Με την ψήφιση του Άρθρου 111, παράγραφος 2, του Νόμου 5243/2025 (ΦΕΚ Α’ 187/31.10.2025), η κυβέρνηση αποφάσισε την παράταση της προθεσμίας υποβολής αιτήσεων για την προσωρινή απασχόληση πολιτών τρίτων χωρών στην αγροτική οικονομία. Η προθεσμία, που αφορά τη διαδικασία μετάκλησης και απασχόλησης εργατών γης (για μέγιστο διάστημα 6 μηνών) που θεσπίστηκε αρχικά με το Άρθρο 16 του Ν. 4783/2021, παρατάθηκε από τη λήξη της έως την 31η Μαρτίου 2026, διατηρώντας έτσι σε ισχύ το κατά παρέκκλιση καθεστώς που επιτρέπει την ευκολότερη εισαγωγή και απασχόλησης εργατικού δυναμικού στον πρωτογενή τομέα, υπό τον όρο της δέσμευσης σε συγκεκριμένο εργοδότη.
Η πρόσφατη νομοθετική πράξη δεν αποτελεί λύση στο χρόνιο πρόβλημα έλλειψης εργατικών χεριών, αλλά μόνιμη στρατηγική διατήρησης μιας ευάλωτης και υποαμειβόμενης εργατικής τάξης. Η αρχική διάταξη, που καθιέρωσε μια «κατά παρέκκλιση» διαδικασία προσωρινής απασχόλησης πολιτών τρίτων χωρών στην αγροτική οικονομία, λειτουργεί ως νόμιμη βαλβίδα για την εισαγωγή φθηνού εργατικού δυναμικού υπό όρους απόλυτης εξάρτησης.
Ο εργάτης γης αποκτά δικαίωμα εισόδου και παραμονής (έως έξι μήνες) μόνο επειδή υπάρχει συγκεκριμένος εργοδότης που τον ζητά. Αυτό δημιουργεί έναν άμεσο μηχανισμό εξάρτησης και εμποδίζει την ελεύθερη διαπραγμάτευση των όρων εργασίας. Η θέση του εργάτη συνδέεται με τη βούληση του καπιταλιστή του πρωτογενούς τομέα. Το κράτος δηλαδή, αντί για μια ριζική μεταναστευτική πολιτική που θα νομιμοποιεί όλους τους μετανάστες που ζουν και εργάζονται στη χώρα, ανεξαρτήτως εγγράφων, επιλέγει την τακτική των διαδοχικών παρατάσεων. Αυτό διατηρεί χιλιάδες εργαζόμενους σε μια μόνιμη νομική εκκρεμότητα και ανασφάλεια. Η κυβέρνηση επιλέγει την εύκολη λύση της κάλυψης των εργοδοτικών αναγκών, αδιαφορώντας για τα ανθρώπινα και εργασιακά δικαιώματα, εντείνοντας τη διαίρεση μεταξύ των εργαζομένων: από τη μία πλευρά οι «μόνιμοι» και «νόμιμοι» εργάτες και από την άλλη οι «προσωρινοί» και «αναλώσιμοι» εποχικοί εργάτες. Αυτή η διαίρεση είναι στρατηγική, καθώς καθιστά δυσκολότερη τη συνδικαλιστική οργάνωση και την ενιαία διεκδίκηση καλύτερων μισθών και συνθηκών από το σύνολο της εργατικής τάξης.
Η συνεχής επίκληση της «έλλειψης εργατών» δεν είναι παρά η κωδική ονομασία για την έλλειψη εργατών πρόθυμων να δουλέψουν για τόσο χαμηλό ημερομίσθιο και υπό τόσο άθλιες συνθήκες. Η αγροτική παραγωγή, δομημένη πάνω στο κεφαλαιοκρατικό μοντέλο, απαιτεί τη μεγιστοποίηση του κέρδους μέσω της συμπίεσης του κόστους εργασίας. Η παράταση του Άρθρου 16 εξυπηρετεί ακριβώς αυτόν τον στόχο: εγγυάται τη ροή ενός οικονομικά ευάλωτου εργατικού δυναμικού, το οποίο είναι αναγκασμένο να αποδεχθεί τους όρους του εργοδότη για να διατηρήσει την «προσωρινή» του νομιμότητα.
Η απάντηση δεν βρίσκεται στην παράταση προσωρινών ρυθμίσεων, αλλά στην πλήρη και μόνιμη νομιμοποίηση όλων των μεταναστών εργατών, στην κατάργηση των διατάξεων που τους δένουν στον εργοδότη και στην εργατική ενότητα για την κατάκτηση αξιοπρεπών συνθηκών διαβίωσης και ίσων δικαιωμάτων. Η εργασία στην αγροτική οικονομία πρέπει να πάψει να αποτελεί πεδίο εκμετάλλευσης.
Με πληροφορίες από τον Βασίλη Χρονόπουλο
