H τρέχουσα κοινωνική κρίση στην Ιταλία

Στο πα­ρελ­θόν οι κοι­νω­νι­κές ομά­δες που αυτό το κί­νη­μα αντι­προ­σω­πεύ­ει απέ­φευ­γαν τις μορ­φές δρά­σης που εκ­δη­λώ­θη­καν στη συ­γκε­κρι­μέ­νη πε­ρί­πτω­ση: μπλό­κα στους δρό­μους,  αυ­θόρ­μη­τα συλ­λα­λη­τή­ρια και μα­ζι­κές δια­δη­λώ­σεις στις ιτα­λι­κές πλα­τεί­ες.

Σε αυτό το κί­νη­μα συμ­με­τέ­χουν τμή­μα­τα της μι­κρο­α­στι­κής τάξης, τα οποία λόγω της οι­κο­νο­μι­κής κρί­σης βί­ω­σαν την επι­δεί­νω­ση των ει­σο­δη­μά­των και των συμ­φε­ρό­ντων τους: μι­κροί επι­χει­ρη­μα­τί­ες, μι­κρο­πω­λη­τές, τε­χνί­τες, οδη­γοί φορ­τη­γών και μι­κροϊ­διο­κτή­τες αγρό­τες. Αλλά συμ­με­τεί­χαν και άλλα τμή­μα­τα της κοι­νω­νί­ας, πε­ρισ­σό­τε­ρο ή λι­γό­τε­ρο πε­ρι­θω­ριο­ποι­η­μέ­να: Ομά­δες όπως οι νέοι στα προ­ά­στια των πό­λε­ων, οι άνερ­γοι, και επί­σης ένας ση­μα­ντι­κός αριθ­μός φοι­τη­τών. Όλη αυτή η «γκάμα» απο­τυ­πώ­θη­κε ιδιαί­τε­ρα σε μια πόλη όπως το Το­ρί­νο, που το με­γα­λύ­τε­ρο διά­στη­μα του 20ού αιώνα ήταν μια πόλη με ένα από τα ισχυ­ρό­τε­ρα ερ­γα­τι­κά κι­νή­μα­τα και η βιο­μη­χα­νι­κή ατμο­μη­χα­νή της χώρας (όπως επί­σης και η έδρα του «αρ­χη­γεί­ου» της FIAT). Γιατί σε αντί­θε­ση με την ει­κό­να που προ­σφέ­ρει στους επι­σκέ­πτες το κέ­ντρο της πόλης –με τα προ­σφά­τως ανα­και­νι­σμέ­να πα­λά­τια και κτί­ρια, η ζωή σή­με­ρα είναι μια ζωή ση­μα­ντι­κής φτω­χο­ποί­η­σης για πολ­λούς από τους κα­τοί­κους της.

 

Η από­πει­ρα των forconiνα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί μια ακόμα πιο με­γά­λη κε­ντρι­κή δια­δή­λω­ση στη Ρώμη δεν καρ­πο­φό­ρη­σε, λόγω εσω­τε­ρι­κών αντι­θέ­σε­ων (κά­ποια από τα πιο εύ­πο­ρα τμή­μα­τα του κι­νή­μα­τος, όπως οι αγρό­τες και οι οδη­γοί φορ­τη­γών,  πί­στε­ψαν πως θα απο­κο­μί­σουν προ­νό­μια δια της δια­πραγ­μά­τευ­σης με την κε­ντρι­κή κυ­βέρ­νη­ση -κι έτσι δια­χώ­ρι­σαν εαυ­τούς από την προ­σπά­θεια). Ωστό­σο αυτό δε ση­μαί­νει σε καμία πε­ρί­πτω­ση ότι τέ­τοιες δια­δη­λώ­σεις δεν είναι απο­τέ­λε­σμα βα­θιών και σο­βα­ρών αι­τιών, και υπάρ­χει με­γά­λη πι­θα­νό­τη­τα να συμ­βούν ξανά στο κο­ντι­νό μέλ­λον.

 

Η οι­κο­νο­μι­κή κρίση και η μι­κρο­α­στι­κή τάξη

Ση­μα­ντι­κά τμή­μα­τα της ιτα­λι­κής μι­κρο­α­στι­κής και με­σο­α­στι­κής τάξης για πολλά χρό­νια ωφε­λή­θη­καν από τη σχε­τι­κά αδια­τά­ρα­κτη ευ­η­με­ρία (για κά­ποιους από αυ­τούς το απο­τέ­λε­σμα της φο­ρο­δια­φυ­γής), αλλά σή­με­ρα, μετά από 6 χρό­νια οι­κο­νο­μι­κής κρί­σης, οι κοι­νω­νι­κές και οι­κο­νο­μι­κές βά­σεις τους έχουν αρ­χί­σει να κα­ταρ­ρέ­ουν και για πολ­λούς από αυ­τούς αρ­χί­ζει να γί­νε­ται σο­βα­ρό εν­δε­χό­με­νο η από­το­μη πτώση του βιο­τι­κού επι­πέ­δου και η με­τά­πτω­ση στη φτώ­χεια. Αυτά τα στρώ­μα­τα δεν επη­ρε­ά­ζο­νται μόνο από τη δυ­να­μι­κή της οι­κο­νο­μι­κής κρί­σης, αλλά επί­σης –όπως και η συ­ντρι­πτι­κή πλειο­ψη­φία του πλη­θυ­σμού στην Ευ­ρώ­πη- από τις πο­λι­τι­κές λι­τό­τη­τας του Ευ­ρω­παϊ­κού Δη­μο­σιο­νο­μι­κού Συμ­φώ­νου που εφαρ­μό­ζουν οι διά­φο­ρες κυ­βερ­νή­σεις της αστι­κής τάξης.

 

Για αρ­κε­τά χρό­νια αυτές οι πο­λι­τι­κές κα­τα­κρε­ούρ­γη­σαν το βιο­τι­κό επί­πε­δο των ερ­γα­ζό­με­νων αντρών και γυ­ναι­κών, τόσο στο δη­μό­σιο όσο και στον ιδιω­τι­κό τομέα, πε­τσο­κό­βο­ντας τους μι­σθούς, την ερ­γα­σια­κή ασφά­λεια και το κρά­τος πρό­νοιας –όλα στο όνομα των «θυ­σιών» που απαι­τού­σε ο νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμός, και οι οποί­ες έχουν μο­να­δι­κό σκοπό να εγ­γυ­η­θούν τα κέρδη και τα προ­νό­μια για τους «κα­πε­τά­νιους» της βιο­μη­χα­νί­ας και τη με­γα­λο­α­στι­κή τάξη, τόσο συ­νο­λι­κά ως τάξη όσο και ως άτομα.  Πιο πρό­σφα­τα, για να δια­σφα­λί­σει αυτήν τη με­τα­φο­ρά πλού­του από τη βάση στην κο­ρυ­φή της κοι­νω­νί­ας, η άρ­χου­σα τάξη άρ­χι­σε να απαι­τεί θυ­σί­ες από ευ­ρεία τμή­μα­τα των με­σαί­ων τά­ξε­ων, φτω­χο­ποιώ­ντας έτσι αυτά τα εν­διά­με­σα στρώ­μα­τα της κοι­νω­νί­ας, πα­ρό­λο που αυτά πα­ρα­μέ­νουν κα­θο­ρι­στι­κής ση­μα­σί­ας για τη δια­τή­ρη­ση του στά­τους κβο.

 

«Ζού­ληγ­μα» είναι η λέξη που πε­ρι­γρά­φει κα­λύ­τε­ρα τη σύγ­χρο­νη πο­λι­τι­κή που συν­θλί­βει και κα­τε­δα­φί­ζει τα δι­καιώ­μα­τα και το βιο­τι­κό επί­πε­δο της πλειο­ψη­φί­ας. Αυτό επι­βάλ­λε­ται πρώτα και κύρια στις ερ­γα­τι­κές τά­ξεις, αλλά πλέον αγ­γί­ζει και με­ρί­δες της μι­κρο­α­στι­κής τάξης κι έτσι οδη­γεί στην κοι­νω­νι­κή τους απο­διορ­γά­νω­ση. Η κα­τά­στα­ση που πε­ρι­γρά­φε­ται εδώ είναι ένα από τα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά γνω­ρί­σμα­τα των σο­βα­ρών οι­κο­νο­μι­κών κρί­σε­ων οι οποί­ες έπει­τα με­τα­σχη­μα­τί­ζο­νται σε πο­λι­τι­κές και κοι­νω­νι­κές κρί­σεις, κα­τα­λή­γο­ντας σε βα­θιές πλη­γές πάνω σε όλο τον κοι­νω­νι­κό ιστό. Αυτός είναι ένας από τους λό­γους που σή­με­ρα λέμε ότι έχου­με να κά­νου­με με μια κο­σμοϊ­στο­ρι­κή αλ­λα­γή στην Ευ­ρώ­πη.

 

Το Το­ρί­νο και η κοι­νω­νι­κή και οι­κο­νο­μι­κή κρίση

Σε πολ­λές πό­λεις όπως το Το­ρί­νο, η κρίση έχει πο­λυά­ριθ­μες και δρα­μα­τι­κές ανα­τρο­πές: Καθώς ήταν κά­πο­τε η βιο­μη­χα­νι­κή ατμο­μη­χα­νή της Ιτα­λί­ας, ήταν μια πόλη με ένα ισχυ­ρό και μα­χη­τι­κό ερ­γα­τι­κό κί­νη­μα, και στην οποία πα­ρό­λο που υπήρ­χαν πά­ντο­τε κοι­νω­νι­κές ανι­σό­τη­τες, αυτές δεν είχαν καμία σχέση με τις υπάρ­χου­σες ανι­σό­τη­τες σή­με­ρα. Μόνο μέσα σε λίγα χρό­νια η ανερ­γία έφτα­σε σε συ­γκλο­νι­στι­κά πο­σο­στά. Στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα, σε όλη την πε­ριο­χή του Πε­δε­μό­ντιου (στμ: σε ελ­λη­νι­κά δε­δο­μέ­να πρό­κει­ται για μια Πε­ρι­φέ­ρεια, το ιτα­λι­κό κρά­τος χω­ρί­ζε­ται σε 20 αντί­στοι­χες Διοι­κη­τι­κές Πε­ρι­φέ­ρειες) ο αριθ­μός αυτών που δε δου­λεύ­ουν ή απο­λύ­θη­καν είναι αρ­κε­τές εκα­το­ντά­δες χι­λιά­δες.

 

Είναι πια φα­νε­ρό ότι η μι­κρο­α­στι­κή τάξη -και συ­γκε­κρι­μέ­να οι μα­γα­ζά­το­ρες, χτυ­πη­μέ­νοι ήδη από τη γε­νι­κή οι­κο­νο­μι­κή κρί­ση- επρό­κει­το να πλη­γεί από τη μεί­ω­ση του εμπο­ρί­ου και την πτώση του τζί­ρου, εξαι­τί­ας του απλού γε­γο­νό­τος ότι, αν τόσο με­γά­λος αριθ­μός ερ­γα­ζό­με­νων αντρών και γυ­ναι­κών χά­νουν την αγο­ρα­στι­κή τους δύ­να­μη ή την βλέ­πουν να μειώ­νε­ται ρα­γδαία, η επί­δρα­ση-ντό­μι­νο πάνω στις μι­κρές επι­χει­ρή­σεις δεν θα μπο­ρού­σε να απο­φευ­χθεί.  Η οι­κο­νο­μι­κή κρίση χτύ­πη­σε πρώτα τους ερ­γά­τες. Τώρα οι συ­νέ­πειες χτυ­πούν τους μι­κρούς επι­χει­ρη­μα­τί­ες και μα­γα­ζά­το­ρες, που έχουν επί­σης να αντι­με­τω­πί­σουν τη γκι­λο­τί­να των πε­ρι­κο­πών στους το­πι­κούς προ­ϋ­πο­λο­γι­σμούς από τα δη­μο­τι­κά συμ­βού­λια, αφού τα τε­λευ­ταία κλή­θη­καν από την κε­ντρι­κή κυ­βέρ­νη­ση να γί­νουν οι γε­νι­κοί δια­χει­ρι­στές των πο­λι­τι­κών λι­τό­τη­τας.

 

Επι­πλέ­ον, υπήρ­χαν νω­ρί­τε­ρα οι ρυθ­μί­σεις σχε­δια­σμού που οριο­θε­τού­σαν και έλεγ­χαν τον αριθ­μό νέων εμπο­ρι­κών επι­χει­ρή­σε­ων, αλλά η σχε­δόν πλή­ρης απε­λευ­θέ­ρω­ση της αγο­ράς, σε συν­δυα­σμό με την τε­ρά­στια ισχύ των με­γά­λων αλυ­σί­δων δια­νο­μής, σα­κά­τε­ψε τα μικρά μα­γα­ζιά, ξε­κι­νώ­ντας από τους πλα­νώ­διους μι­κρο­πω­λη­τές, που πε­τά­χτη­καν εκτός αγο­ράς όχι μόνο εξαι­τί­ας των με­γά­λων  εμπο­ρι­κών κέ­ντρων αλλά και από τον «ο-θά­να­τός-σου-η-ζωή-μου» αντα­γω­νι­σμό ανά­με­σα στα ενα­πο­μεί­να­ντα μι­κρο­μά­γα­ζα. Τα τε­λευ­ταία σή­με­ρα ανοί­γουν και κλεί­νουν συ­νε­χώς, αλ­λά­ζο­ντας διαρ­κώς χέρια, αφού οι εκά­στο­τε ιδιο­κτή­τες δια­πι­στώ­νουν ο ένας μετά τον άλλο ότι ο τζί­ρος του εγ­χει­ρή­μα­τος τους είναι μι­κρός ή ανε­παρ­κής. Σε αυτό το φαι­νό­με­νο ενυ­πάρ­χει πλέον και μια επι­πλέ­ον και και­νού­ρια πα­ρά­με­τρος: πολ­λοί από τους νέους μα­γα­ζά­το­ρες προ­έρ­χο­νται από την ερ­γα­τι­κή τάξη, πολ­λοί από τις στρα­τιές των ανέρ­γων. Τε­ρά­στιοι αριθ­μοί νεών αντρών και γυ­ναι­κών που στο πα­ρελ­θόν ήταν ερ­γα­ζό­με­νοι με εξαρ­τη­μέ­νη ερ­γα­σία επι­στρά­τευ­σαν τις τε­λευ­ταί­ες απο­τα­μιεύ­σεις των οι­κο­γε­νειών τους για να στή­σουν ένα μικρό μα­γα­ζί, στην προ­σπά­θεια ανεύ­ρε­σης μιας πηγής ει­σο­δή­μα­τος, μόνο για να δια­πι­στώ­σουν στη συ­νέ­χεια ότι είναι αδύ­να­το να βγά­λουν τα ως προς το ζην.

 

Η απερ­γία στα μα­γα­ζιά που έγινε στο Το­ρί­νο την πρώτη μέρα ήταν σχε­δόν κα­θο­λι­κή, τόσο ως συ­νει­δη­τή επι­λο­γή των ιδιο­κτη­τών όσο και λόγω της πα­ρου­σί­ας ομά­δων δρά­σης των διορ­γα­νω­τών που όρ­γω­ναν την πόλη και με διά­φο­ρους τρό­πους υπο­χρέ­ω­ναν τους ιδιο­κτή­τες να κα­τε­βά­σουν τα ρολά τους. Το κλεί­σι­μο όλων των αγο­ρών χον­δρι­κής πώ­λη­σης συ­νε­χί­στη­κε και τις επό­με­νες μέρες, κάτι που «εξα­σφά­λι­σαν» οι προ­α­να­φερ­θεί­σες ομά­δες.

 

Ίσως η πιο ση­μα­ντι­κή εξέ­λι­ξη που πα­ρα­τη­ρή­θη­κε ήταν η συμ­με­το­χή με­γά­λου πο­σο­στού των νε­α­ρών που ζουν στα προ­ά­στια της πόλης, οι οποί­οι με απο­κλει­σμούς δρό­μων και πε­ρι­πο­λί­ες εξέ­φρα­σαν την οργή και την απο­γο­ή­τευ­σή τους για το κοι­νω­νι­κό τί­μη­μα που κα­λού­νται να πλη­ρώ­σουν,  και για τις συν­θή­κες υπό τις οποί­ες πρέ­πει να ζή­σουν. Στους δρό­μους βρέ­θη­καν και πο­λυά­ριθ­μοι φοι­τη­τές, εν πολ­λοίς με πα­ρό­μοια κί­νη­τρα, μια που η απο­γο­ή­τευ­σή τους δεν είχε βρει πιο απο­δο­τι­κές διό­δους έκ­φρα­σης –αλλά αυτό το φαι­νό­με­νο είχε ήδη πα­ρα­τη­ρη­θεί και στο πρό­σφα­το πα­ρελ­θόν. Τα ση­μεία ανα­φο­ράς σε αυτές τις δια­δη­λώ­σεις είναι η ιτα­λι­κή ση­μαία κι ο εθνι­κός ύμνος, που δεί­χνουν εξό­χως το βάρος της επί­δρα­σης του κυ­ρί­αρ­χου πλαι­σί­ου και της κυ­ρί­αρ­χης ιδε­ο­λο­γί­ας της επο­χής.

 

Ο ρόλος των δε­ξιών δυ­νά­με­ων

Όλα αυτά τα κοι­νω­νι­κά και οι­κο­νο­μι­κά φαι­νό­με­να που μόλις πε­ρι­γρά­φη­καν, στη συ­νέ­χεια κα­τευ­θύν­θη­καν μα­ε­στρι­κά προς τους πο­λι­τι­κούς στό­χους των κλα­δι­κών ορ­γα­νώ­σε­ων, οι οποί­ες απο­δεί­χθη­καν πολύ απο­τε­λε­σμα­τι­κές στο να δη­μιουρ­γή­σουν μια ιδε­ο­λο­γία και ταυ­τό­τη­τα σύμ­φω­να με την οποία μόνο η μορφή του ανε­ξάρ­τη­του ερ­γα­ζό­με­νου-επι­χει­ρη­μα­τία είναι ικανή να εγ­γυ­η­θεί την ευ­η­με­ρία στην Ιτα­λία, ενώ όλοι οι άλλοι είναι «κλέ­φτες», είτε μι­λά­με για πο­λι­τι­κούς, είτε για δη­μό­σιους υπάλ­λη­λους (που συχνά απο­κα­λού­νται «πα­ρά­σι­τα»), είτε ακόμα και για τους ερ­γά­τες που ωφε­λού­νται από ένα ισχνό επί­δο­μα όταν απο­λύ­ο­νται. Είναι αρ­κε­τά εύ­κο­λο να δη­μιουρ­γη­θούν διαι­ρέ­σεις ανά­με­σα στις λαϊ­κές κοι­νω­νι­κές τά­ξεις όταν όλοι βιώ­νουν με­γά­λες δυ­σκο­λί­ες και υπάρ­χει ελά­χι­στη αλ­λη­λεγ­γύη με­τα­ξύ τμη­μά­των των ερ­γα­ζο­μέ­νων.

 

Πραγ­μα­τι­κά, ο πολύ ση­μα­ντι­κός ρόλος που έπαι­ξαν οι δε­ξιές και οι ακρο­δε­ξιές δυ­νά­μεις στην ορ­γά­νω­ση των δια­δη­λώ­σε­ων είναι αναμ­φι­σβή­τη­τος και αιτία σο­βα­ρής ανη­συ­χί­ας. Αυτές οι δυ­νά­μεις ήταν ορα­τές, κα­θο­δη­γού­σαν ομά­δες νέων και δια­μόρ­φω­ναν το μή­νυ­μα των δια­δη­λώ­σε­ων, το οποίο ήταν συχνά θολό και συγ­χυ­σμέ­νο. Στους δρό­μους της πόλης ομά­δες δε­ξιών χού­λι­γκαν του πο­δο­σφαί­ρου βά­δι­ζαν μαζί με ιτα­λι­κά νε­ο­φα­σι­στι­κά στοι­χεία όπως η Forza Nuova και η Casa Pound. Αντι­δρα­στι­κά και φα­σι­στι­κά συν­θή­μα­τα και συ­μπε­ρι­φο­ρές πα­ρα­τη­ρού­νταν σε όλο το μήκος των δια­δη­λώ­σε­ων. Υπήρ­ξε επί­σης μια επι­κίν­δυ­νη αντι­πα­ρά­θε­ση με­τα­ξύ τμή­μα­τος των αντι­δρα­στι­κών δυ­νά­με­ων και συν­δι­κα­λι­σμέ­νων ερ­γα­τών του FIOM, του με­γα­λύ­τε­ρου συν­δι­κά­του με­ταλ­λερ­γα­τών.

 

Χωρίς να πα­ρα­βλέ­πει κα­νείς την προ­φα­νή ανορ­γα­νω­σιά, πα­ρό­λα αυτά υπήρ­χε μια ξε­κά­θα­ρη κα­τεύ­θυν­ση και ένας πολύ έξυ­πνος σχε­δια­σμός πίσω από την αλ­λη­λου­χία των γε­γο­νό­των, ένα είδος επί­δει­ξης δύ­να­μης από τη μεριά των δε­ξιών δυ­νά­με­ων, που χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­κε έπει­τα σαν ένα ερ­γα­λείο στα­το­λό­γη­σης. Τέλος, πρέ­πει να συ­ζη­τη­θεί ο ρόλος που έπαι­ξαν οι αστυ­νο­μι­κές δυ­νά­μεις: ήταν ξε­κά­θα­ρα «ανε­κτι­κοί» και τε­λεί­ως δια­φο­ρε­τι­κοί στη συ­μπε­ρι­φο­ρά τους απ’ ότι στις δια­δη­λώ­σεις που ορ­γα­νώ­νο­νται από την Αρι­στε­ρά. Διά­φο­ρες εν­δεί­ξεις συ­γκλί­νουν στην ύπαρ­ξη στε­νών σχέ­σε­ων ανά­με­σα στους δια­δη­λω­τές και την Αστυ­νο­μία, όχι μόνο στη­ριγ­μέ­νες στη συ­μπά­θεια προς τα αι­τή­μα­τα και τα προ­βλή­μα­τα των forconi, αλλά στε­νές σχέ­σεις που κα­τα­δει­κνύ­ουν μια ορ­γα­νω­τι­κή συ­νεν­νό­η­ση με­τα­ξύ της αστυ­νο­μι­κής ιε­ραρ­χί­ας και των δε­ξιών στοι­χεί­ων. Η πιο ανη­συ­χη­τι­κή εκ­δή­λω­ση αυτής της ταύ­τι­σης ήταν ο απο­κλει­σμός των δρό­μων πρό­σβα­σης στην πόλη Pinerolo, στα προ­ά­στια του Το­ρί­νου, ένας απο­κλει­σμός που ορ­γα­νώ­θη­κε και διευ­θύν­θη­κε από  φα­σι­στι­κές δυ­νά­μεις μαζί με δυ­νά­μεις του ορ­γα­νω­μέ­νου εγκλή­μα­τος, γνω­στούς φο­ρο­δια­φεύ­γο­ντες, και με την πλήρη συ­νέρ­γεια της αστυ­νο­μί­ας.

 

Είναι σε αυτό το φόντο που το δι­κα­στι­κό σώμα στο Το­ρί­νο «ξε­χώ­ρι­σε» για όλους τους λάθος λό­γους. Καθώς την αυγή της ίδιας μέρας έστει­λε αστυ­νο­μι­κές δυ­νά­μεις για «έρευ­νες» ενα­ντί­ον αγω­νι­στών του κι­νή­μα­τος NOTAVτο οποίο αγω­νί­ζε­ται ενά­ντια στην κα­τα­σκευή αυ­το­κι­νη­τό­δρο­μου στην Κοι­λά­δα Susa.Αυτές οι έρευ­νες έφτα­σαν στο απο­κο­ρύ­φω­μα με τη σύλ­λη­ψη 4 νέων αγω­νι­στών για «τρο­μο­κρα­τι­κές ενέρ­γειες»!

 

Η μι­κρο­α­στι­κή τάξη και οι δε­ξιές δυ­νά­μεις

Είναι πια ξε­κά­θα­ρο ότι οι κοι­νω­νι­κές τά­ξεις για τις οποί­ες συ­ζη­τά­με (οι δια­δη­λώ­σεις στους δρό­μους απαρ­τί­ζο­νταν σε με­γά­λο βαθμό από μι­κρο­πω­λη­τές και μα­γα­ζά­το­ρες), μαζί με τον με­γά­λο αριθ­μό των ανέρ­γων, μπο­ρούν να γί­νουν η μα­ζι­κή κι­νη­μα­τι­κή βάση των φα­σι­στι­κών και των υπερ-αντι­δρα­στι­κών δυ­νά­με­ων. Αν αυτές οι δυ­νά­μεις «δέ­σουν» με την πι­θα­νή αντι­δρα­στι­κή ρι­ζο­σπα­στι­κο­ποί­η­ση με­ρί­δων της μι­κρο­α­στι­κής τάξης, μπο­ρεί να γεν­νη­θούν τε­ρά­στιοι κίν­δυ­νοι για την τάξη των ερ­γα­ζο­μέ­νων. Η τρέ­χου­σα κα­τά­στα­ση μπο­ρεί να εξε­λι­χθεί επι­κίν­δυ­να αρ­κε­τά γρή­γο­ρα, επει­δή εδώ και αρ­κε­τά χρό­νια τώρα δεν έχει υπάρ­ξει ένα μα­ζι­κό ερ­γα­τι­κό κί­νη­μα να την ανα­στρέ­ψει, και οι ευ­θύ­νες της ηγε­σί­ας των συν­δι­κά­των στο να επι­τρα­πεί να γίνει πραγ­μα­τι­κό­τη­τα μια τέ­τοια τροπή των πραγ­μά­των είναι εγκλη­μα­τι­κές.

 

Αυτό που χρειά­ζε­ται είναι η κι­νη­το­ποί­η­ση των ερ­γα­τών

Μόνο ένα ισχυ­ρό και μα­χη­τι­κό τα­ξι­κό ερ­γα­τι­κό κί­νη­μα μπο­ρεί να βάλει εμπό­διο απέ­να­ντι σε αντι­δρα­στι­κές τά­σεις. Για να αντα­πο­κρι­θεί απο­τε­λε­σμα­τι­κά στα γε­γο­νό­τα, πρέ­πει το συν­δι­κα­λι­στι­κό κί­νη­μα, ξε­κι­νώ­ντας από τα πιο μα­χη­τι­κά του τμή­μα­τα, να ορ­γα­νώ­σει πλα­τιές πρω­το­βου­λί­ες με βάση την υπε­ρά­σπι­ση της αγο­ρα­στι­κής δύ­να­μης, του βα­σι­κού μι­σθού, της ερ­γα­σια­κής ασφά­λειας, και να προ­τεί­νει μια τε­λεί­ως δια­φο­ρε­τι­κή οι­κο­νο­μι­κή πο­λι­τι­κή: Πρω­το­βου­λί­ες που δεν πρέ­πει να απευ­θύ­νο­νται μόνο στην τάξη των ερ­γα­ζο­μέ­νων αλλά και σε τμή­μα­τα της κα­τώ­τε­ρης με­σαί­ας τάξης και, ακόμα πιο ση­μα­ντι­κό, στους πε­ρι­θω­ριο­ποι­η­μέ­νους και στους άνερ­γους. Για να φτά­σου­με σε αυτόν τον στόχο, η ορ­γά­νω­ση μιας γε­νι­κής απερ­γί­ας είναι μια ση­μα­ντι­κή πα­ρά­με­τρος επι­τυ­χί­ας, γιατί αν υπήρ­χε μια αλη­θι­νή κι αυ­θε­ντι­κή γε­νι­κή απερ­γία πολ­λοί νέοι άν­θρω­ποι στους δρό­μους θα είχαν μια πολύ δια­φο­ρε­τι­κή ευ­και­ρία να εκ­φρά­σουν την δυ­σα­ρέ­σκεια και την κρι­τι­κή τους. Επι­πλέ­ον, θα ήταν ανό­η­το να θε­ω­ρη­θούν αυτές οι τρέ­χου­σες δια­δη­λώ­σεις ένας πραγ­μα­τι­κός και απο­τε­λε­σμα­τι­κός αγώ­νας ενά­ντια στις πο­λι­τι­κές λι­τό­τη­τας και τις κυ­βερ­νή­σεις που τις εφαρ­μό­ζουν, όπως ορι­σμέ­νοι μέσα στην Αρι­στε­ρά υπο­στή­ρι­ξαν.

 

Το να πι­στεύ­ει κα­νείς ότι η μι­κρο­α­στι­κή τάξη και τα πε­ρι­θω­ριο­ποι­η­μέ­να στρώ­μα­τα, στην εποχή της με­γα­λύ­τε­ρης ιστο­ρι­κά διε­θνο­ποί­η­σης του κα­πι­τα­λι­σμού, μπο­ρούν να συ­γκρο­τή­σουν μια εναλ­λα­κτι­κή στο διε­θνές κε­φά­λαιο δεν είναι μόνο αυ­τα­πά­τη –καθώς συ­γκρού­ε­ται με κάθε ιστο­ρι­κό πα­ρά­δειγ­μα– αλλά είναι κι ένα επι­κίν­δυ­νο λάθος που μπο­ρεί να ανοί­ξει δρό­μους για πολύ πραγ­μα­τι­κές πο­λι­τι­κές τρα­γω­δί­ες. Όπως έγρα­φε ο Τρό­τσκι, η μι­κρο­α­στι­κή τάξη, αυτή η σκόνη της ιστο­ρί­ας (πολ­λές ατο­μι­κό­τη­τες, μη ορ­γα­νω­μέ­νες σε χώ­ρους και αλυ­σί­δες πα­ρα­γω­γής, αλλά εξαρ­τη­μέ­νες από τις κοι­νω­νι­κές σχέ­σεις που εκ­προ­σω­πούν), δεν έχει ούτε το ρόλο ούτε την κοι­νω­νι­κή ή πο­λι­τι­κή δύ­να­μη να εκ­φρά­σει ένα εναλ­λα­κτι­κό σχέ­διο από αυτό της κυ­ρί­αρ­χης τάξης. Οι εν­διά­με­σες τά­ξεις, στον αγώνα με­τα­ξύ των δυο βα­σι­κών τά­ξε­ων, τε­λι­κά πο­λώ­νο­νται προς τη μεριά εκεί­νης που θα δεί­ξει πιο απο­τε­λε­σμα­τι­κά τη δύ­να­μή της. Σή­με­ρα, ακρι­βώς όπως και στο πα­ρελ­θόν, η άρ­χου­σα τάξη μπο­ρεί να χρη­σι­μο­ποι­ή­σει κομ­μά­τια των ανέρ­γων και της μι­κρο­α­στι­κής τάξης σαν έναν πο­λιορ­κη­τι­κό κριό ενά­ντια στην ερ­γα­τι­κή τάξη, ακρι­βώς όπως τα χρη­σι­μο­ποί­η­σε ο Φα­σι­σμός. Ο Ρώσος επα­να­στά­της, ανα­φε­ρό­με­νος στη Γερ­μα­νία του 1930, έγρα­φε:

 

«Σε κάθε στρο­φή της ιστο­ρί­ας, σε κάθε κοι­νω­νι­κή κρίση, πρέ­πει ξανά και ξανά να εξε­τά­ζου­με το ζή­τη­μα των αμοι­βαί­ων σχέ­σε­ων των τριών τά­ξε­ων στη σύγ­χρο­νη κοι­νω­νία: της με­γα­λο­α­στι­κής τάξης με επι­κε­φα­λής το χρη­μα­τι­στι­κό κε­φά­λαιο, της μι­κρο­α­στι­κής τάξης που αμ­φι­τα­λα­ντεύ­ε­ται με­τα­ξύ των δυο βα­σι­κών στρα­το­πέ­δων, και του προ­λε­τα­ριά­του. Η με­γα­λο­α­στι­κή τάξη, απο­τε­λώ­ντας μιαν αμε­λη­τέα με­ρί­δα του έθνους, δεν μπο­ρεί να κρα­τή­σει την εξου­σία χωρίς την υπο­στή­ρι­ξη της μι­κρο­α­στι­κής τάξης του χω­ριού και της πόλης, δη­λα­δή τα κα­τά­λοι­πα των πα­λιών και τις μάζες των νέων με­σαί­ων τά­ξε­ων». Και επι­πλέ­ον, «Για να οδη­γή­σει η κοι­νω­νι­κή κρίση στην ερ­γα­τι­κή επα­νά­στα­ση, είναι απα­ραί­τη­τη, εκτός από άλλες προ­ϋ­πο­θέ­σεις, μια απο­φα­σι­στι­κή στρο­φή της μι­κρο­α­στι­κής τάξης προς την κα­τεύ­θυν­ση του προ­λε­τα­ριά­του: αυτό θα δώσει την ευ­και­ρία στην ερ­γα­τι­κή τάξη να τεθεί ηγέ­τι­δα δύ­να­μη του έθνους. Οι τε­λευ­ταί­ες εκλο­γές απο­κά­λυ­ψαν -και αυτή είναι η βα­σι­κή τους ση­μα­σία ως προς τα συμ­πτώ­μα­τα- μια στρο­φή προς την αντί­θε­τη κα­τεύ­θυν­ση. Κάτω από τον αντί­κτυ­πο της κρί­σης, η μι­κρο­α­στι­κή τάξη κι­νή­θη­κε όχι προς την κα­τεύ­θυν­ση της ερ­γα­τι­κής επα­νά­στα­σης, αλλά προς την κα­τεύ­θυν­ση της πιο ακραί­ας ιμπε­ρια­λι­στι­κής αντί­δρα­σης, τρα­βώ­ντας μά­λι­στα μαζί της ση­μα­ντι­κά τμή­μα­τα της ερ­γα­τι­κής τάξης». Κα­τα­λή­γο­ντας δή­λω­νε: «Αν το κομ­μου­νι­στι­κό κόμμα είναι το κόμμα της επα­να­στα­τι­κής ελ­πί­δας, τότε ο φα­σι­σμός, ως μα­ζι­κό κί­νη­μα, είναι το κόμμα της αντε­πα­να­στα­τι­κής απελ­πι­σί­ας». (Λέον Τρό­τσκι, «Η Στρο­φή της Κουμ­μου­νι­στι­κής Διε­θνούς και η κα­τά­στα­ση στη Γερ­μα­νία»,  26 Σε­πτέμ­βρη 1930).

 

Ορ­γα­νώ­νο­ντας το ερ­γα­τι­κό κί­νη­μα

Μόνο με τη συ­νει­δη­το­ποί­η­ση από την ερ­γα­τι­κή τάξη του ρόλου της ως πρω­τα­γω­νί­στρια, της δύ­να­μής της και του αγώνα της για την υπε­ρά­σπι­ση των συν­θη­κών δου­λειάς και δια­βί­ω­σης των λαϊ­κών τά­ξε­ων, μπο­ρεί να υπάρ­ξει η δύ­να­μη που θα προ­σελ­κύ­σει τμή­μα­τα της μι­κρο­α­στι­κής τάξης ή του­λά­χι­στον θα τα ου­δε­τε­ρο­ποι­ή­σει, στον αγώνα ενά­ντια στην άρ­χου­σα τάξη. Αυτό είναι το βα­σι­κό και επι­τα­κτι­κό κα­θή­κον μας, το οποίο μπο­ρεί να διευ­κο­λυν­θεί με την επι­στρο­φή του τα­ξι­κού αγώνα στους χώ­ρους δου­λειάς.

 

Ωστό­σο, εί­μα­στε επί­σης αντι­μέ­τω­ποι και με ένα άμεσο ζή­τη­μα: το ερ­γα­τι­κό και συν­δι­κα­λι­στι­κό κί­νη­μα πρέ­πει να ξα­να­στα­θεί όρθιο, να στη­ρι­χθεί στα δικά του πόδια. Aπό τη μια δεν μπο­ρεί να δαι­μο­νο­ποιεί συ­γκε­κρι­μέ­νους κοι­νω­νι­κούς κλά­δους ως τέ­τοιους, και δεν πρέ­πει να ακο­λου­θεί την ηγε­σία του Δη­μο­κρα­τι­κού Κόμ­μα­τος και τη συν­δι­κα­λι­στι­κή γρα­φειο­κρα­τία, δη­λα­δή αυ­τούς που υπο­τάσ­σουν τα συμ­φέ­ρο­ντα των ερ­γα­τών και των ερ­γα­τριών σε αυτά της άρ­χου­σας τάξης. Από την άλλη το ερ­γα­τι­κό κί­νη­μα πρέ­πει να έχει επί­γνω­ση της πραγ­μα­τι­κό­τη­τας ότι οι forconiκα­θο­δη­γού­νται από αντι­δρα­στι­κές και δε­ξιές δυ­νά­μεις (οι οποί­ες έχουν κερ­δί­σει επιρ­ροή ακρι­βώς λόγω αυτών των γε­γο­νό­των), μια πρό­κλη­ση που πρέ­πει να αντι­με­τω­πι­στεί .

 

Γι αυτό το λόγο η τάξη των ερ­γα­ζο­μέ­νων –και οι δυ­νά­μεις της αντι­κα­πι­τα­λι­στι­κής αρι­στε­ράς να συ­νει­σφέ­ρουν σε αυτήν την κα­τεύ­θυν­ση με όλες τους τις δυ­νά­μεις- πρέ­πει να ξε­κι­νή­σει εδώ και τώρα το δικό της αγώνα, την δική της τα­ξι­κή εξέ­γερ­σή ενά­ντια στις κυ­βερ­νή­σεις του Δη­μο­σιο­νο­μι­κού Συμ­φώ­νου, δη­λα­δή ενά­ντια στην ίδια την άρ­χου­σα τάξη.

 

*Ο Franco Turigliatto, πρώην γε­ρου­σια­στής, είναι μέλος της ηγε­σί­ας της Sinistra Anticapitalista (Αντι­κα­πι­τα­λι­στι­κή Αρι­στε­ρά), μιας από τις δυο ορ­γα­νώ­σεις της 4ης Διε­θνούς στην Ιτα­λία, που προ­έ­κυ­ψε από τη διά­σπα­ση της Sinistra Critica. Η ιδρυ­τι­κή της συν­διά­σκε­ψη πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε στο  Chianciano στις 20-22 Σε­πτέμ­βρη, 2013.