… Ρέει ο μεγάλος ποταμός, οι ηπειρώτισσες πορ-
τοκαλιές
Καρπίζουνε στο φως, κι εκείνοι που χτύπησαν
τις γιορτές της λευτεριάς
Λουφάξανε βαθιά, πίσω απ’ τον κόσμο.
Η νύχτα άπλωσε ξανά, υποταγμένη, εντροπαλή,
Και βρόντησεν ο κεραυνός το μέγα γράμμα
Ε
Επανάσταση : Τι έχουμε προσφέρει;
Σύντροφε, τρανεύει το αίμα την καρδιά μου
Η ωραία τόλμη μιας ζωής εξεγερμένης
Που μια αρχαία φρόνηση ποτέ δε θ’ αναιρέσει
Μ’ αυτή, μόνο μ’ αυτήν, έχουμε υπάρξει
Που κανείς δε θα αναφέρει στα παιδιά μας
Και μόνο εμείς θα ξέρουμε με το τριζόνι νεκρο-
πομπό
Κι αύριο μια χασισωμένη ανθρωπότητα να δημι-
ουργεί
Με το ίχνος των κορμιών μας.
Ε
Έρωτας : Άκουσα τα βήματά σου
Ένιωσα το χέρι σου στο χέρι μου
Με την άρνησή του άλλου, βεβαιώνοντας τη
φυλακή σου
Με τη μοναξιά του άλλου, σακατεύοντας τη
φυλακή σου
Μόνο τώρα που πήρε να φεγγίσει, ένα δάκρυ
Για μια στιγμή ζωντανεύει τον τρόμο της Πη-
νελόπης
Ε
Ελευθερία : Το πλοίο ανταποκρίθηκε
Χαρούμενο, στο χέρι που το στρέφει
Η πρόσκληση ήταν γαλήνια, κι η καρδιά σου
ανταποκρίθηκε
Χαρούμενα στην πρόσκληση, κυβερνημένη,
κυβερνώντας
Την ύστατη κυριαρχία.
Βγήκα απ’ το αμφιθέατρο
Ξυπνώντας, πίσω μπρος και πλάι μου τα πλή-
θη
Να βγάλουμε τον κόσμο από την τάξη του.
Λύκε, λύκε είσαι εδώ;
Γαίαν παμμήτειραν αείσομαι, ηυθέμεθλον.
Ανδρ’ αγαθόν περί ή πατρίδι μαρνάμενον. Γιου-
χα και πάντα γιούχα των πατρίδων.
Ξηρά οστά όντα ανθρώπινα, εν αυτοίς σάρκα
ανέδειξα κια ψυχήν.
Σήμερα λάμπει ο ουρανός, σήμετα λάμπει η
μέρα
Σήμερα αρραβωνίζεται αητός την περιστέρα.
Επανάσταση Έρως Ελευθερία
Θάνατος Θάνατος Αθάνατος
Σύντροφοι
Γεννήθηκε στην Άρτα και μεγάλωσε στο Ναύπλιο. Σπούδασε στη Φαρμακευτική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Έζησε στην Αθήνα και ασχολήθηκε με την επιμέλεια εκδόσεων, ενώ συνεργάστηκε με λογοτεχνικά περιοδικά και εφημερίδες, μεταξύ των οποίων η Νέα Εστία και η Αυγή. Μαζί με το Γιώργο Κοροπούλη εξέδωσε το λογοτεχνικό περιοδικό Ωλήν. Μετέφρασε ποιήματα του Saint-John Perse κ.ά.
Ο Λάγιος εκμεταλλεύτηκε στην ποίησή του τόσο τον έμμετρο όσο και τον ελεύθερο στίχο, επιτυγχάνοντας την ανανέωση της σύγχρονης ελληνικής ποίησης και παρουσιάζοντας ένα έργο που εκτείνεται από κοινωνικά ζητήματα -την κληρονομιά του Εμφυλίου, το πολιτικό τοπίο της μεταπολίτευσης, τη μετανάστευση- έως το πρόβλημα του θανάτου και της σιωπής του Θεού. Μελετητής και δεξιοτέχνης της ελληνικής γλώσσας, άντλησε το υλικό του από παλαιότερα και νεότερα στρώματά της, ενεργοποιώντας ένα πλούσιο λυρικό ιδίωμα, στο οποίο δεσπόζει η τραγική αίσθηση της πραγματικότητας και ο ανθρώπινος σπαραγμός. Ενίοτε η γραφή του διαπνέεται από έναν καρυωτακικής προέλευσης αυτοσαρκασμό, που συχνά αγγίζει τους τόνους ενός προσωπικού εφιάλτη, ενώ άλλες φορές αναχωνεύει τον υψηλό τόνο του σικελιανικού λυρισμού. Ωστόσο, ο στίχος του δεν εκπίπτει στην αισθηματολογία ή τη ρητορεία, αλλά διασώζεται λόγω του λυρικού του οράματος.
Ιδιαίτερα επιτυχημένες στιγμές της ποιητικής του θεωρήθηκαν η σύνθεση Έρημη γη, μία παρωδία της Έρημης Xώρας του Τ.Σ. Έλιοτ, η οποία μεταγράφει, κατά το ελιοτικό υπόδειγμα, την ιστορία του ελληνικού Εμφυλίου, οι συλλογές Μουζικούλες, Πράξη υποταγής και Φεβρουάριος 2001, στις οποίες βρίσκονται μερικά από τα πιο ισχυρά λυρικά ποιήματα του Λάγιου, και ο Άνθρωπος από τη Γαλιλαία, μία ποιητική σύνθεση που μεταπλάθει βασικά επεισόδια από τη ζωή του Ιησού, τονίζοντας την ανθρώπινη πλευρά του και αναδεικνύοντας το δράμα του ανθρώπου που αναζητεί την πίστη.
Το έργο του Λάγιου εκτιμήθηκε από σύγχρονους κριτικούς και ποιητές και μελετήθηκε συνολικά μετά τον θάνατό του από πλήθος κριτικών κειμένων και αφιερωμάτων λογοτεχνικών περιοδικών (Αντί, Manifesto, Νέο επίπεδο, Poeticanet, σοδειά, e-poema). Κριτικοί όπως ο Αλέξανδρος Αργυρίου, ο Γιάννης Δάλλας, ο Νάσος Βαγενάς, η Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου, ο Ευγένιος Αρανίτσης και ο Ευριπίδης Γαραντούδης τόνισαν την ποιητική ιδιοφυΐα και την ιδιαίτερη προσφορά της γραφής του Λάγιου στο σύγχρονο ποιητικό τοπίο. Επιφυλάξεις για τον ριζοσπαστικό χαρακτήρα του έργου του οδήγησαν σε ενδιαφέρουσες συζητήσεις μεταξύ κριτικών, μέσα από τις οποίες η ποίηση του Λάγιου τοποθετήθηκε στο επίκεντρο των σύγχρονων κριτικών και λογοτεχνικών αναζητήσεων. Μεταξύ άλλων, καταλογίστηκε στον Λάγιο η πληθωρική χρήση παλαιότερων γλωσσικών τύπων, στην οποία οφείλεται η εντύπωση της εκφραστικής εκζήτησης. Ορισμένοι κριτικοί αναγνώρισαν στο έργο του μία ισχυρή έκφανση του μεταμοντερνισμού στον ελληνικό χώρο λόγω της παρωδιακής ενίοτε αντιμετώπισης της ποιητικής παράδοσης. Χαρακτηριστική υπήρξε τέλος η απήχηση του Λάγιου σε νέους ποιητές.
Στο δοκιμιακό και εκδοτικό έργο του Λάγιου οφείλεται η νέα αποτίμηση του Παλαμά ως λυρικού ποιητή, με την έκδοση της ανθολογίας Κ’ έχω από σας μια δόξα να ζητήσω [1]. Στα σημαντικά κείμενά του ανήκουν δοκίμια για τον Σολωμό (Νέα Εστία, Δεκέμβριος 1998), τον Γρυπάρη (εισαγωγή στο Σκαραβαίοι και τερρακόττες, Ίνδικτος, 2002) και τον Σικελιανό (ανακοίνωση σε συμπόσιο της Εταιρείας Σπουδών Μωραϊτη, αδημοσίευτο).
Η Ιστορία της λαίδης Οθέλλος ανέβηκε στο θέατρο από την Όλια Λαζαρίδου, η ποιητική σύνθεση Η αρπαγή της κούτας παρουσιάστηκε επί σκηνής το καλοκαίρι του 2006 από το Φεστιβάλ Αθηνών, ενώ σε εκδήλωση της Στοάς του Βιβλίου ο ηθοποιός Δημήτρης Καταλειφός διάβασε ποιήματα από το τελευταίο βιβλίο του Λάγιου, τον Άνθρωπο από τη Γαλιλαία.
Εργογραφία
[Αλέξης Φωκάς], Πρόοδοι εν προόδω . Αθήνα, Ωλήν, 1981. Σελ.: 52.
[Αλέξης Φωκάς], Ασκήσεις (Ι-ΙΧ), Αθήνα, Ωλήν, 1984. Σελ.: 180
Τα κατά Αλέξιον και Μαρίαν . Αθήνα, Εστία, 1990. Σελ.: 28. ISBN: 960-05-0237-4
[Ηλίας Λάγιος, Διονύσης Καψάλης, Γιώργος Κοροπούλης], Τριώδιο . Αθήνα, Άγρα, 1991. Σελ.: 11.
[Μιχάλης Γκανάς, Διονύσης Καψάλης, Γιώργος Κοροπούλης, Ηλίας Λάγιος], Ανθοδέσμη . Αθήνα, Άγρα, 1991. Σελ. 107. ISBN 960-325-053-8
Συνεστίασις, Αθήνα, Fratelli Sublimi, 1991. Σελ. 37 (εκτός εμπορίου).
Η ιστορία της λαίδης Οθέλλος, Αθήνα, Εστία, 1992. Σελ.: 51. ISBN: 960-05-0373-7 Το βιβλίο της Μαριάννας, Αθήνα, Ίκαρος, 1993. Σελ.:83. ISBN: 960-7233-42-5
Μικρός Ήρως: το σκετσάκι, Αθήνα, Αντί, 1996. Σελ.: 24
Η έρημη γη, Αθήνα, Ερατώ, 1996. Σελ.: 72. ISBN: 960-229-062-5
Μουζικούλες, Αθήνα, Ερατώ, 1997. Σελ.: 41. ISBN: 960-229-081-1
Το εικοσιτετράωρο της Δηούς, Αθήνα, Καστανιώτης, 1998. Σελ.: 28. ISBN: 960-03-2343-7
Θεατρολογία, Αθήνα, Καστανιώτης, 1998. Σελ.: 28. ISBN: 960-03-2344-5
Της γυναικογυναίκας, Αθήνα, Ερατώ, 1998. Σελ.: 14. ISBN: 960-229-098-6
Πράξη υποταγής, Αθήνα, Ερατώ, 2000. Σελ.: 105. ISBN: 960-229-105-2
Φεβρουάριος 2001, Αθήνα, Ερατώ, 2002. Σελ.: 50. ISBN: 960-229-136-2
Η αρπαγή της κούτας, Αθήνα, Ερατώ, 2003. Σελ.: 29. ISBN: 960-229-145-1
Ο άνθρωπος από τη Γαλιλαία, Αθήνα, Ερατώ, 2004. Σελ.: 61. ISBN: 960-229-165-6
Μαζί με τον Γιώργο Κοροπούλη εξέδωσαν το περιοδικό ΩΛΗΝ
Έχει επιμεληθεί τα ακόλουθα βιβλία:
Στέλιος Ανεμοδουράς, Ο μικρός ήρως . Αθήνα, Κατάρτι, 2001. Σελ.: 405. ISBN: 960-86921-1-3
Robert E. Howard, Κόναν ο βάρβαρος . Αθήνα, Κατάρτι, 2001. Σελ.: 284. ISBN: 960-86921-6-4
Ιωάννης Ν. Γρυπάρης, Σκαραβαίοι και τερρακόττες . Αθήνα, Ίνδικτος, 2002. Σελ.: 213. ISBN: 960-518-064-2
Johnston McCulley, Το σημάδι του Ζορρό . Αθήνα, Κατάρτι, 2003. Σελ.: 430. ISBN: 960-87474-5-7
Edgar Rice Burroughs, Ο Ταρζάν στο κέντρο της γης . Αθήνα, Κατάρτι, 2003. Σελ.: 451. ISBN: 960-86921-8-0
Κωστής Παλαμάς, Φοινικιά. Αθήνα, Ιδεόγραμμα, 1997. Σελ.:26. ISBN:960-7158-10-5
Κωστής Παλαμάς, Κ’ έχω από σας μια δόξα να ζητήσω [ανθολόγηση: Ηλίας Λάγιος]. Αθήνα, Ερμής, 2001. Σελ.: 203. ISBN: 960-320-128-6
Κωστής Παλαμάς, Η ασάλευτη ζωή . Αθήνα, Ιδεόγραμμα, 2004. Σελ.: 308. ISBN: 960-7158-23-7
Έχει μεταφράσει μαζί με τον Νάσο Βαγενά το βιβλίο:
Richard Burns, Μαύρο φως . Αθήνα, Τυπωθήτω, 2005. Σελ: 68. ISBN: 960-402-186-9
Πηγες: wikipedia, poeticanet.gr, vakxikon.blogspot.gr
