Κύπρος 1974: το ελληνικό πραξικόπημα, η τουρκική επέμβαση και οι αιτίες τους

Λίγες μέρες πριν, η ελ­λη­νι­κή Χού­ντα είχε κάνει το πρα­ξι­κό­πη­μα στην Κύπρο και είχε προ­σπα­θή­σει να τον δο­λο­φο­νή­σει. Την επό­με­νη μέρα επα­κο­λού­θη­σε η ει­σβο­λή του τουρ­κι­κού στρα­τού…

Τα γε­γο­νό­τα

Η πε­ρί­ο­δος που έγινε το πρα­ξι­κό­πη­μα, και ό,τι επα­κο­λού­θη­σε, ήταν μια πε­ρί­ο­δος με­γά­λων κλο­νι­σμών σε όλο τον κόσμο από πο­λέ­μους και λαϊκά κι­νή­μα­τα (πό­λε­μος στο Βιετ­νάμ, πτώση Αλιέ­ντε στη Χιλή, πό­λε­μος με­τα­ξύ Αι­γύ­πτου και Ισ­ρα­ήλ, επα­να­στα­τι­κή κρίση στην Πορ­το­γα­λία κλπ). Ήταν όμως και η εποχή που ξέ­σπα­σε η πρώτη με­γά­λη με­τα­πο­λε­μι­κή  κρίση στην πα­γκό­σμια οι­κο­νο­μία.

Ο κό­σμος ήταν διαι­ρε­μέ­νος σε δύο αντι­μα­χό­με­να στρα­τό­πε­δα, της Δύσης και της Ανα­το­λής, και ανά­με­σα τους ήταν ο χώρος του Τρί­του Κό­σμου. Στην πε­ριο­χή του Αι­γαί­ου και της Ανα­το­λι­κής Με­σο­γεί­ου ο ελ­λη­νο­τουρ­κι­κός αντα­γω­νι­σμός με­γά­λω­νε συ­νέ­χεια. Στην Κύπρο κυ­ριαρ­χού­σε η εθνι­κή και η κοι­νω­νι­κή ανι­σό­τη­τα. Η ελ­λη­νι­κή πλειο­ψη­φία κα­τεί­χε το κρά­τος και τον πλού­το και η τουρ­κι­κή μειο­νό­τη­τα ήταν υπο­χρε­ω­τι­κά εγκλω­βι­σμέ­νη σε θυ­λά­κους, για να υπε­ρα­σπί­σει την ύπαρ­ξή της. Σε αυτές τις αντι­θέ­σεις είχε προ­στε­θεί και μία ακόμη: η προ­σπά­θεια της ελ­λη­νι­κής Χού­ντας να υπο­τά­ξει στη γραμ­μή της Ένω­σης το κα­θε­στώς του Μα­κα­ρί­ου, που υπο­στή­ρι­ζε τη γραμ­μή της ανε­ξαρ­τη­σί­ας της Κυ­πρια­κής Δη­μο­κρα­τί­ας.

Σε αυτό το φόντο ξε­τυ­λί­χθη­καν τα γε­γο­νό­τα. Τον Ιού­νιο του 1974, ο πρό­ε­δρος της Κυ­πρια­κής Δη­μο­κρα­τί­ας, Μα­κά­ριος, αξί­ω­σε την απο­χώ­ρη­ση όλων των ελ­λή­νων αξιω­μα­τι­κών, που υπη­ρε­τού­σαν στην Κύπρο. Είχε προη­γη­θεί μια απο­κά­λυ­ψη σχε­δί­ου πρα­ξι­κο­πή­μα­τος από την Ελ­λη­νι­κή Δύ­να­μη Κύ­πρου, την Εθνι­κή Φρου­ρά και την πα­ρα­κρα­τι­κή ακρο­δε­ξιά ορ­γά­νω­ση ΕΟ­ΚΑ-Β. Το κέ­ντρο της Χού­ντας απά­ντη­σε με πρα­ξι­κό­πη­μα (που ο Μα­κά­ριος στον ΟΗΕ το κα­τήγ­γει­λε σαν ει­σβο­λή!). Επα­κο­λού­θη­σαν άγριες μάχες με­τα­ξύ «μα­κα­ρια­κών» και αρι­στε­ρών από τη μια και των χου­ντι­κών από την άλλη. Το απο­τέ­λε­σμα ήταν δε­κά­δες νε­κροί, εκα­το­ντά­δες τραυ­μα­τί­ες και αγνο­ού­με­νοι. Μετά από τρείς μέρες συ­γκρού­σε­ων και την επι­κρά­τη­ση των χου­ντι­κών, επα­κο­λού­θη­σε πο­γκρόμ αυτή τη φορά κατά της τουρ­κο­κυ­πρια­κής μειο­νό­τη­τας. Αυτή την ευ­και­ρία αξιο­ποί­η­σε η Τουρ­κία και επε­νέ­βη σαν εγ­γυ­ή­τρια δύ­να­μη, επι­κα­λού­με­νη τη συν­θή­κη της Ζυ­ρί­χης του 1959, ει­σβάλ­λο­ντας με τη σειρά της και κα­τα­κτώ­ντας σχε­δόν το μισό νησί.

Πάνω σ’ αυτό τον καμβά των γε­γο­νό­των υφάν­θη­κε μετά μια ολό­κλη­ρη μυ­θο­λο­γία από την ελ­λη­νι­κή και κυ­πρια­κή άρ­χου­σα τάξη, με σκοπό να συ­γκα­λύ­ψουν τις ευ­θύ­νες τους και να αθω­ω­θούν στη συ­νεί­δη­ση της κοι­νής γνώ­μης σε Ελ­λά­δα και Κύπρο.

Η στρο­φή του Μα­κά­ριου

Τη δε­κα­ε­τία του ’50, υπήρ­χαν σο­βα­ρές ανα­κα­τα­τά­ξεις στο διε­θνή ιμπε­ρια­λι­σμό. Ενώ τη θέση της πρώ­της δύ­να­μης κα­τα­κτούν οι ΗΠΑ, η παλιά αυ­το­κρα­το­ρία της Βρε­τα­νί­ας φθί­νει, πα­ρακ­μά­ζει και απο­χω­ρεί από πε­ριο­χές που ήταν άλ­λο­τε προ­πύρ­γιά της (Σουέζ, Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειος κλπ). Στην ιμπε­ρια­λι­στι­κή αλυ­σί­δα τότε, η Ελ­λά­δα απο­τε­λού­σε έναν κρίκο, κα­τέ­χο­ντας μια θέση πε­ρι­φε­ρεια­κής οι­κο­νο­μι­κής και στρα­τιω­τι­κής ισχύ­ος, που της έδινε το δι­καί­ω­μα να διεκ­δι­κή­σει ένα ρόλο δια­με­σο­λα­βη­τή της αμε­ρι­κά­νι­κης ηγε­μο­νί­ας στην ευ­ρύ­τε­ρη πε­ριο­χή και να κα­λύ­ψει το κενό.  Έτσι, αλλά και στη βάση του εθνι­κι­στι­κού κυ­πρια­κού κι­νή­μα­τος, το 1954 η κυ­βέρ­νη­ση Πα­πά­γου έβαλε στον ΟΗΕ το ζή­τη­μα της Ένω­σης της Κύ­πρου με την Ελ­λά­δα. Μετά από πέντε χρό­νια εθνι­κών μα­ζι­κών κι­νη­το­ποι­ή­σε­ων, ένο­πλων αψι­μα­χιών και δι­πλω­μα­τι­κών αντι­πα­ρα­θέ­σε­ων, το απο­τέ­λε­σμα ήταν η συμ­φω­νία της Ζυ­ρί­χης το 1959.

Με τη συμ­φω­νία της Ζυ­ρί­χης δεν επι­τεύ­χθη­κε ο στό­χος της Ένω­σης, αλλά δη­μιουρ­γή­θη­κε μια  ανε­ξάρ­τη­τη Κυ­πρια­κή Δη­μο­κρα­τία κάτω από ένα κα­θε­στώς εγ­γυ­η­τριών δυ­νά­με­ων ( Βρε­τα­νί­ας, Ελ­λά­δας και Τουρ­κί­ας). Ταυ­τό­χρο­να η εσω­τε­ρι­κή ορ­γά­νω­ση του νέου κρά­τους πρό­σφε­ρε κά­ποια δι­καιώ­μα­τα και εγ­γυ­ή­σεις στην τουρ­κο­κυ­πρια­κή μειο­νό­τη­τα, που όμως στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα ήταν πο­λί­τες β΄ κα­τη­γο­ρί­ας, χωρίς καμιά επιρ­ροή στις εξε­λί­ξεις. Στην Κύπρο όμως, απο­κλει­στι­κά κυ­ρί­αρ­χη δύ­να­μη ήταν η ελ­λη­νο­κυ­πρια­κή άρ­χου­σα τάξη, με επι­κε­φα­λής τον Μα­κά­ριο και την Εθναρ­χία, μια δύ­να­μη σο­βι­νι­στι­κή και αντι­κο­μου­νι­στι­κή.

Με τη συμ­φω­νία της Ζυ­ρί­χης πά­γω­σαν οι ακρο­δε­ξιοί ενω­τι­κοί (γρι­βι­κοί) και βρέ­θη­κε σε άβολη θέση η κυ­βέρ­νη­ση Κα­ρα­μαν­λή. Ο Μα­κά­ριος όμως και οι σύμ­μα­χοί του άρ­πα­ξαν την ευ­και­ρία με με­γά­λη αυ­το­πε­ποί­θη­ση και έκα­ναν τη στρο­φή από τη γραμ­μή της Ένω­σης στην Ανε­ξαρ­τη­σία.

Αυτή η στρο­φή ήταν απο­λύ­τως δι­καιο­λο­γη­μέ­νη για την κυ­πρια­κή ολι­γαρ­χία. Η Ένωση με την Ελ­λά­δα σή­μαι­νε ότι το κυ­πρια­κό κε­φά­λαιο θα βρι­σκό­ταν σε ένα  πε­ρι­βάλ­λον χωρίς προ­στα­σία από τον αντα­γω­νι­σμό των ελ­λή­νων κα­πι­τα­λι­στών, που ήταν σαφώς ισχυ­ρό­τε­ροι, με απο­τέ­λε­σμα να πε­ρι­πέ­σει πολύ γρή­γο­ρα σε δευ­τε­ρεύ­ου­σα θέση. Ταυ­τό­χρο­να θα έχανε τις αγο­ρές της Βρε­τα­νι­κής Κοι­νο­πο­λι­τεί­ας, της οποί­ας ήταν μέλος. Επί­σης θα υπο­βαθ­μι­ζό­ταν άμεσα και ο κυ­πρια­κός εφο­πλι­σμός που είχε ανα­πτύ­ξει ισχυ­ρούς δε­σμούς με τις αρα­βι­κές χώρες και την ΕΣΣΔ.

Έτσι, το δί­λημ­μα «Ένωση ή Ανε­ξαρ­τη­σία» με­τα­τρά­πη­κε σε μια δια­φο­ρά στρα­τη­γι­κής με­τα­ξύ Αθή­νας και Λευ­κω­σί­ας, που κό­στι­σε στο τέλος στην Αθήνα τη μεί­ω­ση του ρόλου της στην Κύπρο. Από το 1959 μέχρι το 1974, αυτή η δια­φο­ρά στρα­τη­γι­κής οδή­γη­σε σε ανοι­κτή αντι­πα­ρά­θε­ση και εκ­δη­λώ­θη­κε με πολλά γε­γο­νό­τα (σχέ­διο Άτσε­σον, ελ­λη­νι­κή με­ραρ­χία στην Κύπρο, υπό­θε­ση με τα όπλα από την Τσε­χο­σλο­βα­κία, εκ­παί­δευ­ση Πα­να­γού­λη και από­πει­ρα εκτέ­λε­σης Πα­πα­δό­που­λου, δο­λο­φο­νία Γε­ωρ­κά­τζη κλπ).

Στη βάση αυτών των δε­δο­μέ­νων, το πρα­ξι­κό­πη­μα των χου­ντι­κών στην Κύπρο ήταν μια ορια­κή κί­νη­ση, άτσα­λη και τυ­χο­διω­κτι­κή, αλλά πάντα μέσα στο επε­κτα­τι­κό σχέ­διο επέμ­βα­σης του ελ­λη­νι­κού κρά­τους στην πε­ριο­χή. Τα φα­σι­στι­κά στε­λέ­χη της Χού­ντας μπο­ρού­με να τα κα­τη­γο­ρή­σου­με για πολλά πράγ­μα­τα, αλλά όχι για απι­στία απέ­να­ντι στον ελ­λη­νι­κό εθνι­κι­σμό.

Η θέση των τουρ­κο­κυ­πρί­ων

Οι απο­λο­γη­τές του ελ­λη­νι­κού εθνι­κι­σμού μι­λούν πάντα μόνο για την τουρ­κι­κή ει­σβο­λή και τις βιαιο­πρα­γί­ες… «ξε­χνώ­ντας» το τι είχε προη­γη­θεί… Η θέση της τουρ­κο­κυ­πρια­κής κοι­νό­τη­τας στην Κύπρο, πριν το 1974, έμοια­ζε αρ­κε­τά με τη θέση των Πα­λαι­στι­νί­ων στο Ισ­ρα­ήλ! Η  κοι­νω­νι­κή σύν­θε­ση της μειο­νό­τη­τας ήταν φτω­χοί αγρό­τες στα όρια της εξα­θλί­ω­σης και χα­μη­λό­μι­σθοι επο­χια­κοί χει­ρώ­να­κτες ερ­γά­τες στις ελ­λη­νι­κές επι­χει­ρή­σεις και πάνω στην υπε­ρεκ­με­τάλ­λευ­σή τους στη­ρί­χθη­κε η ανά­πτυ­ξη του κυ­πρια­κού κε­φα­λαί­ου. Γι’ αυτό μαζί με την εθνι­κή υπήρ­χε και η τα­ξι­κή εχθρό­τη­τα που δη­λη­τη­ρί­α­ζε τις σχέ­σεις με­τα­ξύ των δύο κοι­νο­τή­των του νη­σιού.

Πριν την Ανε­ξαρ­τη­σία, η ΕΟΚΑ του Γρίβα είχε επι­δεί­ξει πλού­σια δο­λο­φο­νι­κή και ρα­τσι­στι­κή δράση σε βάρος του τουρ­κο­κυ­πρια­κού πλη­θυ­σμού. Η συ­νέ­πεια, όμως, δεν ήταν η υπο­τα­γή της τουρ­κο­κυ­πρια­κής κοι­νό­τη­τας, αλλά η μα­ζι­κή στρο­φή της σε εθνι­κι­στι­κές ορ­γα­νώ­σεις που ανέ­πτυσ­σαν την ανά­λο­γη δράση και είχαν κε­ντρι­κό σύν­θη­μα τη Δι­χο­τό­μη­ση (ενά­ντια στην Ένωση, το σύν­θη­μα των ελ­λη­νο­κυ­πρί­ων εθνι­κι­στών).

Μετά τη συμ­φω­νία της Ζυ­ρί­χης (1959), ξε­κί­νη­σε και ορ­γα­νώ­θη­κε από την Εθναρ­χία μια πα­ρα­τε­τα­μέ­νη επί­θε­ση στην τουρ­κι­κή μειο­νό­τη­τα σε κάθε επί­πε­δο. Το πρό­σχη­μα ήταν ότι το ζυ­ρι­χι­κό Σύ­νταγ­μα δεν ήταν λει­τουρ­γι­κό, γιατί έδινε υπερ­βο­λι­κά προ­νό­μια στους τουρ­κο­κυ­πρί­ους. Σ’ αυτή την επί­θε­ση πρω­τα­γω­νι­στι­κό ρόλο έπαι­ξε ακόμη μία φορά ο όχλος των ακρο­δε­ξιών πα­ρα­κρα­τι­κών, αλλά αυτή τη φορά κάτω από την άμεση επί­βλε­ψη των «μα­κα­ρια­κών». Η ορ­γά­νω­ση «Ακρί­τας», που είχε επι­κε­φα­λής υπουρ­γούς της κυ­βέρ­νη­σης, τα Χρι­στού­γεν­να του 1963 εξα­πό­λυ­σε την πρώτη μα­ζι­κή στρα­τιω­τι­κή επι­χεί­ρη­ση ενά­ντια στην τουρ­κο­κυ­πρια­κή μειο­νό­τη­τα. Πέρα από τις δο­λο­φο­νί­ες και κάθε εί­δους αθλιό­τη­τες, το απο­τέ­λε­σμα ήταν το κλεί­σι­μο των τουρ­κο­κυ­πρί­ων σε θύ­λα­κες πε­ρι­κυ­κλω­μέ­νους και απο­κλει­σμέ­νους. Έτσι το 18% του πλη­θυ­σμού της Κύ­πρου, που ήταν τουρ­κο­κύ­πριοι, «πε­ριο­ρί­στη­κε» στο 4% του εδά­φους. Ο Μα­κά­ριος πα­νη­γύ­ρι­ζε και προ­έ­βλε­πε ότι η μειο­νό­τη­τα δεν θα άντε­χε πολύ τον εγκλω­βι­σμό της στους θύ­λα­κες («…πόσον και­ρόν θα αν­θέ­ξουν; Το ηθι­κόν των είναι πολύ χα­μη­λόν…») και θα ανα­γκα­ζό­ταν να υπο­γρά­ψει την υπο­τα­γή της χωρίς όρους …

Αυτή η πο­λι­τι­κή απέ­να­ντι στη μειο­νό­τη­τα συ­νε­χί­στη­κε αδιά­λει­πτα μέχρι το 1974. Τότε όμως η επέμ­βα­ση του τουρ­κι­κού στρα­τού άλ­λα­ξε τους συ­σχε­τι­σμούς, επι­βάλ­λο­ντας μια βαριά ήττα στον ελ­λη­νο­κυ­πρια­κό εθνι­κι­σμό. Το κό­στος όμως το πλή­ρω­σαν οι απλοί άν­θρω­ποι. Ο τουρ­κι­κός στρα­τός και οι τουρ­κο­κύ­πριοι πα­ρα­κρα­τι­κοί εφάρ­μο­σαν τα αντί­ποι­νά τους πάνω στον ελ­λη­νο­κυ­πρια­κό πλη­θυ­σμό (200 χι­λιά­δες πρό­σφυ­γες, δο­λο­φο­νί­ες, βια­σμοί και αγνο­ού­με­νοι).

Η Αρι­στε­ρά

Το ΑΚΕΛ δη­μιουρ­γή­θη­κε το 1941, στη θέση του πα­λιού ΚΚ. Το νέο αρι­στε­ρό κόμμα είχε από την αρχή στον πυ­ρή­να του αρ­κε­τά στοι­χεία της φι­λε­λεύ­θε­ρης δια­νό­η­σης. Με τη νέα του σύν­θε­ση υπο­σχό­ταν μια πιο «ανοι­κτή» πο­λι­τι­κή στην κυ­πρια­κή κοι­νω­νία, γιατί θε­ω­ρού­σε το παλιό ΚΚ ως πολύ «στενά τα­ξι­κό».

Από το πρώτο του συ­νέ­δριο ακόμη, το ΑΚΕΛ έβαλε στο πρό­γραμ­μά του το ζή­τη­μα της Ένω­σης, ενώ ο άλλος άξο­νας της πο­λι­τι­κής του ήταν οι ερ­γα­τι­κές διεκ­δι­κή­σεις. Όμως ενώ το ζή­τη­μα της Ένω­σης του εξα­σφά­λι­ζε την ανοχή από την ελ­λη­νο­κυ­πρια­κή κοινή γνώμη, που ήταν βαθιά αντι­κο­μου­νι­στι­κή, το απο­ξέ­νω­νε από το κομ­μά­τι των τουρ­κο­κυ­πρί­ων ερ­γα­ζο­μέ­νων. Κα­νέ­νας δεν θα ήθελε να πε­ρά­σει μια τέ­τοια δο­κι­μα­σία… ενώ η ρη­το­ρι­κή για ισο­τι­μία των μειο­νο­τή­των, σε μια Κύπρο που θα είχε εν­σω­μα­τω­θεί στην Ελ­λά­δα, δεν έπει­θε κα­νέ­ναν. Ένας άλλος λόγος ήταν ότι απλά αγνο­ή­θη­κε η γνώμη τους, υπο­δη­λώ­νο­ντας μια βαθιά υπο­τί­μη­ση και προ­κα­τά­λη­ψη απέ­να­ντι στην τουρ­κο­κυ­πρια­κή κοι­νό­τη­τα.

Αυτή η αντι­φα­τι­κή πο­λι­τι­κή απο­τι­μή­θη­κε πολύ γρή­γο­ρα. Την ίδια ώρα που οι τουρ­κο­κύ­πριοι ερ­γά­τες απο­ξε­νώ­νο­νταν από το κόμμα, η ηγε­σία στρε­φό­ταν όλο και πιο δεξιά, ψά­χνο­ντας απε­γνω­σμέ­να συμ­μά­χους, που δεν τους έβρι­σκε λόγω του αντι­κο­μου­νι­σμού που επι­κρα­τού­σε στο πο­λι­τι­κό κλίμα. Έτσι η κα­τρα­κύ­λα στον «αρι­στε­ρό» εθνι­κι­σμό επι­τα­χύν­θη­κε. Ιδιαί­τε­ρα μετά την εμ­φά­νι­ση της εθνι­κι­στι­κής  ΕΟΚΑ το 1955, το ενω­τι­κό κί­νη­μα και το ξέ­σπα­σμα της εθνο­τι­κής έντα­σης με την τουρ­κο­κυ­πρια­κή κοι­νό­τη­τα, η πο­λι­τι­κή του ΑΚΕΛ έφτα­σε στα όρια της ατί­μω­σης. Ενώ δο­λο­φο­νή­θη­καν δε­κά­δες μέλη του από την ΕΟΚΑ την πε­ρί­ο­δο 1957-1960, η απά­ντη­σή του ήταν η σιωπή και όχι η αντί­στα­ση, για να μη δια­τα­ρα­χθεί η συ­νο­χή του ενω­τι­κού κι­νή­μα­τος. Ταυ­τό­χρο­να η «Χα­ραυ­γή», η εφη­με­ρί­δα του ΑΚΕΛ, πα­ρέ­δι­δε μα­θή­μα­τα υπο­ταγ­μέ­νης δη­μο­σιο­γρα­φί­ας, πα­ρου­σιά­ζο­ντας τους τουρ­κο­κύ­πριους σαν βάρ­βα­ρους, όχλο, αγράμ­μα­τους, βια­στές κλπ, ενώ άφηνε στο απυ­ρό­βλη­το τους δο­λο­φό­νους της ΕΟΚΑ και συ­γκά­λυ­πτε την αλή­θεια, είτε δή­λω­νε άγνοια για τα εγκλή­μα­τα της εθνι­κι­στι­κής βίας. Στο τέλος της δια­δρο­μής, το ΑΚΕΛ πα­ρέ­μει­νε ένα με­γά­λο εκλο­γι­κά αρι­στε­ρό κόμμα, αλλά πο­λι­τι­κά εξαρ­τη­μέ­νο από την Εθναρ­χία, χωρίς καμιά δυ­να­τό­τη­τα ανε­ξάρ­τη­των πο­λι­τι­κών πρω­το­βου­λιών.

Προ­ο­πτι­κή;

Μετά την τουρ­κι­κή ει­σβο­λή το 1974, το Κυ­πρια­κό μπήκε σε άλλη φάση. Η συ­ντρι­βή της Εθνι­κής Φρου­ράς και της ΕΛΔΥΚ και οι νέοι συ­σχε­τι­σμοί έκλει­σαν το κε­φά­λαιο «ανε­ξάρ­τη­τη Κύ­προς» κάτω από τη μο­νο­λι­θι­κή ηγε­μο­νία της ελ­λη­νο­κυ­πρια­κής άρ­χου­σας τάξης. Με τον τουρ­κι­κό στρα­τό στο νησί, η νέα στρα­τη­γι­κή δεν θα μπο­ρού­σε να «ξε­περ­νά­ει» τον ορί­ζο­ντα της δι­ζω­νι­κής-δι­κοι­νο­τι­κής ομο­σπον­δί­ας, με διά­φο­ρες προ­σθα­φαι­ρέ­σεις στις λε­πτο­μέ­ρειες. Μια ολό­κλη­ρη δια­δρο­μή που ξε­κί­νη­σε λίγο μετά τον Β΄ Πα­γκό­σμιο Πό­λε­μο σαν πα­τριω­τι­κό κί­νη­μα για την Ένωση, «έστρι­ψε» το 1959 στην Ανε­ξαρ­τη­σία, κα­τέ­λη­ξε μετά το 1974 στη δια­πραγ­μά­τευ­ση (εδώ και 45 χρό­νια) για κά­ποιο είδος Ομο­σπον­δί­ας. Αυτό από μόνο του ση­μα­το­δο­τεί μια με­γά­λη ήττα.

Όμως, ο ελ­λη­νο­κυ­πρια­κός εθνι­κι­σμός δεν μπο­ρεί να απο­δε­χτεί την ήττα του και το συμ­βι­βα­σμό. Έτσι, σε κάθε ριπή αστά­θειας που χτυ­πά­ει την πε­ριο­χή της Ανα­το­λι­κής Με­σο­γεί­ου, προ­σπα­θεί να νε­κρα­να­στή­σει τις πα­λιές φι­λο­δο­ξί­ες του. Μια τέ­τοια στιγ­μή είναι και η ση­με­ρι­νή με το πρό­βλη­μα μοι­ρά­σμα­τος του ορυ­κτού πλού­του και των ΑΟΖ. Στο στόμα πολ­λών ανα­λυ­τών και δι­πλω­μα­τών κυ­κλο­φο­ρεί η εκτί­μη­ση ότι αυτή η στιγ­μή είναι η κα­λύ­τε­ρη για την ορι­στι­κή λύση του Κυ­πρια­κού. Τι να ση­μαί­νει άραγε αυτό; Δια­πραγ­μα­τεύ­σεις για έναν συμ­βι­βα­σμό στο μοί­ρα­σμα του ορυ­κτού πλού­του στη βάση των νέων δε­δο­μέ­νων ή μια νέα τυ­χο­διω­κτι­κή πο­λε­μι­κή πε­ρι­πέ­τεια;

Είτε έτσι, είτε αλ­λιώς, για τα μα­ζι­κά κι­νή­μα­τα και την Αρι­στε­ρά, σε Ελ­λά­δα, Κύπρο και Τουρ­κία, η απά­ντη­ση μπο­ρεί να είναι μόνο μία: διε­θνι­στι­κή ενό­τη­τα και άμε­σοι κοι­νοί αγώ­νες των λαών ενά­ντια στον πό­λε­μο, τους εξο­πλι­σμούς και τις ΑΟΖ. Και σε ποια προ­ο­πτι­κή; Την προ­ο­πτι­κή της σο­σια­λι­στι­κής ομο­σπον­δί­ας των βαλ­κα­νι­κών λαών ενά­ντια στον ιμπε­ρια­λι­σμό και τους εθνι­κι­σμούς.

*Ανα­δη­μο­σί­ευ­ση από την Ερ­γα­τι­κή Αρι­στε­ρά