«Επίθεση στην κοινωνία των πολιτών»

Πρωτοφανή επίθεση στο έργο οργανώσεων που δραστηριοποιούνται στο πεδίο για την προστασία των δικαιωμάτων των προσφύγων και των μεταναστών επιχειρεί το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου με το νομοσχέδιο που κατέθεσε στα τέλη Δεκεμβρίου στη διαβούλευση.

Σύμφωνα με πληροφορίες της «Εφ.Συν.», δεκάδες οργανώσεις αναμένεται να τοποθετηθούν με κοινή ανακοίνωσή τους κατά των διατάξεων που σφίγγουν περισσότερο τον κλοιό στο ήδη ασφυκτικό πλαίσιο που ζει η κοινωνία των πολιτών. Ικανή πρόγευση έδωσε την περασμένη εβδομάδα η δημοσιοποίηση των παρατηρήσεων της οργάνωσης Υποστήριξη Προσφύγων στο Αιγαίο (RSA), με τον εύγλωττο τίτλο «Νομοσχέδιο-επίθεση στην κοινωνία των πολιτών». Υπογραμμίζει ότι το νομοσχέδιο «συνιστά ένα εχθρικό και αποτρεπτικό για τη λειτουργία [των οργανώσεων] περιβάλλον, σε αντίθεση με το διεθνές, συνταγματικό και ενωσιακό δίκαιο» και μιλά για διατάξεις που «συνιστούν ακραία πράξη κρατικού εκφοβισμού και προσβάλλουν τις βασικές αρχές του κράτους δικαίου», επισημαίνοντας «απροκάλυπτη στοχοποίηση».

Πόσο επικίνδυνες είναι οι διατάξεις του νομοσχεδίου το δείχνει η πανηγυρική αθώωση των 24 μελών και εθελοντών της διασωστικής οργάνωσης ERCI στη Λέσβο την περασμένη εβδομάδα από ανυπόστατες κατηγορίες, που κατέπεσαν ύστερα από οκτώ ολόκληρα χρόνια. Με εξίσου εμφανώς τερατώδεις κατηγορίες τελούν υπό δίωξη σήμερα οι εκπρόσωποι τουλάχιστον άλλων δύο οργανώσεων, ο Νορβηγός Τόμι Ολσεν της Aegean Boat Report και ο Παναγιώτης Δημητράς του Ελληνικού Παρατηρητηρίου των Συμφωνιών του Ελσίνκι.

«Ιδιώνυμα αδικήματα»

Το νομοσχέδιο θεσπίζει «ιδιώνυμα αδικήματα» με ιδιαίτερα βαριές ποινές για μέλη οργανώσεων εγγεγραμμένων στο Μητρώο ΜΚΟ του υπουργείου τα οποία διευκολύνουν την είσοδο πολίτη τρίτης χώρας στην Ελλάδα ή την έξοδό του ή την «παράνομη» διαμονή. Μάλιστα, ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου αποκτά την υπερεξουσία να αποφασίζει τη διαγραφή της οργάνωσης από το μητρώο χωρίς προηγούμενη καταδίκη, μόνο με την άσκηση ποινικής δίωξης. Απαγορεύει έτσι στην πράξη τη δραστηριοποίησή της μέσα στις προσφυγικές δομές και το έργο τους για την προστασία των προσφύγων και των μεταναστών. Η επανεγγραφή της οργάνωσης στο μητρώο μπορεί να γίνει με δική της αίτηση μόνο μετά την αμετάκλητη αθώωση του μέλους της.

Συγκεκριμένα, για τη διευκόλυνση εισόδου και εξόδου, προβλέπεται ειδικά για μέλη οργανώσεων αναβάθμιση της ποινής σε τουλάχιστον δέκα χρόνια φυλακή και υπερδιπλασιασμός προστίμου από 20.000 ευρώ σε 50.000 ευρώ, παρόμοια με τις ποινές που προβλέπονται αν γίνεται το αδίκημα από κερδοσκοπία ή κατ’ επάγγελμα. Επίσης, για τη διευκόλυνση της παράνομης παραμονής ή για όποιον «δυσχεραίνει τις έρευνες των αστυνομικών αρχών για εντοπισμό, σύλληψη και απέλαση», αν ο δράστης είναι μέλος ΜΚΟ προβλέπεται αναβάθμιση της ποινής σε φυλάκιση μέχρι δέκα έτη και πρόστιμο τουλάχιστον 20.000 ευρώ. (Εξίσου σκληρή αντιμετώπιση προβλέπεται για αλλοδαπό που κατηγορείται για τα παραπάνω αδικήματα, ο οποίος μπορεί να χάνει την άδεια διαμονής και να οδηγείται προς απέλαση.)

«Η προτεινόμενη ρύθμιση […] χωρίς να έχει εκδικαστεί η υπόθεση και να έχει επέλθει καταδικαστική απόφαση για αξιόποινη πράξη, πλήττει επίσης κατοχυρωμένες εγγυήσεις υπερνομοθετικής ισχύος και δη την ασφάλεια δικαίου και την αρχή της αναλογικότητας. Συνιστά, δε, επίσης αυθαίρετο περιορισμό του δικαιώματος στην ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι και διακριτική μεταχείριση σε βάρος των οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών που δραστηριοποιούνται στον τομέα του ασύλου και της μετανάστευσης», σημειώνει η RSA.

Αποκλεισμός

Το νομοσχέδιο αποκλείει συλλήβδην τις οργανώσεις από τη δυνατότητα σύναψης προγραμματικής σύμβασης με το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου.

«Οι προτεινόμενες διατάξεις παραβιάζουν το διεθνές, ενωσιακό δίκαιο και το Σύνταγμα και δη, το δικαίωμα στην ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι, την ελευθερία της έκφρασης, την αρχή της νομιμότητας, την απαγόρευση των διακρίσεων και εγείρουν σοβαρά ζητήματα συμβατότητας με τους ενωσιακούς κανόνες για τις δημόσιες συμβάσεις, εισάγοντας αδικαιολόγητη δυσμενή διακριτική μεταχείριση σε βάρος ορισμένων νομικών προσώπων», σημειώνει η RSA.

Μητρώο

Ως προς τις διατάξεις που υποτίθεται ότι διευκολύνουν τη διαδικασία εγγραφής των οργανώσεων στο μητρώο εισάγοντας βελτιωμένες προϋποθέσεις, καθώς οι προϋποθέσεις που ισχύουν σήμερα έχουν επικριθεί ως υπερβολικές από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και από διεθνείς και ελληνικούς φορείς, η οργάνωση κάνει λόγο για «απόπειρες δήθεν “βελτίωσης”» που είναι «αποσπασματικές, πλημμελείς και μερικές». Και υπογραμμίζει ότι «διατηρείται το προβληματικό, αδιαφανές, αντιφατικό και αντιβαίνον στη νομιμότητα πλαίσιο που διέπει την εγγραφή στο Μητρώο ΜΚΟ, τόσο των οργανώσεων όσο και των μελών τους».

Οπως επισημαίνει η οργάνωση, το νομοσχέδιο βρίσκεται στον αντίποδα των συστάσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία στις εκθέσεις της για το κράτος δικαίου ζητά συστηματικά από την ελληνική κυβέρνηση «να αναπτύξει τακτικό και συνεχή διαρθρωμένο διάλογο με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και να απλουστεύσει τις απαιτήσεις εγγραφής για τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών με σκοπό τη διατήρηση ενός ανοιχτού πλαισίου για τη λειτουργία τους».