθει τα πάντα γι’ αυτόν τον άνθρωπο εδώ και πολλά χρόνια, παρόλο που δεν έχουν καθόλου υπόψη τους αυτό το άφθονο υλικό. Το λάθος, φυσικά, δεν βαραίνει τον αναγνώστη αλλά εκείνους που, ξεκινώντας από τα τέλη της δεκαετίας του1920, τον έθρεψαν με ψευτοθεωρητικά υποκατάστατα, προτιμώντας να θεμελιώσουν την κοινωνία όχι στη βάση της συναίνεσης, την οποία πετυχαίνει κανείς στην πορεία μιας ελεύθερης διαμάχης ανάμεσα σε συνεργάτες, αλλά ουσιαστικά, στη βάση των ιδεών των μπακουνικών εκδόσεων της Ένωσης Λαϊκών Αντιποίνων («Ναρόντναγια Ρασπράβα»), όπου, κατά την έκφραση των Κ. Μαρξ και Φ. Έγκελς, η σκέψη και η επιστήμη απαγορευόταν κατηγορηματικά για τη νεολαία ως «εγκόσμιες δραστηριότητες ικανές να σπείρουν αμφιβολίες απέναντι στην παν-καταστροφική ορθοδοξία».

Προϊόν πολύχρονης δημοσιογραφικής έρευνας, από την εποχή του «Ιού της Ελευθεροτυπίας» αλλά και πιο πρόσφατα, το ιδιαίτερα χρήσιμο αυτό βιβλίο περιγράφει την άνοδο του ναζισμού στην Ελλάδα καθώς και τις πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες που την επέτρεψαν.
Σε μια εξαιρετικού πολιτικού ενδιαφέροντος εκπομπή, ο Δημήτρης Ψαρράς απαντάει στις ερωτήσεις του «Βαθύ Κόκκινο»:

Εξηγεί γιατί είναι λάθος να χαρακτηρίζεται απλώς φασιστική η ναζιστική αυτή συμμορία, αναλύει τη φιλοεργοδοτική της στάση καθώς και τη σχέση της με τμήματα του ελληνικού κεφαλαίου.

Αναφέρεται στις σχέσεις της Χρυσής Αυγής με το κράτος και τους κατασταλτικούς μηχανισμούς, στη σύνδεση που έχει η πολιτική των στρατοπέδων συγκέντρωσης, των πογκρόμ του «Ξένιου Δία» αλλά και του Μνημονίου με την ενίσχυση των ναζιστών.

Περιγράφει το ρόλο των ΜΜΕ στην ενίσχυση του ναζιστικού ρεύματος και φωτίζει τη διαπλοκή της Χρυσής Αυγής με επιχειρηματικούς ομίλους (Θεοδωρακόπουλος, Ωνάσης, Λάτσης).

Σχολιάζει τέλος την τετριμμένη «καραμέλα» της θεωρίας των ‘δύο άκρων’ που κατά κόρον αναπαράγεται καθημερινά στον έντυπο και ηλεκτρονικό τύπο.

Ο φωτογράφος της φρίκης του ναζισμού στο κολαστήριο του Άουσβιτς Βίλχελμ Μπράσε έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 95 ετων. Οι φωτογραφίες του Μπράσε, πρώην κρατούμενου στο Άουσβιτς, αποτέλεσαν ένα πολύτιμο και ταυτόχρονα ανατριχιαστικό ιστορικό χρονικό για τις φρικαλεότητες που διαπράττονταν στο κολαστήριο.

Όπως και συνολικά για την κοινωνία, οι ναζί φαντάζονται και σχεδιάζουν «στρατόπεδα συγκέντρωσης» για τους «αποκλίνοντες» από την παρακμιακή τους «τέχνη», αλλά και δεσμοφύλακες για τις ιδέες, τις συνειδήσεις, την κουλτούρα, την τέχνη. Είναι γι’ αυτό που η πάλη ενάντιά τους πρέπει να γίνει -εκτός απ’ όλα τα’ άλλα- και με το όπλο της τέχνης της δημιουργίας και της χειραφέτησης.

Σαν άρχισε να πέφτει η νύχτα της 10ης Μαΐου του 1933, ξεκίνησε μια τελετή στην πλατεία της Όπερας του Βερολίνου. Οι συγκεντρωμένοι φοιτητές ήταν επίσημα ντυμένοι με το κουστούμι του σωματείου τους. Ιερείς κρατούσαν αναμμένους πυρσούς, που η εξαγνιστική φωτιά τους σκόρπιζε στο σκοτάδι τη μαγεία θρησκευτικής τελετουργίας. Το πλήθος στεκόταν παράμερα συμμετέχοντας με ιαχές. Είχε έρθει η ώρα του εξιλαστήριου ολοκαυτώματος. Τα προς θυσία μιαρά βιβλία είχαν μεταφερθεί με καμιόνια κι είχαν ραντισθεί με βενζίνη για να λαμπαδιάσουν ευκολότερα. Είκοσι χιλιάδες τόμοι κάηκαν, κι ο Γκέμπελς κλείνοντας την τελετή αναφέρθηκε μ’ ενθουσιασμό στην αναγέννηση της Γερμανίας. Από την πυρά όπου θα κατακαίγονταν τα εβραιομπολσεβικικά μιάσματα θ’ αναδυόταν ο φοίνικας του νέου, καθαρού γερμανικού πνεύματος… Ακόμη κι η επιλογή του Μάη ως μήνα εκκίνησης της καθαρτήριας διαδικασίας δεν ήταν τυχαία: η αναγέννηση επιτελείται την άνοιξη!
Τον Οκτώβρη του 1817, Γερμανοί φοιτητές συγκεντρώθηκαν στον πύργο του Βάρτμπουργκ με αφορμή τον εορτασμό των 300 χρόνων της Μεταρρύθμισης κι επαναλαμβάνοντας συμβολικά την κίνηση του Λούθηρου, έκαψαν όχι βιβλία αλλά σωρούς χαρτιών όπου είχαν γράψει τίτλους βιβλίων και τα ονόματα των συγγραφέων τους. Ωστόσο, το Μάη του ’33, καίγοντας οι Ναζί αληθινά βιβλία, άνοιξαν το δρόμο προς τη φυσική εξόντωση του αντιπάλου. Η διοργάνωση τούτου του ολοκαυτώματος συμπίπτει λίγο-πολύ με το άνοιγμα του πρώτου στρατόπεδου συγκέντρωσης στη Γερμανία.

…με αφορμή την προβολή της ταινίας «Ακόμα και η βροχή»  την Πέμπτη στις 25 Οκτώβρη στο Πνευματικό Κέντρο «Γιάννης Ρίτσος» στο Αιγάλεω (Δημαρχείου 17 και Κουντουριώτου) λίγα λόγια για το μαχητικό κίνημα κατά της ιδιωτικοποίησης του νερού στη Βολιβία και την ηγετική μορφή του κινήματος, Όσκαρ Ολιβέρα ή αλλιώς ο «επαναστάτης του νερού στη Βολιβία»

Κάπου στη δεκαετία του ’60, στη μακρινή Βολιβία της Λατινικής Αμερικής, ο μικρός Οσκαρ είδε μια φωτογραφία που έδειχνε Ελληνες θαλασσινούς. Του έκανε μεγάλη εντύπωση το καπέλο που φορούσαν.

Εδώ και 12 χρόνια συμμετέχει ενεργά σε ένα κίνημα άμεσης δημοκρατίας, που κατάφερε να ακυρώσει τα σχέδια των διεθνών τραπεζών και της τότε κυβέρνησης για ιδιωτικοποίηση των υδάτινων πόρων.Οταν έγινε 16 ετών, ξεκίνησε να δουλεύει στα ορυχεία και επτά χρόνια αργότερα σε μηχανουργείο. Σήμερα, στα 56 του, φορά πάντοτε ένα καπέλο σαν εκείνο που είχε δει στη φωτογραφία. «Οταν θέλω να περνώ απαρατήρητος, απλώς το βγάζω», λέει χαμογελώντας. Εχει όμως καταφέρει πολύ περισσότερα, καθώς εδώ και 12 χρόνια συμμετέχει ενεργά σε ένα κίνημα άμεσης δημοκρατίας, που κατάφερε να ακυρώσει τα σχέδια των διεθνών τραπεζών και της τότε κυβέρνησης για ιδιωτικοποίηση των υδάτινων πόρων. «Τότε που θέλησαν να μας απαγορεύσουν να μαζεύουμε ακόμη και το νερό της βροχής»!