Στο Ιράκ, στην Παλαιστίνη από καιρό, στη Μέση Ανατολή αλλά και σε άλλες χώρες, ο ισλαμισμός εμφανίζεται ως αντίπαλος του
ιμπεριαλισμού και κερδίζει επιρροή μέσα στις λαϊκές μάζες. Οι απολογητές του ιμπεριαλισμού παρουσιάζουν τον ισλαμισμό ως την
«έκφραση …του κακού», για να δικαιολογήσουν έτσι τη βάρβαρη ιμπεριαλιστική πολιτική τους.
Δυστυχώς, υπάρχουν πολλοί, ακόμα και μέσα στην Αριστερά, που υιοθετούν τμήματα αυτής της προπαγάνδας, με
αποτέλεσμα να παραλύουν απέναντι στις ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις στη Μέση Ανατολή ή να θεωρούν τα διεφθαρμένα καθεστώτα της περιοχήςως καλύτερα απέναντι στον «κίνδυνο του ισλαμισμού».
Η αντιμετώπιση του ισλαμισμού ως ένα είδος φασισμού είναι τελείως εκτός πραγματικότητας και καταλήγει σε συμφιλίωση με τους Αμερικάνους και τους άλλους ιμπεριαλιστές. Ο φασισμός
αναπτύχθηκε μέσα στις ιμπεριαλιστικές μητροπόλεις και έσωσε το καπιταλιστικό σύστημα, ενώ αντίθετα ο ισλαμισμός αναπτύσσεται στις
χώρες που καταπιέζονται από τον ιμπεριαλισμό. Ο ισλαμισμός δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως ενιαίο ρεύμα, περιλαμβάνει από
καθεστωτικές δυνάμεις μέχρι ριζοσπάστες αγωνιστές ενάντια στον ιμπεριαλισμό, από μεταρρυθμιστές μέχρι οπαδούς της ένοπλης
αντιπαράθεσης. Ο ισλαμισμός δεν προέρχεται επίσης «από τα παλιά», από κάποια υποτιθέμενα διαχρονικά χαρακτηριστικά του Ισλάμ ως θρησκείας
-αντίθετα, το Ισλάμ έχει αποδειχτεί πολύ πιο ανεκτική θρησκεία σε διάφορες εποχές σε σχέση με το χριστιανισμό.
Από την άλλη, η ανάπτυξη του ισλαμισμού δεν είναι η μόνη δυνατή εκδοχή του αγώνα ενάντια στον
ιμπεριαλισμό. Αντίθετα, ο βασικός εκφραστής της α-ντιιμπεριαλιστικής πάλης παλιότερα ήταν ο αραβικός εθνικισμός. Η στροφή έγινε όταν ο
εθνικισμός απέδειξε τη χρεοκοπία του. Το καθεστώς του Νάσερ στην Αίγυπτο, που έδιωξε τους Άγγλους από το Σουέζ τη δεκαετία του ’50,
κατέληξε στο διεφθαρμένο υποτακτικό των Αμερικανών, Μουμπάρακ.
Στις αραβικές χώρες υπάρχει, επίσης, μεγάλη ιστορία εργατικών αγώνων και δυνατής Αριστεράς στο παρελθόν. Οι ίδιοι οι Αμερικανοί και τα φιλικά
τους καθεστώτα στην περιοχή έχουν ενισχύσει παλιότερα τα ισλαμιστικά κέντρα, για να τα χρησιμοποιήσουν ως αντίπαλο δέος απέναντι στην
Αριστερά. Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, τα εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα συγκέντρωσαν μια διαταξική συμμαχία γύρω από το στόχο της
εθνικής ανεξαρτησίας και της αυτοδύναμης ανάπτυξης, με μοχλό το κράτος. Η μεγάλη τραγωδία είναι ότι η Αριστερά που κυριαρχούσε ήταν
σταλινική και είχε όραμα ανάλογο με τον κρατικό καπιταλισμό της Ρωσίας. Υποτάχθηκε έτσι στη στρατηγική της «εθνικής ενότητας», που
κατέληγε σε υποταγή του κινήματος στα νέα καθεστώτα που δημιουργούνταν γύρω από ντόπια ανερχόμενα αστικά στρώματα, την ανώτερη διανόηση και,
συνήθως, τους αξιωματικούς του στρατού (π.χ., Αίγυπτος, Συρία, Ιράκ κ.λπ.). Το αποτέλεσμα είναι ότι αυτά τα καθεστώτα κατέσφαξαν στη
συνέχεια την Αριστερά και το εργατικό κίνημα. Μετά τη δεκαετία του ’80, τα καθεστώτα του Τρίτου Κόσμου μπήκαν σε κρίση, εγκατέλειψαν την τακτική
της «αυτοδύναμης» οικονομικής ανάπτυξης, ανοίχτηκαν στη διεθνή αγορά και προχώρησαν σε συμβιβασμούς με τους δυτικούς ιμπεριαλιστές. Πάνω
στη χρεοκοπία και στα κενά αυτής της στρατηγικής είναι που ο ισλαμισμός μπορεί να εμφανίζεται σήμερα ως αντιιμπεριαλιστική δύναμη.
Όμως, οι ισλαμιστές ούτε έχουν μια διαφορετική κοινωνία να προτείνουν ως διέξοδο στις καταπιεσμένες λαϊκές μάζες ούτε μπορούν να νικήσουν τον
ιμπεριαλισμό. Περισσότερο από ποτέ στο παρελθόν, σήμερα δεν είναι εφικτή μια «εθνική» στρατηγική απέναντι στον ιμπεριαλισμό για τις
καταπιεσμένες χώρες. Ούτε στη Δύση μπορούμε απλώς να πείσουμε την αστική τάξη να γίνει φιλειρηνική και να βγάλουμε τη «χώρα μας» έξω από
την ιμπεριαλιστική αλυσίδα. Μόνο μια στρατηγική που δένει τον αγώνα ενάντια στην αποικιοκρατία με την προοπτική για εναν καλύτερο κόσμο και το
διεθνισμό είναι ρεαλιστική απέναντι στη βαρβαρότητα του ιμπεριαλισμού. Μια τέτοια στρατηγική μπορεί να βρει υποστήριξη μέσα στο λαό στο Ιράκ
και στην υπόλοιπη Μέση Ανατολή μόνο αν έχει ζωντανό το παράδειγμα του διεθνισμού μπροστά της, αν έχει ένα δυνατό αντιπολεμικό κίνημα και μια
γνήσια Αριστερά στην Ευρώπη και στην Αμερική, ώστε να βρίσκει συμμάχους. Είναι η απαραίτητη προϋπόθεση, ώστε οι αραβικές εργατικές και λαϊκές
μάζες να πάψουν να θεωρούν ως στήριγμα στον αγώνα τους μόνο τη βοήθεια του Αλλάχ.
του Δημήτρη Γκορίτσα
Πηγη: Εφημερίδα «Eργατική Αριστερά» Νο 59 10.09.2003
