Η λεγόμενη «στρατευμένη Τέχνη» αποτελεί ένα συνεπές γνώρισμα των επαναστά σεων και της πολιτικής διαπάλης από τις πρώτες ημέρες κιόλας της Μεξικανικής και Ρωσικής Επανάστασης μέχρι και σήμερα. Δεν μπορεί να ειπωθεί με ασφάλεια ότι η στρατευμένη Τέχνη λογίζεται κίνημα αλλά είναι περισσότερο ένα ρεύμα που επηρέασε και διαμόρφωσε στο παρελθόν το Σουρρεαλισμό ενώ παραμένει και σήμερα σημαντικό στοιχείο της τέχνης που τελεί υπό την επιρροή της πολιτικής, όπως γίνεται πρόδηλο σε ορισμένους σύγχρονους καλλιτέχνες της Βορείου Ιρλανδίας. Όπως είπε ο Πάμπλο Πικάσο: «η Τέχνη δεν είναι για διακόσμηση,η τέχνη πρέπει να είναι όπλο για μάχη». Η «στρατευμένη» τέχνη χαρακτηρίζεται από την παρουσία ενός καλλιτέχνη, που έχει να διοχετεύσει ένα μήνυμα, το οποίο εκφράζεται μέσα από τη ζωγραφική, τη γλυπτική, τα πόστερ, τα ποιήματα, τη λογοτεχνία και κυρίως, τις τοιχογραφίες. Τα πιο σημαντικά καλλιτεχνικά κινήματα προσπάθησαν να γεφυρώσουν την ταυτότητα και τη μοντερνικότητα ή να δημιουργήσουν μια αβάν – γκαρντ τέχνη που δυνητικά θα γίνει ηθική ταυτότητα. Αυτό ισχύει στην περίπτωση των μεξικανικών τοιχογραφιών. Μετά τη Μεξικανική επανάσταση του 1917, όταν η νέα κυβέρνηση επιθυμούσε να προωθήσει τη δική της Αναθεωρημένη Έκδοση της Μεξικανικής Ιστορίας, η τέχνη της τοιχογραφίας αναγεννήθηκε ως μέσο οπτικής αναπαράστασης των θέσεων της «Επανάστασης».
ΟΙ ΜΑΧΟΜΕΝΟΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ
ΜΕΞΙΚΟ
Τρεις διάσημοι Μεξικανοί καλλιτέχνες τοιχογραφιών, ο Ντιέγκο Ριβέρα, ο Χοσέ Κλεμέντε Ορότζκο και ο Νταβίντ Αλβάρο Σικέιρος δημιούργησαν μια μνημειακή, αντι-αποικιακή και αντι- ιμπεριαλιστική τέχνη της ταυτότητας, που αποσκοπούσε στο να ξαναγράψει την ιστορία με την χρηματοδότηση και την παρότρυνση της Μεξικανικής Κυβέρνησης. Η τέχνη τους επηρεάστηκε από το Μαρξισμό, το Σοσιαλιστικό Ρεαλισμό, τη Σοβιετική Επανάσταση καθώς και την αντίδραση προς την καπιταλιστική, παρεμβατική Αμερική.
Ο Σικέιρος, όντας επιφανής μαρξιστής και άθεος, ήταν ταυτόχρονα καλλιτέχνης, αγκιτάτορας των φοιτητών, στρατιώτης και αρχηγός ομάδας εκτελεστών.
Η ικανότητα του Ντιέγκο Ριβέρα να μετακενώνει αποτελεσματικά την πολιτική θεωρία μέσω μιας γλώσσας οπτικής, προσιτής στις ευρείες μάζες, προσέλκυσε καλλιτέχνες και δημοσιογράφους απ’όλον τον κόσμο. Αποδέχθηκε προσκλήσεις να επισκεφτεί την Σοβιετική Ένωση και να ζωγραφίσει τοιχογραφίες στις Η.Π.Α., όπου δημοσιογράφοι και διαδηλώσεις συνόδευαν κάθε του κίνηση. Παρ’ότι αυτοανακηρύχτηκε «άνθρωπος του λαού», ο Ριβέρα συχνά βάσιζε την τέχνη σε διανοουμενίστικα και φορμαλιστικά δόγματα. Επίσης, αν και σκληροπυρηνικός Μαρξιστής, απεδέχθη ανάθεση εργασίας από τους Φορντ και Ροκφέλερ.
ΙΣΠΑΝΙΑ
GUERNICA Οι Ισπανοί συνεισέφεραν με έργα που αντιστοιχούν σε έναν αιώνα τέχνης. Ανάμεσα σε άλλους Σουρρεαλιστές και ευκρινώς διαφοροποιημένος από αυτούς, ο Σουρρεαλισμός του Πάμπλο Πικάσο, που δομεί νέες μορφές ανατομίας της τέχνης, εμψυχώνεται ξανά και ξανά με ορισμένα από τα πλέον αντιπροσωπευτικά δείγματα της «Στρατευμένης Τέχνης».
Η «Γκερνίκα» του Πικάσο αποτελεί ένα πολύ ισχυρό μανιφέστο στην ιστορία, καθώς εκφράζει τον τρόμο που προκάλεσε ο βομβαρδισμός του ομώνυμου βασκικού χωριού και το χάος που προκάλεσε στους κατοίκους, τα ζώα και το χώρο εν γένει.
ΡΩΣΙΑ
Η Ρωσική πολιτική και ο Μεξικανικός Σουρρεαλισμός συναιρέθηκαν στη συμπάθεια του Ντιέγκο Ριβέρα προς τον Τρότσκυ, έναν δυναμικό πρωτεργάτη και ηγέτη της Επανάστασης, και εκφράστηκε (η συμπάθεια) στο ότι ο Ριβέρα βοήθησε να έλθει ο Τρότσκυ στο Μεξικό το 1937 μετά από το Στάλιν και τη ζωή του στην εξορία. Η Φρίντα Κάλο, η οποία ήταν ήδη παντρεμένη με το Ριβέρα και είχε ασπαστεί τη βαθειά του πίστη στον Κομμουνισμό και το παθιασμένο του ενδιαφέρον για τις ιθαγενείς κουλτούρες του Μεξικό, είχε μια σύντομη σχέση με τον Τρότσκυ και του αφιέρωσε την αυτοβιογραφία της «Ανάμεσα στις κουρτίνες» για τα γενέθλιά του. Το μεγαλύτερο μέρος του έργου της Κάλο απεικόνιζε τη δική της περιπέτεια ζωής: η αναπηρία που της προκάλεσε ένα ατύχημα, ο θυελλώδης γάμος της με το Ριβέρα, η εμπλοκή της με τον Κομμουνισμό και τη Μεξικανική Επανάσταση και τέλος, η αδάμαστή της επιθυμία να δημιουργεί. Όπως και άλλοι καλλιτέχνες κατά τη δεκαετία της Μεξικανικής Επανάστασης του ’17, η Τέχνη της Φρίντα Κάλο επηρεάστηκε και από την ανάδειξη μιας μορφής εθνικισμού, γνωστού ως «Mexicanidad». Η Κάλο και ο Ριβέρα χώρισαν για λίγο το 1930 και ξαναπαντρεύτηκαν το 1940. Η μορφή της εμφανίζεται σε αρκετές τοιχογραφίες του Ριβέρα, ιδίως ως στρατευμένη κομμουνίστρια στο «Carrido de la revoluci un proletaria, repartiendo armar» (Μπαλάντα για την επανάσταση των προλεταρίων μοιράζοντας όπλα) στο Υπουργείο Παιδείας στην πόλη του Μεξικού. Ο Αντρέ Μπρετόν συν-έγραψε το Σουρρεαλιστικό Μανιφέστο «Προς μια Ελεύθερη Επαναστατική Τέχνη» με τον Λέοντα Τρότσκυ, το οποίο πραγματεύεται την ανάγκη για απόλυτη ελευθερία της Τέχνης. Με τα ίδια τα λόγια τους «Η ανεξαρτησία της Τέχνης – Για την Επανάσταση. Η επανάσταση – Για την απόλυτη απελευθέρωση της Τέχνης».
ΒΟΡΕΙΑ ΙΡΛΑΝΔΙΑ
Στην εμπροσθοφυλακή της εμφύλιας διαμάχης στη Βόρεια Ιρλανδία, οι καλλιτέχνες επιστρατεύουν τις τοιχογραφίες στους τοίχους του Mπέλφαστ ως μια μορφή Διαδήλωσης. «Είμαστε πολιτικοί ακτιβιστές, οι οποίοι χρησιμοποιούμε τις τοιχογραφίες, για να «περάσουμε» το μήνυμά μας. Ευτυχώς υπάρχουν πολλοί τοίχοι στο Μπέλφαστ!», δήλωσε ο Danny Devenny, ένας από τους πλέον διάσημους ζωγράφους τοιχογραφιών. Το έργο του «Δαυίδ και Γολιάθ» στη δική του πλευρά του Ανατολικού Μπέλφαστ απεικονίζει τις απόψεις μιας ισχυρής κοινότητας 3000 καθολικών που αισθάνονται πολιορκημένοι από τους προτεστάντες «γείτονές» τους, που τους έχουν περικυκλώσει.
Ο «ΓΑΜΟΣ» ΤΕΧΝΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ
Η τέχνη, καθ’όλην την διάρκεια της Ιστορίας, συχνά απώλεσε την ιδιότητα της «αγνή/καθαρή» ή της «Τέχνης για την Τέχνη» και χρησιμοποιήθηκε ως εργαλείο για τους καλλιτέχνες, για να διοχετεύσουν το μήνυμά τους. Η «Στρατευμένη Τέχνη», όπως υπαινίσσεται ο τίτλος της, είναι μια τέχνη που πάντα στέκει έτοιμη να πολεμήσει. Είναι μαχητική, ισχυρά πολιτικοποιημένη τέχνη, η οποία εκφράζει την ανάγκη του καλλιτέχνη να αγωνιστεί για ένα σκοπό ή να μιλήσει στους άλλους γι’αυτόν είτε για να αφυπνίσει τη συνείδηση των μαζών είτε ως μια πράξη απελευθερώθηκε από πιέσεις, η «Στρατευμένη Τέχνη» αποτελεί τέλεια απόδειξη ότι, πράγματι, σύμφωνα με τον Codina: «Εμείς οι άνθρωποι είμαστε πολιτικά ζώα. Είναι ξεκάθαρο ότι σε κάθε κοινωνία, η τέχνη και η λογοτεχνία αντιλαμβάνονται το σφυγμό του πληθυσμού. Επιδρούν καταλυτικά – βάζουν το χέρι στον τύπο των ήλων».
Πηγη:clubs.pathfinder.gr
