Το «Ρεπορτάζ Χωρίς Σύνορα» ακολουθεί την πορεία των Ελλήνων μεταναστών στη Γερμανία και από εκεί πίσω στην Ελλάδα, καταγράφοντας τις καλές και τις κακές στιγμές της, ενώ προσπαθεί να δώσει απαντήσεις για τα πολιτικά παιχνίδια που παίχτηκαν σε βάρος τόσο των ιδίων των μεταναστών όσο και της ίδιας της χώρας. Ένα δίωρο αφιέρωμα μνήμης, για να μην λησμονούμε ότι κάποτε μετανάστες ήταν οι Έλληνες. Στο «Ρεπορτάζ Χωρίς Σύνορα» με τον Στέλιο Κούλογλου.

Ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος αλλά και ο Εμφύλιος που ακολούθησε άφησαν την Ελλάδα να αιμορραγεί. Φτώχεια, ανεργία και κοινωνική ανασφάλεια  συνθέτουν το σκηνικό της Ελλάδας της δεκαετίας του ’50.  Οι νέοι αρχίζουν να εγκαταλείπουν την ελληνική ύπαιθρο αναζητώντας μια καλύτερη μοίρα τόσο στα αστικά κέντρα όσο και στο εξωτερικό.

Ήταν τότε που η Γερμάνια, προσπαθώντας να ξαναγεννηθεί από τις στάχτες της ήττας της, άνοιξε τις πόρτες της στο Νότο. Το 1960 υπογράφεται η ελληνογερμανική συμφωνία «Περί απασχολήσεως Ελλήνων εργατών στη Γερμανία». Αν και το 1958 η Γερμανία προτείνει την εγκατάσταση εργοστασίων στον ελληνικό χώρο με την υποχρέωση αυτά να απασχολούν αποκλειστικά Έλληνες, η Ελλάδα αποφασίζει να θυσιάσει την εκβιομηχάνιση της στο βωμό του συναλλάγματος, ξεπουλώντας το πλέον παραγωγικό εργατικό δυναμικό που διαθέτει. «Η μετανάστευση είναι ευλογία Θεού δια τον τόπο» θα δηλώσει τότε ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος. Η μεγάλη έξοδος αρχίζει. Μόνο τότε περισσότεροι από 400.000 «τεμάχια» εργάτες παίρνουν τον δρόμο της ξενιτιάς. «Τεμάχια» τους χαρακτηρίζουν οι Γερμανοί εργοδότες, οι οποίοι σε πολλές περιπτώσεις έρχονται αυτοπροσώπως να τους διαλέξουν.  «Η κατάσταση αυτή θύμιζε σκηνές από το σκλαβοπάζαρο στην Αφρική, όπου στέκονται οι σκλάβοι στη σειρά και έρχονται τα αφεντικά, τους εξετάζουν και λένε θα πάρω αυτόν και αυτόν» δηλώνει στο φακό του «Ρεπορτάζ Χωρίς Σύνορα» ο Χάνς Γιορκ Έκχαρντ, επικεφαλής, τότε,  του γραφείου Μεταναστεύσεως της Θεσσαλονίκης.

Το «Ρεπορτάζ Χωρίς Σύνορα» καταγράφει την μετανάστευση στη Γερμανία της ελίτ του εργατικού δυναμικού της Ελλάδας την δεκαετία του ’60. Το δεύτερο μέρος της μεγάλης έρευνας, που περιλαμβάνει δεκάδες συνεντεύξεις μεταναστών και Γερμανών υπευθύνων για την υποδοχή τους καθώς και ανέκδοτο οπτικό υλικό, καταγράφει τα προβλήματα που αντιμετώπισαν και την εξέλιξη των Ελλήνων γκάσταρμπάιτερ μέσα στη γερμανική κοινωνία .

Τα παιδια βαλίτσες… Ακόμη και σήμερα οι Έλληνες μετανάστες που αναγκάστηκαν να αφήσουν πίσω στην πατρίδα τα παιδιά τους ή να τα στείλουν σε συγγενείς για να τα μεγαλώσουν, «μιλούν για αυτά και ιδρώνουν, όπως λέει το τραγούδι  του Μαρκόπουλου. «Η γιαγιά ζωγράφιζε ένα χεράκι πάνω στο γράμμα, να μας δείξει πόσο μεγάλωσε το παιδί. Κάποιες φωτογραφίες που και πού παίρναμε. Με αυτά παρηγορούμασταν», θυμάται η Ελένη Τσακμάκη, μετανάστρια της 1ης γενιάς. Οι γονείς δεν ήταν οι μόνοι που υπέφεραν από τον αποχωρισμό. Τα παιδιά αυτά  μεγάλωσαν πια, αλλά θυμούνται ακόμα και σήμερα με δάκρυα στα μάτια τα παιδικά χρόνια μακριά από την οικογένεια τους. «Κάποια στιγμή φώναξα και εγώ την θεία μου που με μεγάλωνε  ‘μαμά’ και γελάσανε όλοι και μου εξηγήσανε ότι δεν είναι εκείνη η μητέρα μου και ότι η μητέρα μου βρίσκεται στην Γερμανία», θυμάται ο Σεβαστός Σαμψούνης, ένα από τα πολλά «παιδιά-βαλίτσα».

Από εργάτες… αφεντικά. Τα πρώτα χρόνια οι φιλοξενούμενοι εργάτες έκαναν τις δουλειές που οι Γερμανοί δεν καταδέχονταν να κάνουν, τις πιο βρώμικες δουλειές. Δούλεψαν σκληρά σε φάμπρικες, σε ανθρακωρυχεία ακόμη και ως καθαριστές. Τα πρώτα χρόνια οι γκάσταρμπάιτερ («φιλοξενούμενοι εργάτες»)  δεν είχαν το δικαίωμα να ασκήσουν ελεύθερο επάγγελμα, πολλοί βέβαια έβρισκαν τρόπο να ξεπεράσουν τα γραφειοκρατικά προβλήματα… αλά ελληνικά. «Το μαγαζί; Ε, μα είχα τότε παντρευτεί με Γερμανίδα. Ήτανε πονηρός ο βλάχος!», θα πει χαριτολογώντας ο Βασίλης Πλουμής, ιδιοκτήτης της ιστορικής ταβέρνας «Ακρόπολις» στο Ντίσελντορφ. Στη συνέχεια ήρθε η ένταξη στην ΕΟΚ που όχι μόνο τους μετέτρεψε σε Ευρωπαίους πολίτες που θα είχαν το δικαίωμα να ζουν και να εργάζονται εκεί ελεύθερα αλλά και τους έδωσε και την αυτοπεποίθηση  ότι μπορούν να το κάνουν.