Σουηδία: Τι έστρωσε το δρόμο στην ακροδεξιά;

Σουηδία: Τι έστρωσε το δρόμο στην ακροδεξιά;

του Πάνου Πέτρου

Ούτε η Σουηδία αποτέλεσε εξαίρεση από τις πανευρωπαϊκές πολιτικές-εκλογικές τάσεις. Τα εκλογικά αποτελέσματα σίγουρα δεν αποτύπωσαν μια εικόνα βαθιάς κρίσης-πόλωσης. Αλλά είχαν «ειδήσεις» που για τη σουηδική πολιτική σκηνή είναι πολύ σημαντικές.

Το σο­σιαλ­δη­μο­κρα­τι­κό κόμμα επι­βε­βαί­ω­σε την απί­στευ­τη πα­ρά­δο­ση που το θέλει πρώτο σε κάθε εκλο­γι­κή ανα­μέ­τρη­ση από το 1917 και μετά. Αν και κυ­βερ­νού­σε, έχασε μόλις 2,5 μο­νά­δες, πέ­φτο­ντας στο 28,5%. Όμως, στη με­γά­λη ει­κό­να, αυτό το 28,5% είναι το χα­μη­λό­τε­ρο εκλο­γι­κό σκορ του κόμ­μα­τος από το… 1911! Εκλο­γι­κά υπο­χώ­ρη­σε και ο βα­σι­κός του αντί­πα­λος, το δεξιό Με­τριο­πα­θές Κόμμα, που έπεσε στο 19,8% από το 23,3%. Αν και δεν πρό­κει­ται για «πο­λι­τι­κό σει­σμό», είναι επι­βε­βαί­ω­ση της πα­νευ­ρω­παϊ­κής τάσης διαρ­κούς συρ­ρί­κνω­σης των πάλαι ποτέ «κρα­ταιών» κομ­μά­των της κε­ντρο­α­ρι­στε­ράς και της κε­ντρο­δε­ξιάς.

Τα φώτα της δη­μο­σιό­τη­τας έπε­σαν στους Σου­η­δούς Δη­μο­κρά­τες, το ακρο­δε­ξιό κόμμα με το υπο­κρι­τι­κό όνομα και τις ρίζες στο νε­ο­να­ζι­στι­κό κί­νη­μα των δε­κα­ε­τιών του ’80 και του ’90, που μπήκε σε τρο­χιά «απο­δαι­μο­νο­ποί­η­σης» στα πρό­τυ­πα αδελ­φών κομ­μά­των στην Ευ­ρώ­πη και ση­μειώ­νει εκλο­γι­κές επι­τυ­χί­ες τα τε­λευ­ταία χρό­νια. Η άνο­δος των ακρο­δε­ξιών τρο­μά­ζει λόγω της στα­θε­ρό­τη­τάς της: Εί­σο­δος στη Βουλή για πρώτη φορά με 5,7% το 2010, δι­πλα­σια­σμός του σκορ σε 12,9% το 2014, νέα άνο­δος στο 17,6% σή­με­ρα. Η άνο­δος ήταν μι­κρό­τε­ρη από τις προσ­δο­κί­ες των ακρο­δε­ξιών (και τις προ­βλέ­ψεις των ΜΜΕ), που έβλε­παν έναν «καλ­πα­σμό» στο 25%. Αλλά η ενί­σχυ­ση είναι ση­μα­ντι­κή, συ­νο­δεύ­τη­κε από τον κα­θο­ρι­σμό της προ­ε­κλο­γι­κής συ­ζή­τη­σης γύρω από τα θέ­μα­τα «νόμου και τάξης» και «ενά­ντια στην πο­λι­τι­κή υπο­δο­χής προ­σφύ­γων» και έρ­χε­ται ως συ­νέ­χεια ακρο­δε­ξιών επι­τυ­χιών σε άλλες χώρες, δη­μιουρ­γώ­ντας ένα «ρεύμα».

Στα θε­τι­κά είναι η άνο­δος της Αρι­στε­ράς από το 5,7% στο 8%. Είναι ένα από τα πιο καλά σκορ που έχει πε­τύ­χει το αρι­στε­ρό κόμμα γε­νι­κά, αν και όχι το κα­λύ­τε­ρο στην πρό­σφα­τη ιστο­ρία του, και κυ­ρί­ως δεν αρκεί για να λει­τουρ­γή­σει ως πει­στι­κό «αντί­βα­ρο» στην ενί­σχυ­ση της ακρο­δε­ξιάς.

Γε­νι­κό­τε­ρα, πρό­κει­ται για ένα απο­τέ­λε­σμα που θυ­μί­ζει «Ολ­λαν­δία», καθώς υπήρ­ξε άνο­δος κάθε εί­δους μι­κρό­τε­ρου κόμ­μα­τος. Εκτός από την Αρι­στε­ρά, ενι­σχύ­θη­καν και διά­φο­ροι σχη­μα­τι­σμοί, όπως το Κόμμα του Κέ­ντρου και οι Χρι­στια­νο­δη­μο­κρά­τες. Αν και σε λι­γό­τε­ρο «κρι­σια­κή» έκτα­ση, στη Σου­η­δία εί­δα­με τη φθορά των με­γά­λων, την άνοδο των μι­κρών, την αύ­ξη­ση του κα­τα­κερ­μα­τι­σμού του πο­λι­τι­κού συ­στή­μα­τος, τη δυ­να­τό­τη­τα του «κέ­ντρου» να ανα­συ­ντί­θε­ται μέσα από διά­φο­ρους σχη­μα­τι­σμούς, αλλά και μια σο­βα­ρή ενί­σχυ­ση της ακρο­δε­ξιάς.

Δεν είναι κε­ραυ­νός εν αι­θρία. Ο σου­η­δι­κός «κοι­νω­νι­κός κα­πι­τα­λι­σμός» έχει πάψει να λει­τουρ­γεί εδώ και καιρό. Κά­ποιοι δεί­κτες, συ­γκρι­νό­με­νοι με άλλων χωρών, εξα­κο­λου­θούν να το­πο­θε­τούν τη Σου­η­δία «ψηλά». Η Σου­η­δία είχε ως αφε­τη­ρία ένα πολύ υψη­λό­τε­ρο επί­πε­δο κοι­νω­νι­κού κρά­τους, η δια­δι­κα­σία ξη­λώ­μα­τός του ξε­κί­νη­σε με 15 χρό­νια κα­θυ­στέ­ρη­ση και προ­χω­ρά αρ­κε­τά αργά, λόγω του πολύ καλά ορ­γα­νω­μέ­νου ερ­γα­τι­κού κι­νή­μα­τος. Είναι ένα αργό, αλλά πα­ρα­τε­τα­μέ­νο ρο­κά­νι­σμα που εξε­λίσ­σε­ται εδώ και πολλά χρό­νια –εξί­σου αργό και πα­ρα­τε­τα­μέ­νο με τη δια­δι­κα­σία φθο­ράς των Σο­σιαλ­δη­μο­κρα­τών.

Οι συ­γκρί­σεις με άλλες χώρες δεν αναι­ρούν αυτή την ει­κό­να: Οι προσ­δο­κί­ες, οι φόβοι, το τι ορί­ζε­ται ως απο­δε­κτό-επι­θυ­μη­τό επί­πε­δο δια­βί­ω­σης δεν έχουν ούτε πα­γκό­σμιο ούτε δια­χρο­νι­κό χα­ρα­κτή­ρα. Ένας Σου­η­δός δεν θα συ­γκρί­νει τον εαυτό του με έναν Εσθο­νό, έναν Πορ­το­γά­λο ή κι έναν Άγγλο για να απο­φα­σί­σει πώς θα «βιώ­σει» τις αλ­λα­γές στη ζωή του. Στο σκαν­δι­να­βι­κό αστυ­νο­μι­κό μυ­θι­στό­ρη­μα θα βρει κα­νείς όλες τις έγκαι­ρες «προει­δο­ποι­ή­σεις» για την κοι­νω­νι­κή κρίση που έθρε­φε η εξά­ντλη­ση του πα­λιού κεϊν­σια­νού μο­ντέ­λου και τα πρώτα βή­μα­τα προς τον νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμό (όπως και για την πάντα πα­ρού­σα απει­λή των νε­ο­να­ζί).

Πάνω σε αυτό το υπό­βα­θρο βρί­σκε­ται η άνο­δος των ακρο­δε­ξιών, που έκα­ναν μια προ­ε­κλο­γι­κή εκ­στρα­τεία η οποία είχε ως επί­κε­ντρο όλες τις πτυ­χές της κα­τάρ­ρευ­σης του κοι­νω­νι­κού κρά­τους, αλλά τις συ­νέ­δεε με την εγκα­τά­στα­ση των προ­σφύ­γων. Σε πεί­σμα των «ανα­λυ­τών» που ερ­μη­νεύ­ουν τις εξε­λί­ξεις με βάση την πο­λι­τι­κή υπο­δο­χής (160.000 πρό­σφυ­γες σε μια χώρα με πλη­θυ­σμό 10 εκα­τομ­μυ­ρί­ων) για να ανα­κη­ρύ­ξουν την «απο­τυ­χία» της, αυτή η συ­ζή­τη­ση στη Σου­η­δία έχει ξε­κι­νή­σει εδώ και πάρα πολλά χρό­νια.

Πριν τους πρό­σφυ­γες, στο στό­χα­στρο έμπαι­ναν οι «δεύ­τε­ρης (ή και τρί­της) γε­νιάς» με­τα­νά­στες. Τα παι­διά των «εν­σω­μα­τω­μέ­νων», που στο­χο­ποι­ή­θη­καν, όταν η κα­τάρ­ρευ­ση του κοι­νω­νι­κού κρά­τους δη­μιούρ­γη­σε θυμό κι έπρε­πε να βρε­θούν απο­διο­πο­μπαί­οι τρά­γοι.

Μια εξέ­γερ­ση φτω­χών νε­ο­λαί­ων στο Husby το 2013 είχε φω­τί­σει τα προ­βλή­μα­τα. Γρά­φα­με τότε:

«Είναι χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό των αλ­λα­γών που έγι­ναν στη Σου­η­δία ότι τα “προ­βλη­μα­τι­κά” προ­ά­στια, όπως το Husby, είναι αυτά που τη δε­κα­ε­τία του ’70 φι­λο­ξέ­νη­σαν τα με­γά­λα σχέ­δια ανέ­γερ­σης κα­τοι­κιών. Από σύμ­βο­λα κοι­νω­νι­κής έντα­ξης, τα προ­ά­στια σή­με­ρα έχουν γίνει γκέτο φτώ­χειας. Οι κα­τοι­κί­ες είναι πλέον συ­ντρι­πτι­κά ιδιό­κτη­τες και τα νοί­κια έχουν απο­γειω­θεί, ενώ τα κέ­ντρα υγεί­ας, τα κέ­ντρα νε­ό­τη­τας κ.λπ. έχουν κλεί­σει ή ιδιω­τι­κο­ποι­η­θεί».

Από τότε ακόμα, με­ρί­δα των ΜΜΕ μί­λα­γε για «απο­τυ­χία της φι­λο­με­τα­να­στευ­τι­κής πο­λι­τι­κής της Σου­η­δί­ας», με­τα­το­πί­ζο­ντας τη συ­ζή­τη­ση μα­κριά από το ρή­μαγ­μα του κρά­τους πρό­νοιας. Η εφη­με­ρί­δα «Jyllands-Posten» της Δα­νί­ας (η ίδια που δη­μο­σί­ευ­σε τα σκί­τσα του Μω­ά­μεθ το 2005) έκανε ακόμα πιο σαφή τη χρη­σι­μό­τη­τα του ρα­τσι­σμού για τους νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρους, στο άρθρο της με τίτλο «Το Σου­η­δι­κό Ψέμα»: «Το πρό­βλη­μα δεν είναι ότι η κυ­βέρ­νη­ση πρέ­πει να δα­πα­νή­σει χρή­μα­τα, αλλά είναι πο­λι­τι­σμι­κό. Προ­κύ­πτει από την αβυσ­σα­λέα δια­φο­ρά ανά­με­σα στη νο­ο­τρο­πία που έφτια­ξε την πλού­σια Σου­η­δία και την ξένη νο­ο­τρο­πία που έδει­ξε η επι­θε­τι­κή πτέ­ρυ­γα των νέων με­τα­να­στών».

Πάνω σε αυτό το καλ­λιερ­γού­με­νο επί χρό­νια «το­ξι­κό» κλίμα βρή­καν χώρο οι ακρο­δε­ξιοί να ισχυ­ρο­ποι­η­θούν εκλο­γι­κά, δεί­χνο­ντας τους πρό­σφυ­γες ως αιτία της κα­τα­στρο­φής του κοι­νω­νι­κού κρά­τους…

*Ανα­δη­μο­σί­ευ­ση από την Ερ­γα­τι­κή Αρι­στε­ρά

374

ΚΑΝΕΝΑ ΣΧΟΛΙΟ

Γράψτε μια απάντηση