Και είναι τόσο όμορφοι, τόσο γοητευτικοί και το ίδιο ικανοί. Έτσι εκφράζονται συχνά οι άνθρωποι όταν διακρίνουν μεν μιαδιαφορά, ωστόσο επιχειρούν να την διορθώσουν στο ορθότερο .
Αυτή η συμπεριφορά ορίζεται σαν θετικός διαχωρισμός.
Υπερβάλλουμε στα συγχαρητήρια που δίνουμε σ ένα στιγματισμένο άτομο ή εκστασιαζόμαστε βλέποντας το να πραγματοποιεί και το παραμικρό, με εκφράσεις όπως «είναι καταπληκτικό» εννοώντας «είναι καταπληκτικό για κάποιον σαν και σένα ..που δεν είναι ακριβώς σαν και μένα»
Η αρνητική διάκριση.
Υποθέτουμε πως ένα άτομο έχει ένα σύνολο ανικανοτήτων που δεν είναι επιβεβαιωμένες και το υποβάλλουμε σε μια διαδικασία διάκρισης που του μειώνει τις ικανότητες του να ωριμάσει. Συχνά αυτό το εκδηλώνουμε ασυνείδητα πχ έχουμε τη τάση να μιλάμε δυνατά, σ’ ένα άτομο που βρίσκεται σε αναπηρικό καροτσάκι, ενώ ΔΕΝ είναι κωφό. Αν γνωρίζουμε πως ένα άτομο έχει πάει φυλακή, υποθέτουμε πως έχει κακούς σκοπούς. Οι παραπάνω υποθέσεις σχετικά με την ανικανότητα του ατόμου, μας οδηγούν να αρνηθούμε ικανότητες που πράγματι υπάρχουν στο άτομο και έτσι να αρνιόμαστε βασικά του δικαιώματα (πχ να ζει μόνος του, να έχει ερωτικές σχέσεις κα).
Επιτρέπουμε σ’ έναν Μουσουλμάνο να ταξιδέψει, αλλά εφόσον οι Μουσουλμάνοι έχουν κατηγορηθεί για τρομοκρατικές επιθέσεις, θα τους ελέγχουμε χωριστά από τους άλλους επιβάτες.
Οι μαύροι είναι φυλή με μεγάλες δυνατότητες, αλλά η διεκδίκηση των δικαιωμάτων τους ήταν το αντικείμενο ενός ολοκλήρου κινήματος με «σκληρότητα, βιαιότητα και απανθρωπιά». Αρκετοί ανάπηροι έχουν ικανότητες, όμως οι προσπάθειες για την στείρωση τους, προκειμένου να μη διαιωνίζεται η γέννηση αναπήρων είναι γεγονός και φυσικά πίσω από κει κρύβεται, μια ακόμα «πονηρή» επιλογή των μηχανισμών για «μείωση» ή και εξάλειψη των επιδομάτων αναπηρίας.
Αυτοί οι δυο άνδρες σαφώς επιτηρούμενοι όχι γιατί έχουν διαπράξει έγκλημα, αλλά γιατί απλά είναι μαύροι και είναι «δούλοι αγορασμένοι να δουλεύουν χωρίς διακοπή».
.Αντισταθμιστικά οφέλη – το περίφημο «ΑΛΛΑ».
Θα έχουμε ακούσει συχνά δηλώσεις του τύπου «είναι σχιζοφρενής, ΑΛΛΑ ένα πολύ μορφωμένο άτομο, ήταν «χαπάκιας» αλλά πολύ όμορφο παιδί». Χαρακτηρισμοί μεσοβέζικης στάσης όπου υπερτερεί ο διαχωρισμός .
Είναι χαρακτηριστικό το παράδειγμα που ακολουθεί και περιγράφει πολύ όμορφα ο Μάλκομ Χ στην αυτοβιογραφία του:
«Έχω την εντύπωση πως οι λευκοί νέοι, πιστεύουν πως όντας μαύρος, θα γνώριζα φυσικά περισσότερα απ αυτούς για τον έρωτα και τη σεξουαλικότητα και πως θα ήξερα, από ένστικτο, αυτό που θα ήξερα να πω και να κάνω με τις νεαρές φίλες τους, ήξεραν –συνεχίζει – πως οι λευκές γυναίκες στο Lansing,έρχονται με τα πόδια ή με το αυτοκίνητο να πάρουν μαύρους που τους περίμεναν εκεί. Συχνά αυτή την εποχή οι λευκές του Lansinh ήταν φημισμένες για τη προτίμηση τους στους έγχρωμους άνδρες. Δεν ήξερα ακόμα ότι κατά τους λευκούς οι μαύροι έχουν μια φήμη υπέρμετρου ανδρισμού.
Ως νέγρος-λέει παρακάτω-ήμουν πολύ δημοφιλής στη τάξη Μουάν εν μέρει φαντάζομαι εξ αιτίας της διαφορετικότητας μου»..»το μπάσκετ κατέχει μια πολύ μεγάλη θέση στη ζωή μου. Ήμουν μέλος της ομάδας. Κάναμε περιοδείες στις πόλεις και πάντα όπου πήγαινα οι θεατές μου φερόντουσαν σαν νέγρο και κλέφτη και με αποκαλούσαν Rastus. Αυτό δεν ενοχλούσε καθόλου τον προπονητή μου, ούτε εμένα τον ίδιο για να πω την αλήθεια . Η στάση μου ήταν αυτή των Μαύρων που αφήνονται να λέγονται από τους Λευκούς –παρ’ όλο που μέσα τους βαθειά τους στενοχωρεί- ότι «κάνουν μεγάλη πρόοδο». Αυτή η κοινοτυπία μόνιμα επαναλαμβάνεται στον εγκέφαλο και δεν καταλήγουμε παρά να την πιστεύουμε. Μετά από κάθε αγώνα είχαμε χορό στο λύκειο με μια από τις ομάδες… Όταν έμπαινα αισθανόμουν την αίθουσα να παγώνει, αλλά ακόμα και στο σχολείο μου αισθανόμουν μετά από πολλά χαμογέλα, σαν τη «μασκότ» που δεν έπρεπε να χορέψει με τους λευκούς».
Θα θυμηθούμε εδώ και πιο πρόσφατο παράδειγμα αυτό της Εθνικής ομάδας ποδοσφαίρου της Γαλλίας, που απαρτίζετο από μια ολόκληρη ενδεκάδα μαύρων, οι οποίοι από τη στιγμή της κατάκτησης του παγκοσμίου κυπέλου έγιναν «έγχρωμοι, αλλά Γάλλοι» και αμέσως μετά «η μεγάλη πολύχρωμη πολυπολιτισμική Γαλλία».
Οι συμπεριφορές των στιγματισμένων ατόμων συχνά ερμηνεύονται λανθασμένα και άδικα.
Τα στιγματισμένα άτομα υπόκεινται σε «παρεμβάσεις», στην ιδιωτική τους ζωή με σωρεία αδιάκριτων ερωτήσεων, άκομψων και συχνά επιθετικών… Η αντίδραση τους εκδηλώνεται με αποχώρηση, δυσαρέσκεια, κλείσιμο στον εαυτό τους, κρύψιμο και δειλία στην διεκδίκηση έστω και απλών δικαιωμάτων. Με τον τρόπο αυτό προσθέτουν στον στιγματισμό τους και άλλους στιγματισμούς ανυπόφορους και δυσβάστακτους. Έτσι ένας στιγματισμένος που ζητάει την διεκπεραίωση απλών διοικητικών πράξεων, όπως έκδοση ταυτότητας που έχει χάσει, διαβατηρίου, επιδόματος κ.α., αντιμετωπίζεται όχι βάσει του αιτήματος του από τις υπηρεσίες, αλλά βάσει του στίγματος του, με αποτέλεσμα να αποφεύγει ή να κρύβεται αφήνοντας τα θέματα του σε εκκρεμότητα.
Το χειρότερο, εξ αιτίας αυτού, είναι να επιφορτίζεται ένα ακόμα στιγματισμό από το κοντινό του περιβάλλον, του στυλ «δεν έχει φυσιολογική συμπεριφορά, δίνει την εντύπωση κάποια διαστροφής».
Πως αντιδρούν τα θύματα του Κάτω Κόσμου απέναντι στη περιθωριοποίηση τους;
Όχι βέβαια έτσι, παρ’ όλο που η τέχνη έχει βρει αρκετούς κατάλληλους τρόπους για να «απαλύνει» ή να καταγγείλει την αντίδραση του «παρείσακτου».
Τα «στιγματισμένα άτομα συχνά διαλέγουν τη φυγή. Αποφεύγουν την κοινωνική επαφή, μια που συχνά αυτή είναι για εκείνους βίαιη και σκληρή. Όμως η κοινωνική επαφή είναι -όπως λέει και ο κοινωνιολόγος του στίγματος Irving Goffman- το λίπασμα της ζωής. Αρνούμενοι τη συμμετοχή δημιουργούν το «ηθικό αίτιο» της περαιτέρω περιθωριοποίησης τους . Θα έχουμε διακρίνει ανάμεσα μας άτομα με κινητικά πχ προβλήματα, τα οποία αρνούνται ν’ αποδεχτούν προσκλήσεις εξόδου, συμμετοχής σε εκδηλώσεις ακόμα και του στενού οικογενειακού περιβάλλοντος. Το ίδιο θα συναντήσουμε σε γυναίκες μόνες με παιδί, σ’ έναν αποφυλακισμένο, σε κάποιον χρήστη κ.ο.κ
Τα στιγματισμένα άτομα συχνά «ενοχλούν» με διαρκείς ερωτήσεις, μέσα στην αγωνιώδη τους προσπάθεια να επιβεβαιωθούν, διακατεχόμενοι από την μειωμένη ικανότητα αποδοχής και ανοχής. Διαμορφώνουν ένα πυρήνα δυσπιστίας όταν γίνονται σχετικά αποδεκτοί σ’ ένα περιβάλλον ή όταν πρόκειται μια ειδική ομάδα θεραπευτών ν’ ασχοληθεί με την περίπτωση τους, όντας ενταγμένοι στο πλαίσιο της απόρριψης στο οποίο τους έχουν τοποθετήσει.
Το ίδιο συχνά τα στιγματισμένα άτομα «μπαίνουν» και «βγαίνουν» μέσα στο στίγμα τους, προσπαθώντας να εξισορροπήσουν στην σταδιοδρομία του εξαρτημένου, θύματα δυο αντικρουόμενων συμπεριφορών «να γίνουν πολύ μικροί, να εξαφανιστούν» ή να υπερτονίσουν το στίγμα τους.
Είναι χαρακτηριστική η περίπτωση νέων που έχουν στίγμα βασιζόμενο σε μια εθνική βάση, οι οποίοι υιοθετούν συχνά μια «βίαιη» συμπεριφορά. Και άλλο τοσο χαρακτηριστική είναι η αντίδραση της κοινωνίας, η οποία «μπερδεύεται» ανάμεσα στη μάσκα που κάθε φορά επιλέγουν αυτά τα άτομα. Αξίζει να αναφερθεί εδώ το πώς η Ελληνική κοινωνία αντέδρασε μετά την δολοφονία των δυο χρυσαυγών και κυρίως εκείνων οι οποίοι τους γνώριζαν «ήταν καλό παιδί» κλπ κλπ
Στην ιδιαίτερα φορτισμένη ψυχολογική τους κατάσταση οι στιγματισμένοι αναζητούν τρόπους «διόρθωσης», πνιγμένοι στο ενοχικό τους δεδομένο. Έτσι προστρέχουν σε αισθητικές επεμβάσεις κάθε είδους -βλέπε Μάικλ Τζάκσον-, αλλάζουν το όνομα τους, κρύβονται σε πούδρες, μπογιές και λοιπές στιλιστικές υπερβολές.
Δείτε τι έγραφε στις προσωπικές του σημειώσεις ο ίδιος
«Αν δεν επικεντρωθώ στις ταινίες, δεν θα έρθει η αθανασία», ενώ έθετε πολύ υψηλούς στόχους σημειώνοντας «να είμαι καλύτερος από τον Κελί και τον Αστήρ, τους καλύτερους που υπήρξαν» και σχεδίαζε να συναντηθεί με τον δημιουργό του «American Idol», Σάιμον Φούλερ, για τον οποίο έγραφε στο ημερολόγιό του ένα λογοπαίγνιο: «Σάιμον Φούλερ θα γίνω εγώ πλήρης» (Fuller).
Ο Αφροαμερικανός Μαλκομ Χ διηγείται πως εκείνος και οι περισσότεροι έγχρωμοι νέοι της ηλικίας του ίσιωναν τα μαλλιά τους με καυστικά προϊόντα, με την ψευδαίσθηση «ότι θα μοιάζουν με τους λευκούς».
Άλλοι πάλι προσπαθούν να ξεπεράσουν τον εαυτό τους αναζητώντας εμπειρίες που τους είναι φυσιολογικά απαγορευμένες. Ετσι ασχολούνται με αθλητικές δραστηριότητες -βλ Special Olympics- ,με ειδικές πρακτικές χορού από άτομα σε αναπηρικό καροτσάκι.
Σ ένα άλλο τομέα .ο Μαλκομ Χ εξηγεί ότι ο μεγάλος αριθμός βιασμών με θύματα έγχρωμες γυναίκες στις Η.Π.Α στη δεκαετία του ‘50, ωθούσε τους Αφροαμερικανούς να επιθυμήσουν κάτι, που μέχρι τότε τους φαινόταν αδιανόητο, το να συνάψουν σχέση με λευκή γυναίκα.
Άλλοι εξ αυτών διαλέγουν να «εγκατασταθούν» στη κατάσταση του στιγματισμένου, προκειμένου να αποκομίσουν οφέλη, όπως η «επιείκεια των φυσιολογικών» (που συχνά βασίζεται στην ενοχή για την αδυναμία τους να δεχτούν τη διαφορετικότητα), χρήματα ή δόξα (μια συχνή κατάσταση που θα συναντήσουμε σε ομοφυλόφιλους, ανάπηρους, και άλλους) Δεν είναι άλλωστε «τσάμπα» η έκθεση αρκετών εξ αυτών
Η Jillian Michaels. Η γυμνάστρια και guru του fitness, εκτός του ότι είχε δηλώσει τη σαφή της προτίμηση στις γυναίκες, το Μάϊο του 2012 ανακοίνωσε επίσημα πως περιμένει και το πρώτο της παιδί, με τη σύντροφο της Heidi Rhoades.
Αλλά υπάρχουν και αυτοί που επιχειρούν να «αναθεωρήσουν» την ύπαρξη τους, μεταβάλλοντας το ελάττωμα τους σε προτέρημα. Θεωρούν και εργάζονται να γίνει κατανοητό, πως το στίγμα τους ήταν «τύχη» που τους επέτρεψε, κατά κάποιο τρόπο, να φτάσουν σ ένα ανώτερο επίπεδο συνείδησης και ανθρωπιάς. Στη κατάσταση αυτή μπαίνουν συχνά πρώην φυλακισμένοι ή χρήστες ή οι στιγματισμένοι από το στίγμα του φρονήματος για το οποίο θα ασχοληθούμε ειδικά.
Ποιος έφτιαξε τον άνεμο να φυσάει γιορτινά για σένα και για μένα και ποιος του έκλεισε το στόμα για σένα μαύρε φτωχέ εργάτη, στο χώμα στριμωγμένο να σαλεύεις σαν σπόρος στη γη;
«Τα δέντρα στον Νότο έχουν πάνω τους παράξενο καρπό / έχουν αίμα στα φύλλα και στη ρίζα / μαύρα κορμιά λικνίζονται από το αεράκι του Νότου / ένας παράξενος καρπός κρέμεται από τις λεύκες». Ετσι ξεκινά το συγκλονιστικό τραγούδι «Strange Fruit», ένα τραγούδι-θρύλος της περίφημης αφροαμερικανίδας ερμηνεύτριας της τζαζ Μπίλλι Χόλιντεϊ.
Το «Time» το χαρακτήρισε «το σημαντικότερο αμερικανικό τραγούδι του 20ού αιώνα», αφού είναι το πρώτο που κατήγγειλε ανοικτά – αλλά και ποιητικά, με θανάσιμη θλίψη – μια διαδεδομένη δολοφονική πρακτική στον παλιό αμερικανικό Νότο: το λιντσάρισμα και τον δημόσιο απαγχονισμό μαύρων από λευκούς.
Το τραγούδι βασίζεται στο αντιρατσιστικό ποίημα του ρωσικής καταγωγής Αμερικανοεβραίου Άμπελ Μίροπολ, που ήταν δάσκαλος και μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος των ΗΠΑ. Οι στίχοι εκφράζουν τον αποτροπιασμό του Μίροπολ για το λιντσάρισμα δύο μαύρων, του Τόμας Σιπ και του Εϊμπραμ Σμιθ, που αφού βασανίστηκαν από όχλο λευκών, βρέθηκαν κρεμασμένοι σε δέντρο στην Ιντιάνα στις 7 Αυγούστου 1930.
Ο στιχουργός είδε στον Τύπο μια φωτογραφία από το κτηνώδες αυτό περιστατικό και φαντάστηκε τα μαύρα κορμιά σαν «παράξενους καρπούς» που το αίμα τους ποτίζει τα φύλλα και τη ρίζα των δέντρων.
Αλλά…… θα ακολουθήσουν κι άλλα εγκλήματα!
Ευχαριστώ τον Πάυλο Δημητσάνο για το τραγούδι της Μπίλλι Χόλιντέι.
πηγή:redflecteur
