Σύνοδος χαμηλών κορυφών

του Δημοσθένη Παπαδάτου

Η Σύνοδος Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το προσφυγικό φαίνεται να κρατάει ευχαριστημένους τους πάντες: τους ευρωπαίους αξιωματούχους, τον έλληνα πρωθυπουργό, την τουρκική κυβέρνηση.

Η δι­καί­ω­ση αυτή, ωστό­σο, δεν έχει να κάνει με την κα­λύ­τε­ρη ορ­γά­νω­ση της υπο­δο­χής των προ­σφύ­γων, ούτε μια πιο δί­καιη κα­τα­νο­μή των ευ­θυ­νών με­τα­ξύ των κρα­τών: η Σύ­νο­δος Κο­ρυ­φής δεν είναι η Συ­νέ­λευ­ση των Ευ­ρω­παί­ων Αλ­λη­λέγ­γυων.

Η ικα­νο­ποί­η­ση των πρω­τα­γω­νι­στών της Συ­νό­δου μπο­ρεί να γίνει κα­τα­νοη­τή μόνο με βάση τους στό­χους κάθε πλευ­ράς:

* Η ΕΕ επι­δί­ω­κε (και επι­διώ­κει) να κρα­τή­σει όσο γί­νε­ται μα­κριά από τα σύ­νο­ρά της τους πρό­σφυ­γες, κρα­τώ­ντας γι­’αυ­τό στο παι­χνί­δι του προ­σφυ­γι­κού την Τουρ­κία, παρά την προ­φα­νή απρο­θυ­μία της τε­λευ­ταί­ας (και, για οι­κο­νο­μι­κούς λό­γους, και αδυ­να­μία) να εγ­γυ­η­θεί την αξιο­πρε­πή πα­ρα­μο­νή προ­σφύ­γων από τη Συρία στο έδα­φός της. Με άλλη δια­τύ­πω­ση, επι­δί­ω­ξη της ΕΕ, επι­δί­ω­ξη δη­λα­δή όλων των κρα­τών-με­λών, ήταν (και είναι) «να μειω­θεί η ροή των με­τα­να­στών στην Ευ­ρώ­πη [και] συ­γκε­κρι­μέ­να πράγ­μα­τα από την Τουρ­κία, στη λο­γι­κή ‘σας βοη­θά­με και θα μας βοη­θή­σε­τε»», όπως το έθεσε χτες επί λέξει ο πρό­ε­δρος του Ευ­ρω­παϊ­κού Συμ­βου­λί­ου, Ντό­ναλντ Τουσκ, γνω­στός στο ελ­λη­νι­κό κοινό από κείνο το απε­χθές «The game is over», που είχε απευ­θύ­νει τον Ιού­νιο στον Αλέξη Τσί­πρα.

* Η ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση, από την πλευ­ρά της, ήθελε «να με­τα­το­πι­στεί το βάρος από τα ελ­λη­νι­κά νησιά προς τις ακτές της Τουρ­κί­ας και να δη­μιουρ­γη­θούν εκεί τα λε­γό­με­να «hot spots» και η δια­δι­κα­σία της με­τε­γκα­τά­στα­σης να γί­νε­ται από την Τουρ­κία», όπως ανέ­φε­ρε ο έλ­λη­νας πρω­θυ­πουρ­γός. Συ­γκλί­νο­ντας με τους κοι­νούς στό­χους της Ένω­σης, η ελ­λη­νι­κή πλευ­ρά  ήθελε και κάτι πιο «δικό της: να απο­φευ­χθούν πάση θυσία οι κοι­νές πε­ρι­πο­λί­ες με την Τουρ­κία στο Αι­γαίο, θέμα που είχε ανοί­ξει από διά­φο­ρες πλευ­ρές (π.χ. Ουγ­γα­ρία) στην προη­γού­με­νη Σύ­νο­δο Κο­ρυ­φής. Κάτι τέ­τοιο θα σή­μαι­νε ότι το δι­πλω­μα­τι­κό πλε­ο­νέ­κτη­μα της Ελ­λά­δας ένα­ντι της Τουρ­κί­ας, η ιδιό­τη­τα δη­λα­δή της χώ­ρας-μέ­λους της ΕΕ, όχι μόνο θα αχρη­στεύ­ο­νταν, αλλά η Άγκυ­ρα θα μπο­ρού­σε να πατά πλέον σε μια ευ­ρω­παϊ­κή πο­λι­τι­κή για να θέτει αξιώ­σεις κυ­ριαρ­χί­ας στο Αι­γαίο.

* Η Τουρ­κία, τέλος, με την οποία δια­πραγ­μα­τεύ­τη­κε η Κο­μι­σιόν το σχέ­διο κοι­νής δρά­σης, στό­χευε στην εξα­σφά­λι­ση οι­κο­νο­μι­κών και πο­λι­τι­κών-δι­πλω­μα­τι­κών ανταλ­λαγ­μά­των για να συ­νε­χί­σει να «κόβει» προ­σφυ­γι­κές ροές προς την Ευ­ρώ­πη. Ενώ σε ολό­κλη­ρη της Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση πέ­ρα­σαν φέτος 600.000 πρό­σφυ­γες από τη θά­λασ­σα, με βάση στοι­χεία της Ύπα­της Αρ­μο­στεί­ας του ΟΗΕ, μόνο μέχρι τον Ιού­λιο στην Τουρ­κία βρί­σκο­νταν 1.805.255 Σύροι. Σύμ­φω­να δε με την Άγκε­λα Μέρ­κελ, η Άγκυ­ρα έχει ξο­δέ­ψει μέχρι σή­με­ρα για το προ­σφυ­γι­κό περί τα 7 δι­σε­κα­τομ­μύ­ρια ευρώ.

Τι έβγα­λε, με βάση αυ­τούς τους στό­χους, η Σύ­νο­δος;

1. Απο­φα­σί­στη­κε η ενί­σχυ­ση της Frontex, η οποία σύ­ντο­μα θα απο­κτή­σει επι­χει­ρη­σια­κό χα­ρα­κτή­ρα, ενώ οι έλεγ­χοι στα σύ­νο­ρα θα εντα­θούν, όπως ανα­κοί­νω­σε ο Τουσκ. Οι «28» θα επι­τα­χύ­νουν τη δια­δι­κα­σία για τις επα­να­προ­ω­θή­σεις και, πριν το τέλος του χρό­νου, θα έχει συ­στα­θεί ει­δι­κό σχε­τι­κό τμήμα στη Frontex για υπο­στή­ρι­ξη των κρα­τών-με­λών.

2. Η Τουρ­κία ανα­μέ­νε­ται να λάβει ποσό ύψους 3 δισ. ευρώ, αφού όμως προ­χω­ρή­σει σε απο­τρε­πτι­κή δράση, πριν η ΕΕ της πα­ρα­χω­ρή­σει τα «ανταλ­λάγ­μα­τα». Η ίδια παίρ­νει, επι­πλέ­ον, την (ασαφή) δια­βε­βαί­ω­ση για επα­νέ­ναρ­ξη των συ­νο­μι­λιών γύρω από την έντα­ξή της στην ΕΕ, ενώ από την Άνοι­ξη του 2016 το κα­θε­στώς χο­ρή­γη­σης βίζας προς τους τούρ­κους πο­λί­τες διευ­κο­λύ­νε­ται.

3. Η ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση «παίρ­νει» από την ΕΕ τη δια­βε­βαί­ω­ση ότι θα γίνει σε­βα­στή η «εθνι­κή κυ­ριαρ­χία», δη­λα­δή η απο­κλει­στι­κή νομή, στο Αι­γαίο.Επι­πλέ­ον, την (μη δε­σμευ­τι­κή, για την ώρα) θέση του Τουσκ, ότι για τις χώρες που δέ­χο­νται πρό­σφυ­γες, θα πρέ­πει να υπάρ­ξει κά­ποιου τύπου δη­μο­σιο­νο­μι­κή χα­λά­ρω­ση και οι­κο­νο­μι­κή ενί­σχυ­ση, θέση που το γερ­μα­νι­κό οι­κο­νο­μι­κό πε­ριο­δι­κό WirtschaftsWoche απο­δί­δει και στην γερ­μα­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση.

Με τη συ­ρια­κή κρίση στον πέμ­πτο της χρόνο, με τέσ­σε­ρα εκα­τομ­μύ­ρια πρό­σφυ­γες ήδη στις γει­το­νι­κές χώρες, και με τις προ­ο­πτι­κές ζωής όσων βρί­σκο­νται σε αυτές να επι­δει­νώ­νο­νται, η αντα­πό­κρι­ση της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης ακο­λου­θεί την πε­πα­τη­μέ­νη: Frontex και επα­να­προ­ω­θή­σεις, διε­θνείς συμ­μα­χί­ες ώστε οι πρό­σφυ­γες να μεί­νουν όσο γί­νε­ται μα­κριά από τα σύ­νο­ρα της Ευ­ρώ­πης – και για όσους περ­νούν, μέ­ρι­μνα πάση θυσία να μη φτά­σουν στον οι­κο­νο­μι­κά εύ­ρω­στο ευ­ρω­παϊ­κό Βορρά. Σαν σε πα­ράλ­λη­λο σύ­μπαν, μια άλλη Ευ­ρώ­πη μα­ζεύ­ει κα­θη­με­ρι­νά τρό­φι­μα, ρούχα και φάρ­μα­κα, δη­λώ­νο­ντας μαζί με την αλ­λη­λεγ­γύη της την από­στα­ση από τους γρα­φειο­κρά­τες και την κυ­νι­κή δι­πλω­μα­τία τους.

Πηγή: rproject.gr