Η Ιταλία είπε ψέματα για το ρόλο της σε ένα ναυάγιο όπου πνίγηκαν 94 άνθρωποι –μεταξύ των οποίων 35 παιδιά– και η συνοριακή υπηρεσία της ΕΕ Frontex βοήθησε να το συγκαλύψει.
Τις πρώτες πρωινές ώρες της 26ης Φεβρουαρίου 2023, ένα ξύλινο σκάφος αναψυχής συνετρίβη κοντά στην ακτή Cutro της Ιταλίας. Στο πλοίο επέβαιναν σχεδόν 200 άτομα, κυρίως πρόσφυγες από το Αφγανιστάν. Τουλάχιστον 94 από αυτούς πέθαναν, μεταξύ των οποίων 35 παιδιά. Ωστόσο, το υπερφορτωμένο σκάφος είχε εντοπιστεί από την ευρωπαϊκή συνοριακή υπηρεσία Frontex έξι ώρες πριν από το ναυάγιο, να πλέει σε κακές καιρικές συνθήκες. Οι θάνατοι, που σημειώθηκαν τόσο κοντά στην ακτή, συγκλόνισαν την Ιταλία και την Ευρώπη. Ωστόσο, η Frontex και οι ιταλικές αρχές απέρριψαν τις ευθύνες ο ένας στον άλλον.
Bad weather, lack of life vests & overcrowding are signs of distress under Frontex’s & Italy’s own maritime rules; still the maritime authorities did not launch a search and rescue operation. That decision had deadly consequences. pic.twitter.com/jI1p6H7wCK
— Lighthouse Reports (@LHreports) June 2, 2023
Η Frontex είπε ότι το σκάφος δεν είχε «ενδείξεις κινδύνου» και ότι εξαρτιόταν από την Ιταλία να αποφασίσει εάν θα ξεκινήσει επιχείρηση διάσωσης. Η πρωθυπουργός της Ιταλίας ισχυρίστηκε ότι δεν γνώριζαν ότι το σκάφος «κινδύνευε να βυθιστεί» και δεν παρενέβη επειδή η Frontex δεν τους έστειλε «επικοινωνία έκτακτης ανάγκης». «Πιστεύει κανείς από εσάς ότι η ιταλική κυβέρνηση θα μπορούσε να είχε σώσει τις ζωές 60 ανθρώπων, συμπεριλαμβανομένου ενός παιδιού περίπου τριών ετών του οποίου το σώμα βρέθηκε μόλις σήμερα, και δεν το έκανε;» Δήλωσε λίγο μετά την τραγωδία η πρωθυπουργός Giorgia Meloni.
Μια κοινή έρευνα της Lighthouse Reports και των συνεργατών της αποκαλύπτει ότι τόσο οι ιταλικές αρχές όσο και η ηγεσία της Frontex γνώριζαν ότι το σκάφος έδειχνε σημάδια κινδύνου όταν το πλοίο εντοπίστηκε για πρώτη φορά έξι ώρες πριν από το ναυάγιο, αλλά παρόλα αυτά αποφάσισαν να μην επέμβουν – και αργότερα προσπάθησαν να κρύψουν πόσα ήξεραν.
ΜΕΘΟΔΟΙ
Όταν εικόνες από συντρίμμια βάρκας σε μια ιταλική παραλία μεταδόθηκαν σε όλο τον κόσμο, ήταν δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι προέρχονταν από ένα σκάφος που μετέφερε 200 άτομα. Το Summer Love, μια ξύλινη βάρκα μήκους περίπου 25 μέτρων, ήταν γεμάτη από γυναίκες, παιδιά και άνδρες που προσπαθούσαν να ξεφύγουν από πολέμους, ελπίζοντας σε μια καλύτερη ζωή. Έχοντας ελάχιστα διαθέσιμα βίντεο, αποφασίσαμε να φτιάξουμε ένα τρισδιάστατο μοντέλο του σκάφους για να κατανοήσουμε καλύτερα και να εξηγήσουμε τους κινδύνους που διέτρεχαν οι άνθρωποι. Συνωστισμένοι κάτω από τα καταστρώματα, είχαν ελάχιστες πιθανότητες να επιβιώσουν όταν το σκάφος βυθίστηκε καθώς η μόνη τους έξοδος ήταν μια στενή σκάλα.
To demonstrate what the overcrowded boat would have looked like to those watching surveillance footage & better understand the circumstances on board before & during the wreck, we made a 3D-model of Summer Love pic.twitter.com/dZA8d7BaNb
— Lighthouse Reports (@LHreports) June 2, 2023
Με την πάροδο του χρόνου, οι ρεπόρτερ μας κέρδισαν την εμπιστοσύνη ορισμένων από τους επιζώντες περνώντας χρόνο μαζί τους στα κέντρα που ζουν τώρα. Μοιράστηκαν τις ιστορίες τους από την αναχώρηση τους από την Τουρκία μέχρι τις οδυνηρές απώλειες που υπέστησαν στη θάλασσα. Μερικοί μοιράστηκαν μαζί μας βίντεο που αποκάλυψαν πρόσθετες λεπτομέρειες για το ναυάγιο, συμπεριλαμβανομένου ενός tablet με λογισμικό πλοήγησης που επιβεβαίωσε την τοποθεσία και την κατεύθυνση ταξιδιού του πλοίου.
Το σημαντικότερο είναι ότι λάβαμε εμπιστευτικές εκθέσεις αποστολής της Frontex που διέρρευσαν, οι οποίες αποκάλυψαν ότι ένα αεροπλάνο που λειτουργούσε υπό τη συνοριακή υπηρεσία είχε αναφέρει σημάδια κινδύνου τόσο στην υπηρεσία όσο και στις ιταλικές αρχές. Ώρες πριν από την πτήση, οι αερομεταφορείς προειδοποίησαν για «ισχυρούς ανέμους» στο Ιόνιο Πέλαγος. Στη συνέχεια, η Frontex εντόπισε το σκάφος παρακολουθώντας πολλαπλές δορυφορικές τηλεφωνικές κλήσεις που πραγματοποιήθηκαν καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας από άτομα που επέβαιναν στο πλοίο. Μια λεπτομερής περιγραφή των κλήσεων του πιλότου δείχνει ότι η Frontex γνώριζε ότι ήταν ένα «πιθανό σκάφος μεταναστών», χωρίς ορατά σωσίβια και «με σημαντικές θερμικές ενδείξεις» κάτω από το κατάστρωμα. Σύμφωνα με το γραφείο Τύπου της Frontex, αυτό αποτελεί ένδειξη της παρουσίας ενός «ασυνήθιστου» αριθμού ατόμων στο πλοίο.
Η κακοκαιρία, η έλλειψη σωσίβιων και ο συνωστισμός συνιστούν σημάδια κινδύνου σύμφωνα με τους θαλάσσιους κανόνες της Frontex και της Ιταλίας· παρ’ όλα αυτά οι ναυτικές αρχές δεν ξεκίνησαν επιχείρηση έρευνας και διάσωσης. Μετά το ναυάγιο, η ευρωπαϊκή συνοριακή υπηρεσία απέκρυψε το γεγονός ότι ο πιλότος τους είχε στείλει σήμα για ισχυρούς ανέμους στο κέντρο ελέγχου τους κατά τη διάρκεια της πτήσης επιτήρησης.
ΙΣΤΟΡΙΕΣ
Ο Assad Almulqi ήταν παιδί όταν ξέσπασε ο πόλεμος στη Συρία. Η οικογένειά του εγκατέλειψε την πόλη της μετά την επίθεση με δηλητηριώδες αέριο το 2013. Φέτος, ο 22χρονος πλήρωσε 8.000 ευρώ για μια θέση στο σκάφος από την Τουρκία. Στον εξάχρονο αδερφό του Sultan επιτράπηκε να ταξιδέψει δωρεάν.
Θυμάται τη στιγμή που όλα πήγαν στραβά. «Ήταν σκοτεινά. Το πλοίο έγειρε στη μία πλευρά και το μισό πήγε κάτω από το νερό. Βυθίστηκε σε δευτερόλεπτα».
«Φοβήθηκα, κράτησα τον αδερφό μου στην αγκαλιά μου και είπα στον θείο μου ότι έπρεπε να ανέβουμε πάνω γιατί συνέβαινε κάτι μη φυσιολογικό. Τα κύματα άρχισαν να χτυπούν τα παράθυρα και το νερό μπήκε στο πλοίο».
Πήδηξε έξω όταν το νερό έφτασε στα γόνατά του, κρατώντας σφιχτά τον αδερφό του.
Ο Assad προσπάθησε απεγνωσμένα να κρατήσει τον Sultan πάνω από τα κύματα καθώς προσπαθούσε να δώσει σήμα στους διασώστες. «Πνιγόμασταν για να κρατήσουμε το κεφάλι του πάνω από το νερό, αλλά δεν ήταν αρκετό για να τον σώσουμε».
O 6χρονος Sultan που τελικά δεν τα κατάφερε
Κρατήθηκαν από κομμάτια του πλοίου, παλεύοντας να παραμείνουν στην επιφάνεια καθώς άνθρωποι γύρω τους πνίγονταν.
Στο πλοίο ήταν επίσης η 23χρονη Nigeena που ταξίδευε με τον σύζυγό της Seyar, μετά τον γάμο τους μόλις τέσσερις μήνες νωρίτερα. Του έσφιξε το χέρι καθώς πάλευαν να μείνουν πάνω από το νερό. Ήταν σχεδόν στην ξηρά όταν ένα τεράστιο κύμα παρέσυρε τον Seyar. Το σκάφος τους διαλύθηκε 200 μέτρα από τις ακτές της Ιταλίας.
«Για το ναυάγιο ευθύνεται η Ιταλία γιατί ήξεραν από την αρχή ότι είχε φτάσει ένα σκάφος», είπε η Nigeen. «Συνήθως όταν βλέπουν ένα άγνωστο πλοίο, είναι δουλειά τους να το ελέγξουν. Αλλά δεν το έκαναν».
Οι δικηγόροι ορισμένων από τις οικογένειες των θυμάτων σχεδιάζουν να προσφύγουν στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, υποστηρίζοντας ότι η Ιταλία πρέπει να θεωρηθεί υπεύθυνη για την «ανεπανόρθωτη παραβίαση του δικαιώματος των μεταναστών στη ζωή».
Μετάφραση: Έφη Μαθιουδάκη
Πηγή: https://www.lighthousereports.com
