Στην πλειοψηφία τους γυναίκες ήταν οι πρώτοι άνθρωποι με καλλιτεχνικές ανησυχίες, υποστηρίζει νέα μελέτη Αμερικάνου καθηγητή αρχαιολογίας. Στο συμπέρασμα αυτό κατέληξε αφού ανέλυσε τα αποτυπώματα χεριών, ηλικίας δεκάδων χιλιάδων ετών, από βραχογραφίες σε σπήλαια της Ισπανίας και της Γαλλίας, ερχόμενος σε αντίθεση με δεκαετίες εμπεδωμένων πεποιθήσεων.
Ταινίες, καρτούν και σατιρικές απεικονίσεις της εποχής των ανθρώπων των σπηλαίων έχουν «φυτέψει» στο κεφάλι μας την κλισέ εικόνα του τριχωτού, πρωτόγονου άνδρα που χτυπά με το ρόπαλο τη γυναίκα και την σέρνει σε (τι άλλο;) μία σπηλιά, για να… εξασφαλιστεί η συνέχεια της οικογένειας.
Με λίγα λόγια, έχουμε μάθει να πιστεύουμε ότι οι προϊστορικές γυναίκες αντιμετωπίζονταν από τους άντρες – λίγο πολύ – σαν αντικείμενα. Και ότι δεν είχαν κάποιο ιδιαίτερο ρόλο να παίξουν, πέρα ίσως από το να φέρνουν στον κόσμο απογόνους και να μαγειρεύουν, όσο οι άντρες κυνηγούσαν, ανακάλυπταν, δημιουργούσαν.
Όμως, πολλοί ειδικοί συμφωνούν, ότι αυτή η εδραιωμένη από την ποπ κουλτούρα εντύπωση είναι λάθος και ότι οι γυναίκες ήταν σημαντικό κομμάτι των πρώτων κοινωνιών, συλλέγοντας μεγάλο μέρος των τροφίμων (τροφοσυλλέκτες), καλλιεργώντας τη γη, εφευρίσκοντας αρκετά γεωργικά εργαλεία και συμμετέχοντας στη διαδικασία του κυνηγιού.
Νέα μελέτη σε αποτυπώματα χεριών
Και μία νέα μελέτη προτείνει να προσθέσουμε και την καλλιτεχνική ανησυχία στη λίστα με τους τομείς στους οποίους οι γυναίκες πρωτοπόρησαν. Σύμφωνα με δεκαετή έρευνα και ανάλυση του Dean Snow, ομότιμου καθηγητή ανθρωπολογίας στο Πανεπιστήμιο Penn State, οι πρώτοι ζωγράφοι, ίσως, ήταν στην συντριπτική πλειοψηφία τους γυναίκες.
Ο Snow μελέτησε ζωγραφιές των σπηλαίων, από 12 χιλιάδες έως 40 χιλιάδες χρόνια πριν, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι τα τρία τέταρτα των αποτυπωμάτων χεριών που βρέθηκαν σε αυτές αφέθηκαν από γυναικεία χέρια. Τα αποτελέσματα της δουλειάς του δημοσιεύτηκαν σε άρθρο του περιοδικού American Antiquity.
Η έρευνα του Snow βασίστηκε σε προηγούμενη δουλειά του Βρετανού βιολόγου John Manning, ο οποίος μελέτησε τις διαφορές μεταξύ ανδρικών και γυναικείων χεριών. Ανάμεσα σε άλλα, ο Manning κατέληξε ότι στα γυναικεία χέρια o δείκτης και ο παράμεσος έχουν, περίπου, το ίδιο μήκος, ενώ στα ανδρικά ο παράμεσος είναι, γενικά, μακρύτερος από τον δείκτη.
Ο καθηγητής του Penn State αντιλήφθηκε ότι θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει τα ευρήματα του Manning, για να καθορίσει το φύλο των πρώτων ανθρώπων καλλιτεχνών, λύνοντας ένα αρχαιολογικό πρόβλημα, μέσω μίας αρκετά απλής διαδικασίας, όπως είπε στην Huffington Post. Για τον σκοπό αυτό, μελέτησε βραχογραφίες από οχτώ σπήλαια, σε Γαλλία και Ισπανία.
Στα 10 χρόνια που διήρκεσε η μελέτη του, ανέλυσε εκατοντάδες αποτυπώματα, αλλά βρήκε μόλις 32 τα οποία μπορούσαν να αναλυθούν επιστημονικά. Τα περισσότερα στην ισπανική σπηλιά El Castillo, στη σπηλιά Gargas της Γαλλίας και στο σπήλαιο Pech Merle, επίσης, στη Γαλλία. Με βάση τη δουλειά του Manning, ο Snow κατέληξε ότι 24 από τα 32 αποτυπώματα ήταν γυναικεία.
Προηγούμενες μελέτες και θεωρίες
Για χρόνια, οι ερευνητές υπέθεταν ότι οι βραχογραφίες δημιουργήθηκαν δεκάδες χιλιετίες πριν από άντρες. Η πεποίθηση αυτή εδραιώθηκε, επειδή το μεγαλύτερο ποσοστό των ζωγραφιών έχει σχέση με το κυνήγι, την αγαπημένη ασχολία των αρσενικών, αλλά και όπως δήλωσε ο Snow στο National Geographic, λόγω της προκατάληψης υπέρ των ανδρών.
Το γεγονός ότι οι άνδρες ήταν οι κυνηγοί δεν σημαίνει, απαραίτητα, ότι ήταν οι μόνοι που ασχολούνταν με ζώα, αφού συχνά ήταν οι γυναίκες που μετέφεραν το κρέας, πίσω στον οικισμό, εξήγησε ο καθηγητής σε συνέντευξή του. Επομένως, η απεικόνιση της ζωής ενός κυνηγού θα μπορούσε να γίνει, με ακρίβεια και από μία γυναίκα «ζωγράφο».
Η αντίδραση των ειδικών στα συμπεράσματα της μελέτης του Snow ήταν ανάμεικτη. Ο ίδιος λέει ότι έχει λάβει πολλά θετικά σχόλια. Κάποιοι, όμως, παραμένουν επιφυλακτικοί. Ανάμεσά τους και ο εξελικτικός βιολόγος R. Dale Guthrie, ο οποίος είχε διεξαγάγει, χρόνια πριν, παρόμοια μελέτη και συμπέρανε ότι τα αποτυπώματα ανήκουν σε έφηβα αγόρια, παρουσιάζοντας τα ευρήματά του στο βιβλίο The Nature of Paleolithic Art.
Η εξήγηση που έδωσε ήταν ότι οι σπηλιές ήταν λογικά αδιάφορες για τους ενήλικες, ενώ στα μάτια των νεαρών αγοριών έμοιαζαν ενδιαφέρουσες. Έτσι, οι έφηβοι ήταν που τις εξερευνούσαν και «ζωγράφιζαν ό,τι βρισκόταν στο μυαλό τους, δηλαδή, γυμνές γυναίκες και τρομακτικά ζώα με αίμα και δόρατα», είχε αναφέρει ο Guthrie, στο LiveScience.
Ενδιαφέρουσα είναι και η άποψη του αρχαιολόγου των ASM Affiliates, Dave Whitley, ο οποίος θεωρεί ότι οι βραχογραφίες είναι το έργο σαμάνων, που έμπαιναν στα σπήλαια για να έρθουν σε επαφή με τον «κόσμο των πνευμάτων». Θεωρία που υποστηρίζει (video) και ο Graham Hancock. Η νέα μελέτη δεν συγκρούεται με τη θεωρία τους, αφού σε κάποιες κοινωνίες κυνηγών – τροφοσυλλεκτών, οι σαμάνοι προέρχονταν και από τα δύο φύλα.
Νέα ερωτήματα ζητούν απαντήσεις
Το βέβαιο είναι ότι τα ευρήματα της νέας μελέτης, αν ισχύουν, εγείρουν περισσότερα ερωτήματα, γύρω από τα αποτυπώματα χεριών σε σπήλαια. Γιατί ήταν γυναίκες οι περισσότεροι «καλλιτέχνες»; Έφτιαχναν, όντως, τις ζωγραφιές ή απλά άφηναν δίπλα τα αποτυπώματά τους;
Παραμένει, επίσης, αναπάντητο το ερώτημα γιατί άφηναν, γενικά, οι προϊστορικοί άνθρωποι αποτυπώματα. Ο ίδιος ο Snow υποθέτει ότι ήταν ένα είδος πρωτόγονης υπογραφής. Και όπως δηλώνει στην Huffington Post, ελπίζει ότι άλλοι ειδικοί θα κτίσουν στην έρευνά του, για να δώσουν απαντήσεις και να αποσαφηνίσουν το όλο θέμα.
πηγή:pathfinder.gr
