Μια από τις μεγάλες επιτυχίες του μουσικού Πίτερ Γκάμπριελ, ήταν το τραγούδι «Biko», που γράφτηκε για την ομώνυμη ταινία. Όσοι δεν την είχαν δει ή άκουγαν το λόγια του τραγουδιού, ρωτούσαν ποιος ήταν αυτός ο Μπίκο. Η ιστορία του είναι συγκλονιστική και υπήρξε κορυφαίος αγωνιστής εναντίον του απαρτχάιντ τις δεκαετίες του ‘60 και ‘70.
Γεννήθηκε το 1946 στη σημερινή επαρχία Eastern Cape της Ν.Αφρικής. Το 1964 οι γονείς του τον έστειλαν στο Lovedale High School αλλά τον απέβαλαν για τις ιδέες του γύρω από το απαρτχάιντ, ενώ παράλληλα συνελήφθη και ο αδελφός του για φερόμενη συνεργασία του με την Poqo (γνωστή σήμερα ως οι Azanian ή Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός ). Μετά την αποβολή του παρακολούθησε το St. Francis College από όπου και αποφοίτησε. Μπήκε στην ιατρική, στο Πανεπιστήμιο Natal κι εκεί, ενώ αρχικά συμμετείχε στην πολυφυλετική «Εθνική Ένωση Φοιτητών της Νότιας Αφρικής», πείστηκε ότι οι μαύροι και οι Ινδοί χρειάζονται τη δική τους ένωση, οπότε ίδρυσε την «Οργάνωση Φοιτητών Νοτίου Αφρικής» ( SASO ), της οποίας το 1968 εξελέγη πρώτος πρόεδρος. Η οργάνωση αυτή εξελίχτηκε αργότερα στο Κίνημα Μαύρης Συνείδησης, το οποίο κινητοποίησε μεγάλο τμήμα του μαύρου αστικού πληθυσμού. Το 1972 απελάθηκε από το Πανεπιστήμιο του Natal , λόγω των πολιτικών του δραστηριοτήτων. Ο ίδιος έλεγε «το μαύρο είναι όμορφο», θέλοντας να δώσει αυτοπεποίθηση στους συμπολίτες του, αφού πίστευε ότι της «φυσικής» απελευθέρωσης προηγείται η «ψυχολογική» απελευθέρωση.
Το 1973, του επιβλήθηκαν όροι «σιωπής», όπως: να μην μιλάει σε παραπάνω από ένα άτομο τη φορά, να μην συνομιλεί δημόσια, να μη δημοσιεύει κείμενα και να μην έχει επαφή με τα μέσα μαζικής ενημέρωσης.Αυτός όμως, οργάνωνε αδιάκοπα ενώσεις, όπως το ταμείο Zimele, το οποίο βοηθούσε οικονομικά τους πολιτικούς πρόσφυγες και τις οικογένειες τους, αλλά και διαμαρτυρίες, που μερικές φορές είχαν τραγικά αποτελέσματα, εξαιτίας της ευρείας χρήσης πυρών από την αστυνομία, όπως στην περίπτωση της εξέγερσης της 16ης Ιουνίου 1976 στο Soweto.
Στις 18 Αυγούστου του 1977, συνελήφθη σε μπλόκο της αστυνομίας, με την κατηγορία της τρομοκρατίας. Στο Πορτ Ελίζαμπεθ, ανακρίθηκε στην αίθουσα 619 του αστυνομικού σταθμού για 22 ώρες.
Η ανάκριση περιελάμβανε βασανιστήρια, που τον οδήγησαν σε κώμα. Ειδικά ένα χτύπημα στο κεφάλι ήταν μοιραίο.
Για να τον «σώσουν», στις 11 Σεπτεμβρίου, τον έβαλαν γυμνό μέσα στο πόρτ μπαγκάζ ενός Land Rover και τον μετέφεραν στην Πρετόρια, που είχε νοσοκομείο στη φυλακή.
Η απόσταση ήταν 1.100 χιλιόμετρα. Όταν έφτασε, ξεψύχησε. Οι αρχές ανακοίνωσαν, ότι πέθανε μετά από απεργία πείνας, αλλά η αυτοψία αποκάλυψε πολλαπλούς μώλωπες και εκδορές και ότι υπέκυψε τελικά από εγκεφαλική αιμορραγία. Στη συνέχεια, ο Donald Woods, ένας δημοσιογράφος, εκδότης και στενός φίλος του Μπίκο, μαζί με την Ελένη Zille , αργότερα αρχηγό του πολιτικού κόμματος «Δημοκρατική Συμμαχία», εξέθεσαν την αλήθεια πίσω από το θάνατο του Μπίκο .
Στις 25 Σεπτέμβρη έγινε η κηδεία του στην πόλη Κινγκς Ουίλιαμ Τάουν παρουσία διπλωματών από 12 χώρες και 20.000 μαύρων, οι οποίοι έκφρασαν την οργή τους με υψωμένες γροθιές και επαναστατικά συνθήματα. Αμέσως, μετά την κηδεία ξέσπασαν βίαιες ταραχές, οι οποίες συνεχίστηκαν και την επομένη μέρα, ενώ εξαπλώθηκαν σε πολλές πόλεις της χώρας. Κατά τη διάρκεια των επεισοδίων η Αστυνομία επιτέθηκε με ιδιαίτερη αγριότητα κατά των διαδηλωτών.Εν τω μεταξύ, εξαιτίας της διεθνούς κατακραυγής η ρατσιστική κυβέρνηση δυσκολεύτηκε να ισχυριστεί ότι ο Μπίκο «αυτοκτόνησε», όπως είχε ισχυριστεί για άλλους μαύρους ηγέτες, που έχασαν τη ζωή τους μέσα στις μεσαιωνικές φυλακές του απαρτχάιντ. Στις 14 Νοέμβρη του 1977 άρχισε η επίσημη εξέταση της υπόθεσης Μπίκο. Το πόρισμα του ιατροδικαστή, αλλά και άλλες μαρτυρίες ήταν καταπέλτης κατά της κυβέρνησης και της Αστυνομίας. Ο Μπίκο δολοφονήθηκε από τους φύλακές του μετά από παρατεταμένα βασανιστήρια. Στις 7 Οκτωβρίου 2003, το νοτιοαφρικανική υπουργείο Δικαιοσύνης ανακοίνωσε ότι οι πέντε αστυνομικοί που κατηγορήθηκαν για τη δολοφονία Μπίκο δεν θα διωχθούν επειδή η προθεσμία για τη δίωξη είχε παρέλθει και λόγω ανεπαρκών αποδεικτικών στοιχείων .Ο Μαντέλα είπε γι’αυτόν: «Χρειάστηκε να τον σκοτώσουν για να επιμηκύνουν τη ζωή του απαρτχάιντ»
της Έλενας Παπαγεωργίου
