Η επιστροφή του ανατέλλοντος ήλιου;

Στό­χος αυτού του άρ­θρου είναι να ανα­δεί­ξει τις αλ­λα­γές που συμ­βαί­νουν στην Ια­πω­νία. Ισχυ­ρί­ζο­μαι, ότι πρό­κει­ται για μια ση­μα­ντι­κή τομή, η οποία ναι μεν εμ­φα­νί­ζε­ται ως κάτι νέο στην στρα­τη­γι­κή της Ια­πω­νία όμως, όπως και κάθε τι στη ζωή δεν προ­έρ­χε­ται από παρ­θε­νο­γέ­νε­ση. Είναι άλ­λω­στε γνω­στή και η φράση του Ντε­λέζ που συ­νή­θι­ζε να επα­να­λαμ­βά­νει ο Ντα­νιέλ Μπεν­σαϊντ, ότι κάθε αρχή ξε­κι­νά από τη μέση. Για να μην γί­νο­μαι κου­ρα­στι­κός όμως μπαί­νω ευθύς αμέ­σως στο θέμα.

Make Japan great again

΄΄ Τώρα είναι η στιγ­μή να κά­νου­με μια νέα αρχή ξε­περ­νώ­ντας την με­τα­πο­λε­μι­κή εποχή. Θα ανα­λά­βου­με το κα­θή­κον να χτί­σου­με ένα νέο έθνος ΄΄ . Με αυτόν τον τρόπο ο πρω­θυ­πουρ­γός της Ια­πω­νί­ας Άμπε Σίνζο επέ­λε­ξε να απευ­θυν­θεί στο κοι­νο­βού­λιο κατά την ομι­λία του. Για το χτί­σι­μο αυτό βα­σι­κή δια­κή­ρυ­ξη του Liberal Democratic Party(LDP) είναι η ανα­θε­ώ­ρη­ση του Συ­ντάγ­μα­τος και συ­γκε­κρι­μέ­να του άρ­θρου 9, το οποίο λει­τουρ­γεί ως μια ρήτρα ει­ρή­νης. Με λίγα λόγια απα­γο­ρεύ­ει στην Ια­πω­νία να συ­ντη­ρεί τα­κτι­κό στρα­τό. Προ­φα­νώς και υπάρ­χει ια­πω­νι­κός στρα­τός, ο οποί­ος ονο­μά­ζε­ται ως ια­πω­νι­κές δυ­νά­μεις αυ­το­ά­μυ­νας, όμως δεν έχει την δι­καιο­δο­σία να βγει εκτός συ­νό­ρων- αν και έγινε με την επέμ­βα­ση στο Ιράκ και το Αφ­γα­νι­στάν-. Πλέον όμως μετά την εξα­σφά­λι­ση μια ισχυ­ρής πλειο­ψη­φί­ας ο στρα­τός της Ια­πω­νί­ας έχει το δι­καί­ω­μα να βγαί­νει και εκτός εθνι­κών συ­νό­ρων και να προ­σφέ­ρει βο­ή­θεια σε συμ­μα­χι­κές δυ­νά­μεις που εμπλέ­κο­νται σε διε­θνείς συ­γκρού­σεις. Την ίδια στιγ­μή μια δια­δι­κα­σία επα­νε­ξο­πλι­σμού επι­κου­ρού­με­νη από της Η.Π.Α. έχει ξε­κι­νή­σει. Τον Δε­κέμ­βριο που πέ­ρα­σε η Ια­πω­νία ενέ­κρι­νε ένα ποσό ίσο με 42.5 δι­σε­κα­τομ­μύ­ρια δο­λά­ρια για τον στρα­τιω­τι­κό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό, η πέμ­πτη συ­νε­χό­με­νη αύ­ξη­ση κατά την προ­ε­δρία Σίνζο.1

Το επί­ση­μο τέλος όμως αυτής της ‘’ει­ρη­νι­κής ‘’ με­τα­πο­λε­μι­κής συν­θή­κης με την ανα­βί­ω­ση του ια­πω­νι­κού επε­κτα­τι­σμού και του εθνι­κι­στι­κού πνεύ­μα­τος δεν έρ­χε­ται από το που­θε­νά. Θα μπο­ρού­σε να υπο­στη­ρί­ξει κα­νείς ότι με τον τρόπο που κα­τα­σκευά­στη­κε η με­τα­πο­λε­μι­κή ει­ρη­νι­κή Ια­πω­νία, δεν θα μα­κροη­μέ­ρευε, διότι αν και τύ­ποις ήταν μια κοι­νω­νία η οποία ήθελε να προ­ά­γει το πνεύ­μα της ει­ρή­νης, πρα­κτι­κά στη βάση ξε­κί­νη­σε μια δια­δι­κα­σία εν­δυ­νά­μω­σης του εθνι­κι­στι­κού πνεύ­μα­τος. Το τέλος του Β΄Π.Π. με την ρήψη των ατο­μι­κών βομ­βών επέ­τρε­ψε την θυ­μα­το­ποι­ή­ση της Ια­πω­νί­ας, η οποία θα επε­κτα­θεί με το τέλος των δικών του Τόκυο όπου η κα­τα­δί­κη των υψη­λό­βαθ­μων αξιω­μα­τι­κών και πο­λι­τι­κών και η εν­σω­μά­τω­ση απο­φά­σε­ων του δι­κα­στη­ρί­ου όπως το άρθρο 9 του Συ­ντάγ­μα­τος μαζί με την αμε­ρι­κα­νι­κή διοί­κη­ση του νη­σιού για 5 χρό­νια θα εμ­βα­θύ­νει την αντί­λη­ψη ότι αυτές οι δίκες ήταν κατ’ ουσία μια εφαρ­μο­γή του δί­καιου του ισχυ­ρού. Ταυ­τό­χρο­να προ­κει­μέ­νου να απο­φευ­χθεί μια εις βάθος εκ­κα­θά­ρι­ση της ια­πω­νι­κής γρα­φειο­κρα­τί­ας η οποία πλέον συ­νερ­γα­ζό­ταν με την αμε­ρι­κα­νι­κή διοί­κη­ση, οι δίκες μέσα από την κα­τα­δί­κη μόνο των υψηλά ιστά­με­νων και όχι άλλων, προ­ή­γα­γαν μια αφή­γη­ση, η οποία από τη μία εμ­φά­νι­ζε τους υπαί­τιους ενώ από την άλλη μι­λού­σε για έναν πα­ρα­πλα­νη­μέ­νο λαό που έπεσε θύμα με­ρι­κών επι­τή­δειων. Η αφή­γη­ση αυτή εξυ­πη­ρε­τού­σε τη στα­θε­ρο­ποί­η­ση της Ια­πω­νί­ας η οποία ήταν ανα­γκαία για την εν­δυ­νά­μω­ση της θέσης του δυ­τι­κού στρα­το­πέ­δου σε μία πε­ριο­χή ιδιαί­τε­ρα τα­ραγ­μέ­νη λόγω των επει­σο­δί­ων της Κίνας και της Κο­ρέ­ας. Η αντί­λη­ψη για αυτήν την δι­χο­τό­μη­ση έγινε κυ­ρί­αρ­χη ιδε­ο­λο­γία προ­κει­μέ­νου να ‘’ξε­πε­ρα­στού­ν’’ τα τραύ­μα­τα που δη­μιούρ­γη­σε ο πό­λε­μος. Επο­μέ­νως το σύγ­χρο­νο ια­πω­νι­κό κρά­τος από την αρχή του είχε χτι­σθεί σε γυά­λι­να πόδια.

Η απε­λευ­θέ­ρω­ση και η επα­να­συμ­με­το­χή στην πο­λι­τι­κή ζωή της χώρας των κα­τα­δι­κα­σμέ­νων από τις δίκες τους Τόκυο υπαί­τιων, μαζί με την από­φα­ση για την ηθική τους ανύ­ψω­ση μέσα από την ‘’τα­φή­’’ στο Yasukuni shrine2 απε­νο­χο­ποί­η­σε στην πλειο­νό­τη­τα της ια­πω­νι­κής κοι­νω­νί­ας τους εγκλη­μα­τί­ες πο­λέ­μου. Ταυ­τό­χρο­να η εθνι­κι­στι­κή προ­πα­γάν­δα στη­ρί­χθη­κε όχι μόνο από ομά­δες βά­σεις, οι οποί­ες με τον έναν ή με τον άλλον τρόπο προ­πα­γάν­δι­ζαν τις ιδέες τους, αλλά θα μπο­ρού­σε να υπο­στη­ρι­χθεί, ότι έγινε και επί­ση­μη κρα­τι­κή πο­λι­τι­κή με τις συ­χνές ιε­ρο­τε­λε­στί­ες στο Yasukuni, όπου συχνά ο ίδιος ο πρω­θυ­πουρ­γός της χώρας έδινε το ‘’πα­ρό­ν’’ για να τι­μή­σει τις ψυχές των στρα­τιω­τών, οι οποί­οι είχαν θυ­σια­στεί πρό­θυ­μα για την πα­τρί­δα. Η κί­νη­σης αυτή συχνά δη­μιουρ­γού­σε δια­μαρ­τυ­ρί­ες από τις κυ­βερ­νή­σεις την Κίνας και της Κο­ρέ­ας, οι οποί­ες είχαν υπάρ­ξει θύ­μα­τα του ια­πω­νι­κού ιμπε­ρια­λι­σμού κατά τη διάρ­κεια του 20ου αιώνα.

Πλέον θα μπο­ρού­σε να πει κα­νείς ότι βρι­σκό­μα­στε στην ώρα της απο­κρυ­στάλ­λω­σης και ανά­δυ­σης στην επι­φά­νεια του ια­πω­νι­κού ιμπε­ρια­λι­σμού. Η ενα­πό­θε­ση των ψυχών των εγκλη­μα­τιών πο­λέ­μου στο Yasukuni, η προ­ά­σπι­ση της ιδέας για τους επε­κτα­τι­κούς πο­λέ­μους τους στον 20ο αιώνα ως απε­λευ­θε­ρω­τι­κούς αντια­ποι­κια­κούς αγώ­νες, η όλο και συ­χνό­τε­ρη αμ­φι­σβή­τη­ση των δικών του Τόκυο ως δίκες επι­βο­λής του δί­κιου του ισχυ­ρού, ο επα­νε­ξο­πλι­σμός και η συμ­με­το­χή των ια­πω­νι­κών πο­λε­μι­κών πλοί­ων στον αμε­ρι­κα­νι­κό στόλο στην Κορέα3 είναι όλα επει­σό­δια αυτής της επι­στρο­φής της νο­σταλ­γί­ας για τη με­γά­λη Ια­πω­νία, η οποία πλέον δεν εκ­φρά­ζε­ται μόνο ως μια ανά­κλη­ση ενός χα­μέ­νου ονεί­ρου αλλά γί­νε­ται δη­μό­σιο αί­τη­μα και πο­λι­τι­κό πρό­γραμ­μα, που όχι μόνο υλο­ποιεί­ται από την κυ­βέρ­νη­ση Σίνζο αλλά βρί­σκει και σε συμ­φω­νία την πλειο­ψη­φία της ια­πω­νι­κής κοι­νω­νί­ας και ιδιαι­τέ­ρως της νε­ο­λαί­ας. Δεν είναι άλ­λω­στε πολύ και­ρός από τις 5 Φε­βρουα­ρί­ου όπου υπήρ­ξαν επει­σό­δια με­τα­ξύ Κι­νέ­ζων δια­δη­λω­τών που δια­μέ­νουν στο Τόκυο και Ια­πώ­νων εθνι­κι­στών μπρο­στά από ξε­νο­δο­χείο, το οποίο απο­φά­σι­σε να το­πο­θε­τή­σει σε κάθε δω­μά­τιο ένα βι­βλίο με την ‘’ πραγ­μα­τι­κή ιστο­ρί­α­’’ της Ια­πω­νί­ας, όπου η σφαγή της Ναν­κίνγκ και οι ‘’comfort women’’4 δεν ανα­φέ­ρο­νταν κα­θό­λου.5

Παρά την πολ­λές φορές εν­θαρ­ρυ­ντι­κή συμ­με­το­χή των δια­δη­λω­τών ενά­ντια σε τέ­τοιες κι­νή­σεις είτε του κρά­τους είτε ιδιω­τών, το κυ­μά­τι­σμα της ση­μαί­ας του ανα­τέλ­λο­ντος ήλιου, της αυ­το­κρα­το­ρι­κής ση­μαί­ας της Ια­πω­νί­ας από πο­λί­τες είναι κάτι που σί­γου­ρα θα μπο­ρού­σε να στοι­χειώ­σει τον ύπνο πολ­λών.

1 Abe’s Japan Is a Racist, Patriarchal Dream

2 Δεν πρό­κει­ται για κα­νο­νι­κή ταφή. Το Yasukuni shrine λει­τουρ­γεί ως χώρος ανά­παυ­σης και ανύ­ψω­σης των στρα­τιω­τών του αυ­το­κρα­το­ρι­κού στρα­τού οι οποί­οι σκο­τώ­θη­καν κατά τη διάρ­κεια πό­λέ­μων με την με­γά­λη πλειο­ψη­φία τους να προ­έρ­χε­ται από τον Β’ Π.Π.

3 https://​www.​theguardian.​com/​world/​2017/​apr/​12/​japanese-​warships-​join-​us-​fleet-​north-​korea?​CMP=fb_​gu

4 Απο­τρό­παια πράξη του ια­πω­νι­κού στρα­τού που δια­πρά­χθη­κε κατά την κα­τά­λη­ψη της κι­νέ­ζι­κης πρω­τεύ­ου­σας Ναν­κίνγκ κατά το 1937 όπου υπήρ­ξαν εκτε­τα­μέ­νες δο­λο­φο­νί­ες και βια­σμοί με εκα­το­ντά­δες χι­λιά­δες θύ­μα­τα. Γυ­ναί­κες, κυ­ρί­ως από την Κορέα, οι οποί­ες υπέ­στη­σαν εγκλει­σμό και εξα­να­γκά­στη­καν σε σε­ξουα­λι­κή ερ­γα­σία σε ένα σύ­στη­μα οίκων ανο­χής από τον ια­πω­νι­κό στρα­τό. Ακόμα και σή­με­ρα υπάρ­χουν αρ­νη­τές των δύο γε­γο­νό­των στην Ια­πω­νία.

5 https://​www.​youtube.​com/​watch?​v=Wph​8U1f​LoZE