Νέα επιστημονική μελέτη συνδέει την οικονομική ανισότητα με περισσότερους από 100.000 θανάτους κάθε χρόνο στην Ευρώπη που σχετίζονται με ακραίες θερμοκρασίες, αναδεικνύοντας τον καθοριστικό ρόλο που επιτελούν η φτώχεια και οι κοινωνικές στερήσεις στην ευαλωτότητα των πολιτών απέναντι τόσο στο ψύχος όσο και στα κύματα ζέστης.
Σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας, αν οι ευρωπαϊκές περιφέρειες κατάφερναν να μειώσουν τα επίπεδα ανισότητας και να προσεγγίσουν εκείνα της Σλοβενίας —της χώρας με τον χαμηλότερο συντελεστή Gini στην Ευρώπη— οι θάνατοι που αποδίδονται σε ακραίες θερμοκρασίες θα μπορούσαν να περιοριστούν έως και κατά 30%. Αυτό μεταφράζεται σε σχεδόν 110.000 λιγότερες απώλειες ανθρώπινων ζωών, σύμφωνα με τη Guardian.
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από το Ινστιτούτο Παγκόσμιας Υγείας της Βαρκελώνης (ISGlobal) και δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Health. Οι ερευνητές ανέλυσαν στοιχεία θνησιμότητας από 654 περιφέρειες σε 32 ευρωπαϊκές χώρες για την περίοδο 2000-2019, εξετάζοντας πώς θα μεταβαλλόταν ο αριθμός των θανάτων εάν όλες οι περιοχές εμφάνιζαν τις καλύτερες ή τις χειρότερες επιδόσεις σε βασικούς οικονομικούς δείκτες.
Η Ευρώπη και ο «εφιάλτης» της κλιματικής κρίσης
Τα συμπεράσματα της έρευνας δημοσιοποιούνται σε μια περίοδο όπου η Ευρώπη βιώνει ολοένα και εντονότερα τις συνέπειες της κλιματικής κρίσης. Το πρόγραμμα Copernicus κατέγραψε τον φετινό Απρίλιο ως τον τρίτο θερμότερο παγκοσμίως, ενώ χώρες όπως η Ισπανία σημείωσαν τον πιο ζεστό Απρίλιο στην ιστορία τους. Την ίδια στιγμή, η επανεμφάνιση του φαινομένου Ελ Νίνιο ενισχύει τις προβλέψεις για ένα ιδιαίτερα θερμό καλοκαίρι στην Ευρώπη το 2026.
Η σύνδεση φτώχειας και θανάτων από ακραίες θερμοκρασίες
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι τα υψηλότερα ποσοστά θνησιμότητας, τόσο από τη ζέστη όσο και από το κρύο, σχετίζονται στενά με τη φτώχεια, την ενεργειακή ανασφάλεια και την αδυναμία επαρκούς θέρμανσης των κατοικιών.
Ενδεικτικά, η μείωση της σοβαρής υλικής και κοινωνικής στέρησης στα επίπεδα της Ελβετίας —της περιοχής με τις καλύτερες επιδόσεις στην Ευρώπη— θα μπορούσε να αποτρέψει περίπου 59.000 θανάτους που συνδέονται με ακραίες θερμοκρασίες. Αντίθετα, αν οι συνθήκες επιδεινώνονταν στα επίπεδα της νοτιοανατολικής Ρουμανίας, όπου καταγράφονται τα υψηλότερα επίπεδα στέρησης, οι σχετικοί θάνατοι θα αυξάνονταν κατά περίπου 101.000.
Η έρευνα θεωρείται η πρώτη που επιχειρεί να μετρήσει με τόσο σαφή τρόπο τη σχέση ανάμεσα στις κοινωνικοοικονομικές ανισότητες και στους θανάτους που προκαλούνται από ακραία καιρικά φαινόμενα στην Ευρώπη, τόσο κατά τους ψυχρούς χειμώνες όσο και στα ολοένα θερμότερα καλοκαίρια.
Η βασική συγγραφέας της μελέτης, Μπλάνκα Πανιέγιο-Καστίγιο από το ISGlobal, υπογράμμισε ότι «πολιτικές» που μειώνουν τις κοινωνικές ανισότητες μπορούν να λειτουργήσουν παράλληλα ως μέτρα προστασίας της δημόσιας υγείας.
Οι περιοχές που κινδυνεύουν περισσότερο
Η μελέτη έδειξε επίσης ότι οι πλουσιότερες περιοχές καταγράφουν λιγότερους θανάτους από το κρύο, πιθανότατα επειδή διαθέτουν καλύτερα μονωμένες κατοικίες, ευκολότερη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας και χαμηλότερα ποσοστά ενεργειακής φτώχειας.
Ωστόσο, στις ίδιες περιοχές παρατηρούνται συχνά περισσότεροι θάνατοι κατά τη διάρκεια ακραίων θερμικών επεισοδίων. Οι ερευνητές αποδίδουν το φαινόμενο αυτό εν μέρει στην «αστική θερμική νησίδα», δηλαδή στη σημαντικά υψηλότερη θερμοκρασία που καταγράφεται στις πόλεις εξαιτίας της πυκνής δόμησης, της ασφάλτου και της έλλειψης πρασίνου.
Αν και η μελέτη δεν εξέτασε ξεχωριστά τον ρόλο των κλιματιστικών, οι επιστήμονες αναγνώρισαν ότι η πρόσβαση σε συστήματα ψύξης πιθανόν επηρεάζει σημαντικά την αντοχή των πληθυσμών στη ζέστη.
Ειδικοί που δεν συμμετείχαν στην έρευνα χαρακτήρισαν τα ευρήματα αξιόπιστα, επισημαίνοντας πάντως ότι είναι δύσκολο να απομονωθούν πλήρως οι επιπτώσεις της φτώχειας από άλλους παράγοντες που σχετίζονται με το κλίμα.
Η θερμοκρασία στην Ευρώπη αυξάνεται ραγδαία
Παρότι σήμερα το ψύχος εξακολουθεί να προκαλεί περισσότερους θανάτους από ό,τι η ζέστη στην Ευρώπη, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι αυτή η εικόνα θα αλλάξει τα επόμενα χρόνια, καθώς η κλιματική κρίση επιταχύνεται.
Πρόσφατη επιστημονική έρευνα έδειξε ότι η θερμοκρασία στην Ευρώπη αυξάνεται κατά 0,56 βαθμούς Κελσίου ανά δεκαετία από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 — ταχύτερα από οποιαδήποτε άλλη ήπειρο στον πλανήτη.
Πηγή: tvxs.gr
