της Σταυρούλας Πουλημένη
Μια δίκη που φέρνει ξανά στο προσκήνιο το κολαστήριο της κλειστής δομής μεταναστών στη Σιντική Σερρών θα διεξαχθεί στις 26 Ιουνίου στο Τριμελές Πλημελλειοδικείο Σερρών. Πρόκειται για μια από τις πιο χαρακτηριστικές υποθέσεις, όπου αιτούντες άσυλο που ζουν κάτω από αβίωτες συνθήκες και εξεγείρονται ενάντια σε αυτές, καταλήγουν στη φυλακή.
Στα μέσα Αυγούστου του 2025, άνθρωποι από το καμπ μεταφέρθηκαν στο νοσοκομείο λόγω υποσιτισμού. Στις 18 Αυγούστου κάποιοι από τους κρατούμενους επιχείρησαν να δραπετεύσουν, δεν τα κατάφεραν και συνελήφθησαν. Αργότερα την ίδια μέρα, σύμφωνα με καταγγελία της «Ανοιχτής Αντιρατσιστικής Συνέλευση στη Δ.Θεσσαλονίκη-Μαχαλάς», που αναδεικνύει συνεχώς με ανακοινώσεις της τις συνθήκες που επικρατούν στη δομή, αστυνομικοί μπήκαν στον θάλαμο του ενός και τον ξυλοκόπησαν.
«Οι συγκρατούμενοί του τον υπερασπίστηκαν και ξεκίνησαν καθιστική διαμαρτυρία την οποία ο διευθυντής σκέφτηκε να κατευνάσει προσφέροντας 50 ζευγάρια παντόφλες. Ως επόμενο, στις 19 Αυγούστου, 266 μετανάστες ξεκινούν απεργία πείνας με αιτήματα γύρω από τις άθλιες συνθήκες διαβίωσης και τις καθυστερημένες διαδικασίες ασύλου. Τα αιτήματά τους δεν ικανοποιούνται» αναφέρεται συγκεκριμένα στην καταγγελία της συνέλευσης.
Στις 12 Νοεμβρίου άνθρωποι στο καμπ εξεγέρθηκαν, έκοψαν τα σύρματα στον φράχτη και προσπαθούν να αποδράσουν. Απευθείας, κατέφθασαν ΟΠΚΕ όπου έριξαν κρότου λάμψης και χημικά, σύμφωνα με Σερραϊκά μέσα. Η αστυνομία ισχυρίστηκε πως κανείς δεν απέδρασε και ότι δύο φύλακες τραυματίστηκαν ελαφρά.
Την επόμενη μέρα οι 30 εξεγερμένοι μετανάστες πέρασαν από Αυτόφωρο. Οι δύο από αυτούς ζήτησαν δικηγόρο. Ο δικηγόρος τους επιδίωξε τον αυτεπάγγελτο διορισμό του για να αναδείξει τις άθλιες συνθήκες κράτησης στο κλειστό camp και να επικαλεστεί νομολογία που αθώωνε σε παρόμοιες περιπτώσεις, λόγω των επίσης άθλιων συνθηκών κράτησης, όπως και έκανε. Οι περισσότεροι μετανάστες καταδικάστηκαν σε 3 χρόνια φυλάκισης χωρίς αναστολή για στάση και για φθορά πράγματος που χρησιμεύει για κοινό όφελος, όπως θεωρήθηκε από το κατηγορητήριο, τα συρματοπλέγματα της περίφραξης. Ορισμένοι από τους 30, καταδικάστηκαν σε 3 χρόνια και περισσότερους μήνες φυλάκισης για τους ίδιους λόγους με επιπλέον κατηγορίες-ποινικά αδικήματα όπως απόπειρα απόδρασης, βία κατά υπαλλήλου και απλή σωματική βλάβη. Με την ολοκλήρωση της δικής των 30 μεταναστών και την καταδίκη τους, διαχωρίστηκαν σε διάφορες φυλακές στην ελληνική επικράτεια: στην Δράμα, τη Νιγρίτα Σερρών και στην Κασσαβέτεια στο Βόλο. Συγγενείς, οικογένειες και φίλοι ορισμένων εξ αυτών, ανησυχούν καθώς δεν γνώριζαν για πολύ καιρό το που βρίσκονται και τι τους έχει συμβεί.
«Έχουμε να κάνουμε με απελπισμένους ανθρώπους»
Το alterthess μίλησε με τον Κώστα Δέμελη, δικηγόρο που διορίστηκε αυτεπαγγέλτως για κάποιους από τους αιτούντες άσυλο, προκειμένου να γίνουν ξεκάθαρα τα στοιχεία της υπόθεσης. Σύμφωνα με τον ίδιο, από τους 30 μετανάστες έφεση άσκησαν οι 24 εκ των οποίων 8 είναι εκπρόθεσμες.
«Η δίκη αυτή έχει μεγάλη σημασία τόσο γιατί το καμπ έχει αναδειχθεί σε κολαστήριο σε διεθνές επίπεδο, όσο και γιατί υπάρχει προηγούμενο με άλλες δικαστικές αποφάσεις και στην Ελλάδα για αντίστοιχα ή και βαρύτερα ποινικά αδικήματα κατά μεταναστών/αιτούντων άσυλο που αθωώθηκαν. Μια από τις πρώτες τέτοιες αποφάσεις είναι αυτή του Μονομελούς Πλημμελειοδικείο Ηγουμενίτσας το 2012 για μετανάστες που απέδρασαν επειδή οι συνθήκες κράτησης ήταν απάνθρωπες», εξηγεί.
Σύμφωνα με τον ίδιο, οι κινητοποιήσεις ενάντια στις συνθήκες είναι καθημερινές. Οι περισσότεροι από τους 600 μετανάστες του καμπ της Σιντικής πραγματοποιούν αυτές τις μέρες απεργία πείνας όχι μόνο για τις άθλιες συνθήκες που επικρατούν αλλά και για την αναστολή εξέτασης των αιτημάτων ασύλου για ανθρώπους που έρχονται από υποτιθέμενες ασφαλείς χώρες προέλευσης, σύμφωνα με τον νόμο Βορίδη. Μάλιστα, με τον νόμο 5275/2026 όσοι εκτίουν ποινή φυλάκισης πλέον απελαύνονται, με διοικητική κράτηση που μπορεί να ανέλθει στα δύο χρόνια.
Αξίζει να σημειωθούν οι συνθήκες κάτω από τις οποίες κατάφεραν να ασκήσουν έφεση όσοι από τους μετανάστες καταδικάστηκαν. «Μέσα στη φυλακή άσκησαν τις εφέσεις, καθώς η δίκη ολοκληρώθηκε το απόγευμα, οπότε είχε κλείσει και το αρμόδιο γραφείο στα δικαστήρια. Έτσι, κάποιες από τις εφέσεις ασκήθηκαν εκπρόθεσμα (μετά από 10 μέρες) πιθανόν λόγω κωλυσιεργίας από σωφρονιστικούς. Οι εννιά που οδηγήθηκαν στην φυλακή της Κασσαβέτειας στον Βόλο άσκησαν εμπρόθεσμα τις εφέσεις. Για όσους δεν κατάφεραν να ασκήσουν έφεση θα παλέψουμε για την επέκταση της έφεσης για τις ίδιες κατηγορίες» προσθέτει ο Κώστας Δέμελης. Όσοι δεν κατάφεραν να ασκήσουν έφεση, βρίσκονται, σύμφωνα με τον δικηγόρο, στις φυλακές της Νιγρίτας.
Δυστυχώς το κοινωνικό ενδιαφέρον για το ζήτημα της Σιντικής είναι πολύ περιορισμένο, παρά το γεγονός ότι η μεγάλη πλειοψηφία των μεταναστών κάνει απεργία πείνας ενώ παράλληλα υπάρχουν και πρόσφατες απόπειρες αποδράσεων που κατεστάλησαν και οι μετανάστες συνελήφθησαν. Όπως αναφέρει ο Κώστας Δέμελης, μια από τις τελευταίες «αφορά ανήλικο παιδί που έκλαιγε, τα ρούχα του ήταν τα ίδια δέκα μήνες, τα παπούτσια του ήταν ξεσκσιμένα. Έχουμε να κάνουμε με τραγικές ιστορίες και απελπισμένους ανθρώπους».
Η φυλακή της Σιντικής Σερρών
Οι ασφυκτικές και απάνθρωπες συνθήκες κράτησης στη δομή στο Κλειδί της Σιντικής παραπέμπουν σε φυλακές υψίστης ασφαλείας και παρουσιάζονται σε 18 αποκλειστικές φωτογραφίες και ένα σύντομο βίντεο από την ερευνητική πλατφόρμα «Detention Landscapes» που συνδέεται με το βρετανικό πανεπιστήμιο της Οξφόρδης (βλ. το ρεπορτάζ του Απόστολου Λυκεσά στην Εφημερίδα των Συντακτών).
Το καμπ της Σιντικής Σερρών ήταν μία ανοιχτή δομή προσωρινής «φιλοξενίας» αιτούντων άσυλο, η οποία μετατράπηκε σε ειδική κλειστή δομή το καλοκαίρι του 2025. Στην πραγματικότητα όμως, όπως αναφέρει, η συλλογικότητα Μαχαλάς, είναι «ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης, μία φυλακή όπου οι άνθρωποι κρατούνται βάσει της καταγωγής τους, για απροσδιόριστα χρονικά διαστήματα σε καθεστώς στέρησης ελευθεριών και υπό τον μόνιμο έλεγχο των δυνάμεων καταστολής (ΟΠΚΕ και ΜΑΤ)». Η κλειστή δομή βρίσκεται έξω από τις Σέρρες, σε μία χαράδρα κοντά στα σύνορα με την Βουλγαρία, απομονωμένη λόγω της τοποθεσίας της και σε απόσταση από οποιοδήποτε κοντινό χωριό.
Αυτό πρακτικά σημαίνει πως δεν υπάρχει η πιθανότητα επαφής ή συνύπαρξης με ανθρώπους της τοπικής κοινωνίας. Για τους περισσότερους από τους 700 νέους άνδρες, από την Αίγυπτο και το Μπαγκλαντές που κρατούνται εκεί, έχει απορριφθεί η αίτηση ασύλου σε α’ βαθμό ενώ στο 70% απορρίφθηκε και η προσφύγη. Άσυλο έχει δοθεί μέχρι στιγμής μόνο σε δύο άτομα τα οποία ανήκουν σε πολύ ευάλωτες ομάδες. Σύμφωνα με τη συλλογικότητα Μαχαλάς, πολλοί παροτρύνονται από τις αρχές να ζητήσουν «οικειοθελή αποχώρηση» από τη χώρα, κάτι που προφανώς οι άνθρωποι σπάνια επιλέγουν με μόνο 5 άτομα να έχουν φύγει με αυτόν τον τρόπο από τη δομή.
Όλες οι πτέρυγες της δομής, που χωρίζονται μεταξύ τους με συρματόπλεγμα είναι κλειστές εκτός από μία που παραμένει ανοιχτή (με 35 περίπου άτομα). Όσοι βρίσκονται στην κλειστή δομή, δεν μπορούν ποτέ να βγουν έξω ούτε όμως οποιοσδήποτε από έξω να μπει μέσα. Εξαίρεση αποτελούν συγκεκριμένες καταχωρημένες σε μητρώα ΜΚΟ, με πολύ περιορισμένες δυνατότητες επαφής. Το καθεστώς κράτησης στην κλειστή δομή θεωρείται καθεστώς «διοικητικής κράτησης». Δηλαδή, όπως καταγγέλλεται από τον «Μαχαλά», «οι άνθρωποι που υπόκεινται σε αυτό είναι κανονικά φυλακισμένοι χωρίς όμως να έχουν διαπράξει κάποιο ποινικό αδίκημα. Υπάγεται στο Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, οπότε για όλα είναι υπεύθυνη η ΕΛΑΣ πέραν της καθαριότητας και του φαγητού όπου υπεύθυνη είναι η διοίκηση της ανοιχτής δομής. Έτσι, καθημερινά γίνονται γύρω στις 10 μεταγωγές από την ΕΛΑΣ στο κοντινότερο κέντρο υγείας για έκτακτα ιατρικά περιστατικά. Τέλος, έχουν αναφερθεί σημαντικές και συστηματικές περιπτώσεις οικονομικής εκμετάλλευσής και παρεμπόριο σε βάρος των κρατουμένων».
Δυστυχώς δεν έχουν λείψει ρατσιστικές στάσεις και από τις τοπικές αρχές απέναντι στους ανθρώπους που κρατούνται εκεί. Σε απόφαση του το Δημοτικό Συμβούλιο Σιντικής στις 15 Ιουλίου ζήτησε με ψήφισμά του το κλείσιμο της δομής. «Μέχρι να συμβεί αυτό αποφασίστηκε η μετατροπή της δομής από ανοικτή και κλειστή, ώστε να αυξηθεί το αίσθημα ασφάλειας και η ποιότητα ζωής των πολιτών στον τόπο μας», τονίζεται στην ανακοίνωση του δήμου.
Σε συνέχεια της παραπάνω απόφασης, 800 άνθρωποι που διέμεναν ως τότε στην δομή στην Σιντική, επειδή υπάγονταν στο προηγούμενο νομικό καθεστώς «φιλοξενίας» μεταφέρθηκαν σε άλλες δομές που παραμένουν ανοικτές (π.χ. στων Σερρών). Ωστόσο, αυτοί οι 800 αντικαταστάθηκαν από αυτούς που μπήκαν στην χώρα μετά τον Ιούλη του ‘25) και είναι πλέον διοικητικά κρατούμενοι (ενώ με τον νέο νόμο Βορίδη μπορεί να κρατούνται πια έως και 24 μήνες).
Συνωστιμός, ελλείψεις στα βασικά οδηγούν από τον Αύγουστο του 2025 σε κινητοποιήσεις
Από τον Αύγουστο του ’25 οι συνθήκες στο καμπ γίνονται ανυπόφορες, κατάσταση που κορυφώνεται με ανθρώπους της δομής να μεταφέρονται στο νοσοκομείο λόγω υποσιτισμού. Σύμφωνα με τον Μαχαλά, «ακόμη μέχρι πρότινος, παρόλο που επισήμως είχαν διοριστεί 8 διερμηνείς, με κάποιους από αυτούς να είναι άφαντοι και μάλιστα σύμφωνα με πληροφορίες, δεν ήταν καν γνώστες των μητρικών γλωσσών των κρατουμένων. Τον Σεπτέμβρη, η δομή ήταν υπερπλήρης με 1100 άτομα συνολικά να διαμένουν σε αυτήν . Λίγο αργότερα, τον Οκτώβρη, έφυγαν από τη δομή όλοι οι κρατούμενοι άλλης καταγωγής (κυρίως άτομα από το Σουδάν) πέραν αυτών που είναι από Μπαγκλαντές και Αίγυπτο».
Η καταγγελία του Μαχαλά είναι αποκαλυπτική: «Μένουν σε κοντέινερ σε ένα από τα πιο κρύα σημεία της χώρας, με ελλείψεις σε βασικά πράγματα: σεντόνια, σκεπάσματα, κρεβάτια, στρώματα, τουαλέτες, ντουζ, καθαρό νερό, ρούχα, τρόφιμα, είδη υγιεινής, ιατροφαρμακευτική κάλυψη. Μάλιστα κατά τη διάρκεια βροχοπτώσεων μπαίνουν νερά μέσα στα κοντέινερ. Τα κοντέινερ είναι δίχωρα ή τρίχωρα με 4, 8, 16 άτομα σε 8, 12, 24 τ.μ. αντίστοιχα. Χαρακτηριστικό της τραγικής κατάστασης είναι ότι πολλοί δεν έχουν ρούχα να φορέσουν και κυκλοφορούν με κουρέλια ή γυναικεία ρούχα -φορέματα- (από ανάγκη και όχι επιλογή) και υποφέρουν από το κρύο. Ακόμη οι συνθήκες υγιεινής αντανακλώνται στις αναφορές για εκτεταμένη παρουσία εντόμων και στους κάδους που παραμένουν γεμάτοι.
Την ήδη ασφυκτική κατάσταση επιδεινώνει η απουσία διερμηνείας, καθώς και το γεγονός πως οι μεταφραστές απαγορεύεται να μιλάνε στους κρατούμενους εκτός των επίσημων διαδικασιών. Ακόμη, μέχρι προσφάτως σύμφωνα με αναφορές, υπήρχε πλήρης έλλειψη φροντίδας υγείας. Η διοίκηση αρνούνταν οποιαδήποτε ιατρική περίθαλψη και δεν συνταγογραφούσαν ακόμα και για τα πιο καθημερινά ζητήματα όπως τα δερματικά εξανθήματα».
Όλο αυτό το καθεστώς απομόνωσης και κακομεταχείρισης, έχει πυροδοτήσει πολλά ψυχικά προβλήματα για τους κρατούμενους, για τα οποία, όπως γίνεται αντιληπτό, δεν υπάρχει καμία μέριμνα.
Οι μετανάστες από τον Αύγουστο του 2025 συχνά προχωρούν σε απεργία πείνας με αιτήματα γύρω από τις άθλιες συνθήκες διαβίωσης και τις καθυστερημένες διαδικασίες ασύλου. Στις 12 Νοεμβρίου εξεγείρονται και δέχονται καταστολή. Τον περασμένο Μάρτιο πραγματοποιήθηκε, επίσης, διαμαρτυρία για τις συνθήκες κράτησης στο κρύο και με αίτημα την πρόσβαση σε ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και ρουχισμό ενώ στις 4 Μαΐου αιτούντες άσυλο εξεγέρθηκαν και πάλι.
«Ο πρόσφατος νόμος Βορίδη-Πλεύρη, όπως και η υπουργική απόφαση Χρυσοχοΐδη για τις αστυνομικές δυνάμεις κατοχής σε Ρομά οικισμούς, αναβαθμίζουν την πραγματικότητα του θεσμικού ρατσισμού, όπως και συνολικά αναβαθμίζονται οι συνθήκες φτωχοποίησης, ποινικής τρομοκρατίας και πολεμικής εμπλοκής. Η παραμονή στην χώρα χωρίς παραχώρηση ασύλου, δηλαδή η ίδια η ύπαρξη ανθρώπων, τιμωρείται με ποινική φυλάκιση, ενώ μεγαλώνουν τα νόμιμα περιθώρια διοικητικής κράτησης -φυλάκισης δηλαδή- χωρίς κανένα αδίκημα στα στρατόπεδα συγκέντρωσης του κράτους. Μάλιστα, διευκολύνεται και επιταχύνεται η διαδικασία απόρριψης ασύλου καταλήγοντας σε επαναπροωθήσεις των μεταναστών στις χώρες από όπου επέλεξαν, αρχικά και με ρίσκο, να φύγουν.
Η υπόθεση των έγκλειστων στην Σιντική αποτελεί εφαρμογή αυτής της αναβάθμισης, ενώ μας θυμίζει κάτι που είναι ευρέως γνωστό, πως, όσο άθλιος και αν είναι ο νόμος, πάντα το κράτος θέλει την πραγματικότητα πέντε επίπεδα πιο βάρβαρη» αναφέρει στην καταγγελία του η συνέλευση Μαχαλάς. Υπενθυμίζει, έτσι, πως δεν πρέπει να κλείνουμε τα μάτια μας στους βασανισμούς και την αθλιότητα.
«Να μην αποδεχτούμε τη σκλαβιά και την απανθρωποποίηση ως όρο ζωής» καταλήγει καλώντας στο Εφετείο στα δικαστήρια Σερρών στις 26 Ιουνίου ζητώντας την απελευθέρωση των 30 μεταναστών της Σιντικής.
*Τα βίντεο ντοκουμέντα εστάλησαν στη συνέλευση Μαχαλάς
Πηγή: alterthess.gr
