«Αυτοί που χτίζουν τείχη είναι οι ίδιοι κρατούμενοι. Πάω να εκπληρώσω την κοινωνική μου αποστολή. Πάω να κατεβάσω τα τείχη.»
απόσπασμα από το «The Dispossessed»
Προσωπικά μιλώντας, έφυγε ένας πολύ δικός μου άνθρωπος, η αγαπημένη μου Ursula.
Με την Ursula K. Le Guin αλληλογραφούσαμε για πολλά χρόνια. Και ήταν κάτι που ποτέ δεν σταμάτησε ή έστω ατόνησε από τη μεριά της, αλλά από τη δική μου: όπως πολλά σημαντικά στη ζωή, χάθηκε στη δίνη της καθημερινότητας και το έχω βάρος… Σκεφτόμενος τώρα το τι είχαμε αναλύσει και μοιραστεί μεταξύ μας (και τι μπορεί να «προσφέρει» η ανταλλαγή γραμμάτων, απόψεων και εμπειριών, δύο ανθρώπων τελείως διαφορετικών από κάθε άποψη, από άλλη χώρα, με άλλες καταβολλές, άλλη γενιά…), δε ξέρω τι με επηρρέασε περισσότερο: τα βιβλία της (που απευθύνονταν σε όλο τον κόσμο) ή τα (πιο προσωπικά) γράμματά μας; Δεν έχει καμία σημασία η απάντηση, δεν είναι αντιπαραθετικά, απλά αλληλοσυμπληρώνονται…
Η Le Guin, η συγγραφέας που έφερε λογοτεχνικό βάθος και μια δυναμικότατη φεμινιστική ευαισθησία στην επιστημονική φαντασία αλλά και το φάνταζυ. Με βιβλία όπως το το «Αριστερό Χέρι του Σκότους» (από τα αγαπημένα μου: σε έναν πλανήτη όπου δεν ισχύουν οι συνήθεις διακρίσεις φύλου, απλά σκεφτείτε το…) και η σειρά Earthsea (το έπος της Γαιοθάλασσας), πέθανε τη Δευτέρα 22.1.2018 στο σπίτι της στο Πόρτλαντ. Ήταν 88 ετών. Ο γιος της, ο Theo, επιβεβαίωσε τον θάνατό της. Δεν διευκρίνισε τα αίτια αλλά είπε ότι ήταν κακή η υγεία της για αρκετούς μήνες.
Είναι η αγαπημένη μου συγγραφέας για πολλούς λόγους: από την πρώτη μου επαφή με το συγγραφικό της έργο («Έπος της Γαιοθάλασσας» και «Η λέξη για τον κόσμο είναι Δάσος») με άγγιξε τόσο βαθιά ο συνδυασμός συναισθήματος – κοινωνιολογικής οπτικής γωνίας. Με μπόλικη φαντασία αλλά και με ανθρωποκεντρικό ορθολογισμό, αγαπούσε βαθιά και πίστευε στον Άνθρωπο και πόσο μακριά μπορεί να φτάσει, ψηλά ή χαμηλά. Ακόμα και οι ψευτο-επιστημονικές της ανακαλύψεις (βλ.π.χ. ansible: ένα μέσο με το οποίο μπορούσε να επικοινωνήσει κανείς με οποιονδήποτε στο σύμπαν χωρίς χρονική υστέρηση [συντομογραφία του answerable, η ίδια λάτρευε τις λέξεις και όλα τα παιχνίδια τους, όπως ο ξυλουργός το ξύλο]) ήταν με επίκεντρο τον άνθρωπο, τα πάθη, τα λάθη, αλλά και τις δυνατότητές του, ατομικές και συλλογικές. Αγαπούσε όλα τα πλάσματα και τη φύση, αλλά ιδιαίτερα τις γάτες («η γάτα είναι η ψυχή του σπιτιού», Jean Cocteau, το πίστευε κι η ίδια).
Η Le Guin που αγκάλιασε με αγάπη και κοινωνική ευαισθησία στα γραπτά της τη μαγεία και τους δράκους, τα διαστημόπλοια και τις διαπλανητικές συγκρούσεις. Ακόμα και όταν οι πρωταγωνιστές της είναι αρσενικοί (συνήθως) αποφεύγουν τη macho στάση αντίστοιχων άλλων αντρικών χαρακτήρων. Οι συγκρούσεις που διαδραματίζονται είναι συνήθως κοινωνικές – ταξικές, πολιτισμικές και επιλύονται συνήθως με διαλλακτικότητα -αλλά και πολλές φορές με αυτοθυσίες- παρά με σπαθιά, διαστημικές μάχες και αίμα…
Τα βιβλία της έχουν μεταφραστεί σε περισσότερες από 40 γλώσσες και έχουν διαβαστεί από εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως.
Εκτός από περισσότερα από 20 μυθιστορήματα, έγραψε δώδεκα βιβλία ποίησης, περισσότερα από 100 διηγήματα, πολλά δοκίμια, 13 βιβλία για παιδιά (ψάξτε τις «Φτερόγατες»!) και πέντε τόμους μετάφρασης, συμπεριλαμβανομένου του Tao Tε Τσινγκ του Λαο Τζου (σαφώς και την επηρρέασε) και επιλεγμένα ποιήματα της Χιλιανού λογοτέχνιδος και φεμινίστριας, Gabriela Mistral.
Το τελευταίο της πόνημα «No Time to Spare: Thinking About What Matters», μια συλλογή κειμένων που πρωτοδημοσίευσε στο ιντερνετ εν είδει μπλογκ -στα 80+ παρακαλώ- εμπνευσμένη από τον Jose Saramago που έκανε το ίδιο στα 85. Βαθιά προσωπικά κείμενα, ελάχιστα πριν τη δύση της ζωής της συμπληρωματικά στο ήδη πλούσιο έργο της. Ελπίζω να μεταφραστεί σύντομα και στα ελληνικά, αν και θεωρώ ότι είναι δύσκολο (αν όχι αδύνατο) να αποδώσει κανείς όλες τις λεξιπλασίες και τα κομψοτεχνήματα του λόγου της…
«Σε κάθε ανθρώπινο ζώο υπάρχει μια αρχή: η αγάπη για την Ελευθερία. Δεν ανέχεται την καταπίεση και διψάει για σωτηρία»
της Phillis Wheatley, ποιήτρια και πρώην σκλάβα που έζησε το 19ο αι., από τις αγαπημένες εκφράσεις της Le Guin
«Ζούμε στον καπιταλισμό. Η δύναμή του φαντάζει αναπόφευκτη. Το ίδιο ήταν και το θεϊκό δικαίωμα των βασιλιάδων. Οποιαδήποτε ανθρώπινη δύναμη μπορεί να αντισταθεί και να αλλάξει από τα ανθρώπινα όντα. Η αντίσταση και η αλλαγή αρχίζουν συχνά στην τέχνη, και πολύ συχνά στην τέχνη μας, την τέχνη των λέξεων.»
του Μάριου Αυγουστάτου
