Στις 26 Απρίλη 2005 πέθανε στην Ασουνθιόν της Παραγουάης, ο φημισμένος συγγραφέας Αουγκούστο Ρόα – Μπάστος. Ο Μπάστος, γεννημένος στην Παραγουάη, το 1917, θεωρείται ένας από τους θεμελιωτές της νοτιοαμερικάνικης λογοτεχνίας. Πρώτος άνοιξε το δρόμο ο μεγάλος Κουβανέζος Αλέχο Καρπεντιέρ. Ο Παραγουανός συγγραφέας βάδισε πάνω στα χνάρια του Καρπεντιέρ, τόσο στη μορφή όσο και στο περιεχόμενο.
Η ζωή του σημαδεύτηκε από τις διώξεις, τους κατατρεγμούς και τις εξορίες. Το 1947 έφυγε από την Παραγουάη, επικηρυγμένος από το δικτάτορα Μαρινίγκο και κατέφυγε στην Αργεντινή. Εζησε εκεί περίπου 30 χρόνια. Το 1946 εγκατέλειψε την Αργεντινή, μετά την επικράτηση του πραξικοπήματος των στρατιωτικών.
Κατέφυγε στη Γαλλία και επέστρεψε στην Παραγουάη το 1996, λίγα χρόνια πριν το θάνατό του, όταν κατέρρευσε το δικτατορικό καθεστώς του Στρέσνερ.
Ο ίδιος αστειευόταν για τις συνεχείς εξορίες του, λέγοντας ότι ήταν μια ευκαιρία να γνωρίσει τον κόσμο. Πράγματι γνώρισε τον κόσμο. Ομως, η επιστροφή στη γενέθλια γη ήταν ο διαρκής καημός του. Αγαπούσε πολύ την πατρίδα του, τους ανθρώπους της, τους Ινδιάνους, τις παραδόσεις τους, τη γλώσσα τους.
Στη Γαλλία έγραψε και δίδαξε στη γλώσσα των Ινδιάνων Γκουαρανί. Τα τελευταία χρόνια της ζωής του στην Παραγουάη τα αφιέρωσε στη διδασκαλία, στα ξυπόλυτα παιδιά των φτωχικών χωριών της χώρας του, της γλώσσας των Ινδιάνων.
Ο Αουγκούστο Ρόα Μπάστος τιμήθηκε στην Κούβα το 2003, με το βραβείο «Χοσέ Μαρτί», από τον ίδιο τον Φιντέλ Κάστρο
Τα έργα του Μπάστος αγκαλιάζουν όλα τα είδη της λογοτεχνίας. Νουβέλες, διηγήματα, σενάρια, θεατρικά έργα κλπ. Σ’ όλα τα έργα πρωταγωνιστής είναι ο λαός της Παραγουάης, ο οποίος παραπαίει ανάμεσα στην εξέγερση και στην καταπίεση. Ο συγγραφέας βαθύτατα προοδευτικός και ανθρωπιστής, στρατευμένος με το λαό και τη χώρα του, αναλύει τα προβλήματα της εποχής μας, δίνοντας, συγχρόνως και την οικουμενική τους διάσταση. Οπως και ο Καρπεντιέρ συνδύασε αρμονικά τις δυτικές τεχνοτροπίες (κυρίως τον υπερρεαλισμό) με την ισπανική παράδοση του μπαρόκ και την ντόπια ινδιάνικη πολιτιστική κληρονομιά.
Αριστουργηματική είναι η τριλογία του Μπάστος «Ο γιος του ανθρώπου», «Εγώ ο υπέρτατος», «Ο εισαγγελέας». Το «Ο γιος του ανθρώπου» είναι η πρώτη νουβέλα της τριλογίας. Αναφέρεται στον πόλεμο ανάμεσα στη Βολιβία και την Παραγουάη, δηλαδή τον πόλεμο των Τσάκος (19ος αιώνας).
Οι ήρωες του, στρατιώτες και από τις δύο πλευρές, αναρωτιούνται στο τέλος γιατί πολεμήσανε…
«Αφήνουμε εδώ μπράτσα και πόδια!
Αφήνουμε τα κόκαλα 1.600 νεκρών!
Για ποιο λόγο;
Οι άνθρωποι κάτω από τη γη δεν πολεμάνε!
Να υπερασπιστούμε την πατρίδα…
Τα συμφέροντα των ξένων ήρθαμε να υπερασπιστούμε!
Εμείς είμαστε η πατρίδα!
Ποιος μας υπερασπίζεται τώρα;»
Το μήνυμα του έργου, αντιπολεμικό και φιλειρηνικό, απευθύνεται γενικά στους λαούς, οι οποίοι δεν έχουν τίποτα να μοιράσουν μεταξύ τους. Συγχρόνως, τους καλεί να προβληματιστούν για τις αιτίες των πολέμων, που δεν είναι άλλες από τα συμφέροντα των ξένων ιμπεριαλιστών.
Με τη δεύτερη νουβέλα της τριλογίας «Εγώ ο υπέρτατος», ο Μπάστος κέρδισε την παγκόσμια αναγνώριση. Το έργο αναφέρεται στη ζωή του δικτάτορα Χοσέ Γάσπαρ Ροντρίγκεζ, ο οποίος κυβέρνησε την Παραγουάη κατά το διάστημα 1814-1830. Η επίδραση του «Δον Κιχώτη» του Θερβάντες είναι εμφανής σ’ αυτό το έργο.
Γραμμένο με σουρεαλιστικό, σχεδόν φαντασμαγορικό τρόπο, αποτελεί μια αλληγορία πάνω στον αιώνιο πόθο του ανθρώπου ν’ αποτινάξει τα δεσμά κάθε δεσποτικής εξουσίας. Εκφράζει τον αιώνιο πόθο του ανθρώπου να ονειρεύεται ενάντια στην ασχήμια της πραγματικότητας, που στην προκειμένη περίπτωση είναι οικτρή. Με το έργο του αυτό ο Μπάστος στρέφεται ενάντια στο φασισμό και την καταπίεση κάθε μορφής. Ο δικτάτορας Ροντρίγκεζ είναι αντιπροσωπευτικός τύπος. Είναι ο καουντίγιο, ο τύραννος, ο οποίος επί 2 αιώνες κυβερνάει τις χώρες της Λατινικής Αμερικής, κάτω από την προστασία των ξένων, των ιμπεριαλιστών. Συνάμα είναι ο δικτάτορας κάθε εποχής, του οποίου η εξουσία καταπιέζει, εκμεταλλεύεται, εξευτελίζει.
Το μήνυμα του έργου είναι αισιόδοξο. Οι δικτάτορες δεν είναι αιώνιοι. Στο τέλος νικητές είναι οι λαοί, οι οποίοι αγωνίζονται και αντιστέκονται στη βία και τη διαφθορά.
Ο Παραγουανός συγγραφέας τιμήθηκε με διεθνή βραβεία, τόσο για το λογοτεχνικό του έργο όσο για την προσωπική ηθική στάση ζωής. Το 1989 πήρε το Βραβείο «Θερβάντες». Το 2003 τιμήθηκε με το βραβείο «Χοσέ Μαρτί» της Κούβας. Αυτοπροσώπως παρέλαβε το βραβείο από τα χέρια του Φιντέλ Κάστρο, δηλώνοντας ότι είναι ένθερμος υποστηρικτής της Κουβανέζικης Επανάστασης.
Το ίδιο του το έργο αποδεικνύει ότι η ζωή και οι ιδέες του εναρμονίστηκαν, πλήρως, με ό,τι προοδευτικό έχει να παρουσιάσει σήμερα η αμερικανική ήπειρος. Δεν μπορεί να είναι διαφορετικά. Εάν το περιεχόμενο του έργου δεν εναρμονίζεται με μια προοδευτική στάση ζωής, δεν έχει αξία και νόημα.
πηγή:rizospastis.gr
