1968 / Ντοκυμαντέρ / 20 min / AM /
Σενάριο-Σκηνοθεσία: Σφήκας Κώστας , Τορνές Σταύρος
Ήχος: Σφήκας Κώστας
Φωτογραφία: Πανουσόπουλος Γιώργος
Μοντάζ: Παπακυριακόπουλος Πάνος
Παραγωγή: Σαμιώτης Γιώργος + Τορνές Σταύρος
Ο Θηραϊκός Όρθρος γυρίστηκε στη Σαντορίνη το καλοκαίρι του 1967, στην έναρξη της δικτατορίας. Είναι ένα ντοκιμαντέρ μικρού μήκους του οποίου η ιδιαίτερη σκηνοθεσία των Σταύρο Τορνέ και Κώστα Σφήκα, το τολμηρό μοντάζ του Πάνου Παπακυριακόπουλου και η απρόσμενη μουσική επένδυση [αποσπάσματα του όρθρου που τα ψάλλει ο Κώστας Βούλγαρης, ο πατέρας του σκηνοθέτη Παντελή Βούλγαρη], δημιουργούν περισσότερο ένα καλλιτεχνικό φιλμ και όχι ένα συνηθισμένο λαογραφικό ντοκιμαντέρ κατά τα πρότυπα της περιόδου, χωρίς βέβαια να υποτιμάμε και την ξεκάθαρη καταγγελτική πολιτική θέση που παίρνουν οι δημιουργοί. Η κατακερματισμένη Ελλάδα ανάγεται ιδανικά στο κατεστραμμένο και παρατημένο δομικό περιβάλλον της Θήρας από τον σεισμό των 7,8 ρίχτερ του 1956. Ο αγροτικός πληθυσμός είναι μόνος του στη τύχη του, σαν τους ιθαγενείς που θαμπώνονται με τα καθρεφτάκια, ενώ μόλις αρχίζει το ελληνικό όνειρο της τουριστικής ανάπτυξης – που για την Σαντορίνη κορυφώθηκε το 2013 με τους 1,8 εκατομμύρια επισκέπτες.
Καμία περιγραφή δεν μπορεί να αποτυπώσει την έκθεση στη δύναμη ενός έργου τέχνης. Ο Θηραϊκός Όρθρος προβλήθηκε στο 9ο φεστιβάλ κινηματογράφου Θεσσαλονίκης το 1968 που πήρε το βραβείο της κριτικής επιτροπής για το καλύτερο ντοκιμαντέρ μικρού μήκους [στην οποία κριτική επιτροπή υπήρχε και «κυβερνητικός επίτροπος» για τη σχετική χουντική λογοκρισία] ενώ για την ιστορία, καλύτερη μικρού μήκους μυθοπλασίας εκείνη τη χρονιά ήταν η Εκπομπή του Θόδωρου Αγγελόπουλου, δηλαδή τα δύο φιλμ μικρού μήκους που συντάσσουν τον πρόλογο του Νέου Ελληνικού Κινηματογράφου.
Τις τελευταίες δεκαετίες έχει προβληθεί ελάχιστα και αυτό αφού άρχισε ετεροχρονισμένα να εκτιμάται η κινηματογραφική αξία των δημιουργών του και να γίνονται οι πρώτες σχετικές ρετροσπεκτίβες. Γιατί ο Σταύρος Τορνές ο Κώστας Σφήκας και ο Δήμος Θέος, επιγραμματικά η Αγία Τριάδα του ελληνικού κινηματογραφικού avant-garde, άρχισαν να αποτιμώνται όψιμα σε σχέση με τους υπόλοιπους δημιουργούς του Νέου Ελληνικού Κινηματογράφου.
Ο «Θηραϊκός Όρθρος» ανήκει στη μεγαλύτερη παγκόσμια συλλογή καλλιτεχνικού σινεμά.(πηγή :Γκρέκα μαγκ)
-Μια «οπτική κοινωνική έρευνα» πάνω στην Σαντορίνη την εποχή που η πρωτόγονη αγροτική οικονομία δίνει σταδιακά τη θέση της στην ανερχόμενη τότε βιομηχανία του τουρισμού. Οι εξαθλιώμενοι και υποσιτισμένοι κάτοικοί της αντιπαραβάλλονται στην υποβλητική ομορφιά του νησιού με μουσικό φόντο τους ψαλμούς του Όρθρου. Όπως λέει ο σκηνοθέτης Κ.Σφήκας : «Επρεπε να δέσουν σε μια ενότητα τραγικά, σατιρικά, επικά, λυρικά στοιχεία, να απαλλαγούν από οποιονδήποτε νατουραλιστικό χειρισμό στην ηχητική πλαισίωση, ν’ αποκτήσουν μουσική έκφραση που να πηγάζει από την παράδοση αλλά που να είναι συγχρόνως σημερινή αντιμεταφυσική κραυγή του πάσχοντος».(filmfestival.gr)
