Αποστόλης Φωτιάδης
Οι πρώτοι πρόσφυγες έχουν επιστραφεί στα πλαίσια της συμφωνίας Ε.Ε.- Τουρκίας αι ήδη υπάρχουν ανησυχίες σχετικά με άσκηση πίεσης και χρήση ισχύος
Σήμερα ήταν επίσημα η πρώτη ημέρα κατά την οποία οι μετανάστες και οι πρόσφυγες θα απελαύνονταν από την Ελλάδα στα πλαίσια της συμφωνίας Ε.Ε. – Τουρκίας και οι Ευρωπαϊκές αρχές φαίνονταν αποφασισμένες να μην υπάρξει καμία καθυστέρηση. Συνεπώς, από την Κυριακή, η ελληνική Αστυνομία, μαζί με την Φρόντεξ, οργάνωσαν μια επιχείρηση μεγάλης κλίμακας προκειμένου να διασφαλίσουν την ομαλή διαχείριση των σημερινών επιστροφών από τα νησιά της Χίου και της Λέσβου.
Η επιχείρηση αρχικά θεωρήθηκε επιτυχία, ενώ αναφορές περιορίζονταν στα σκάφη και στους επιβαίνοντες, κάτι που πρόσφερε και την ευκαιρία ορισμένων «αποδεκτών» φωτογραφιών. Υπάρχουν πολλά στοιχεία, όμως, που δείχνουν ότι αυτή δεν ήταν τίποτε περισσότερο από μία χειρονομία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που γνωρίζει τα ΜΜΕ.
Αξιωματούχοι από την Φρόντεξ ξεκαθάρισαν ότι τα σκάφη μετέφεραν κυρίως Πακιστανούς, Μπαγκλαντεσιανούς, Αφγανούς και Μαροκινούς οι οποίοι θα απελαύνονταν στην Τουρκία πριν από την συμφωνία ή δεν είχαν αιτηθεί άσυλο. Υπήρχαν μόνο δύο Σύροι μεταξύ τους που φαίνεται να μην έχουν ζητήσει διεθνή προστασία. Πράγματι, οι αρχές φαίνεται να βιάστηκαν να ταυτοποιήσουν τέτοιους ανθρώπους προκειμένου να είναι διαθέσιμοι για την επιστροφή της σημερινής ημέρας. «Οι εύκολες υποθέσεις» όπως τις έχει χαρακτηρίσει η εκπρόσωπος της Φρόντεξ EvaMoncure, είναι το τέλειο υλικό για τις ευκαιρίες για φωτογραφίες σήμερα.
Όπως αποδεικνύεται, ποσοστό μεγαλύτερο από 90% των ανθρώπων που έφτασαν στα Ελληνικά νησιά από τις 20 Μαρτίου – όταν και τέθηκε σε ισχύ η συμφωνία μεταξύ Ε.Ε. – Τουρκίας – έχουν επιλέξει το να ζητήσουν άσυλο, περιπλέκοντας συνεπώς την επιστροφή τους με βάση αυτήν την διευθέτηση. Άρα, δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι δεν έχουν ανακοινωθεί ημερομηνίες για περαιτέρω μελλοντικές απελάσεις.
Η πρώτη μέρα των απελάσεων συνοδεύτηκε από θετικές δηλώσεις από αξιόπιστους διεθνείς οργανισμούς, περιλαμβανομένης και αυτής από τον Ύπατο Αρμοστή για τους Πρόσφυγες (UNHCR), που επιβεβαίωσε ότι όλες οι διαδικασίες ήταν ομαλές και τηρήθηκαν τα δικαιώματα των προς απέλαση ανθρώπων. Φαίνεται ότι όλα είναι ομαλά και τακτοποιημένα. Όμως, αυτή είναι μία μόνο εκδοχή της ιστορίας. Υπάρχει δεύτερη όπου τα πράγματα κύλησαν λιγότερο ομαλά.
Οι αφηγήσεις ακτιβιστών δικηγόρων και αναφορές δημοσιογράφων από τα νησιά θέτουν το ερώτημα αν έχει δοθεί επαρκής χρόνος στους πρόσφυγες καθώς και πρόσβαση στις διαδικασίες ασύλου. Φαίνεται ότι πολλοί εξ αυτών δεν καταλαβαίνουν ακόμη το περιεχόμενο της συμφωνίας ή τον λόγο που ισχύουν περιορισμοί, και υπάρχει μια βιασύνη της τελευταίας στιγμής για αιτήσεις ασύλου μεταξύ των ανθρώπων που είναι ενδεχομένως υποψήφιοι προς απέλαση. Είναι επίσης ασαφές το πώς σκοπεύει η Τουρκία να χειριστεί τους ανθρώπους που θα επιστρέφονται, ποια υποδοχή θα τους επιφυλάσσει και αν θα μπορέσουν να λάβουν προστασία που τους έχει προσφερθεί παλαιότερα εκεί.
Σε μία περίπτωση εχτές σε ένα κέντρο προ απομάκρυνσης στην Χίο, η αστυνομία αντιμετώπισε θυμωμένους διαδηλωτές μεταξύ εκείνων που είχαν κυκλώσει για να σταλούν προς απέλαση. Εμφανίστηκαν βίντεο στα οποία οι κρατούμενοι εμφανίζονται να φωνάζουν «όχι απέλαση» και «ντροπή Ευρώπη». Δεν είναι ξεκάθαρος ο βαθμός που έχει ασκηθεί πίεση στους προς απέλαση ανθρώπους να συμμορφωθούν με τις διαδικασίες.
Τέτοιου είδους στοιχεία είναι σημαντικά ώστε να τεθούν ερωτήσεις για το μέλλον της συμφωνίας. Πόση πίεση και ισχύ θα απαιτούνται όταν οι άνθρωποι θα αρχίζουν όντως να αντιστέκονται στις απελάσεις; Πώς θα παρακολουθεί η Ε.Ε. τις άσχημες λεπτομέρειες της διαδικασίας όταν η Φρόντεξ δεν διαθέτει μηχανισμό παραπόνων προκειμένου να γίνονται έρευνες σε περιπτώσεις παραβάσεων; Ποια θα είναι τα όρια των ΜΚΟ και των διεθνών οργανώσεων πριν να θεωρούνται συνένοχοι;
Η απέλαση από την Ευρώπη έχει μια μαύρη ιστορία, εξ ου και η ανάγκη για μια θετική φωτογραφία σήμερα. Όμως, χωρίς γνήσια διαφάνεια σε σχέση με την εφαρμογή της συμφωνίας Ε.Ε. – Τουρκίας, οι φωτογραφίες από μόνες τους δεν θα είναι αρκετές.
Mετάφραση: Τατιάνα Αναγνωστοπούλου
Πηγή:http://www.theguardian.com/commentisfree/2016/apr/04/greece-deportations-eu-turkey-refugees?CMP=share_btn_fb
