Ποια είναι η κατάσταση στη Σομαλία;

Ποια είναι η κατάσταση στη Σομαλία;

Γράφει η Νικολέτα Γεροντάκη

Συχνά ακούμε πώς οι πρόσφυγες προέρχονται αποκλειστικά από τη Συρία. Η αλήθεια είναι πώς οι πρόσφυγες μπορεί να έχουν διαφύγει για την ασφάλεια τους από πολλές χώρες. Οι λόγοι που κάποιο άτομο δικαιούται άσυλο, δεν είναι μόνο ο πόλεμος στη χώρα προέλευσης του. Μπορεί να είναι η πολιτική ιδεολογία, η ΛΟΑΤΚΙ ταυτότητα του, η αθεϊα του- κάτι που δύσκολα αναγνωρίζεται, οι εμφύλιες συγκρούσεις πχ λόγω φυλής, οι φυσικές καταστροφές, βασανιστήρια/κακοποιήσεις, η τρομοκρατία κλπ. Το μεγαλύτερο ποσοστό προσφύγων ωστόσο προέρχεται από συγκεκριμένες χώρες. Πέρα από τη Συρία, μια άλλη χώρα με σημαντικό ποσοστό προσφύγων, είναι η Σομαλία. Ποια είναι η κατάσταση στη Σομαλία όμως-και γιατί είναι τόσο επικίνδυνα εκεί;

  • Αρχικά, στη Σομαλία, υπάρχουν διώξεις λόγω φυλής/συρράξεις/εμφύλιος πόλεμος: Η κατάσταση χαρακτηρίζεται επικίνδυνη, διότι ειδικά στη κεντρική και στη νότια Σομαλία υπάρχουν συγκρούσεις για διάφορους λόγους, πχ. βεντέτες, πόροι, γενικότερο καθεστώς εγκληματικότητας πχ στη πόλη Mogadishu (βλ. Εμπάργκο όπλων/πυρομαχικών). Ταυτόχρονα, η Σομαλία έχει δεχτεί επιθέσεις γενικότερα. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι αεροπορικές επιθέσεις από τις ΗΠΑ το 2017 έξω από το χωριό Darusalaam. Μετά από την έκθεση της Αμερικανικής Διοίκησης της Αφρικής, υπήρξε παραδοχή και λογοδότησε η Αμερική.

Ο Deprose Muchena, Διευθυντής της Διεθνούς Αμνηστίας για την Ανατολική και Νότια Αφρική, δήλωσε: «Πρόκειται για ένα ευπρόσδεκτο, αν και καθυστερημένο, βήμα για την παροχή αλήθειας και λογοδοσίας για τα θύματα αεροπορικών επιθέσεων των ΗΠΑ και τις οικογένειές τους στη Σομαλία και όχι μόνο. Είναι σοκαριστικό ότι χρειάστηκε περισσότερο από μια δεκαετία μυστικού αεροπορικού πολέμου της AFRICOM στη Σομαλία για να συμβεί αυτό.

Πέρα από αυτά, Ισλαμιστές μαχητές (τζιχαντιστές), πχ από την οργάνωση Σεμπάμπ, έχουν δολοφονήσει πλήθος αθώων ανθρώπων στο όνομα του ιερού πολέμου κατά των «εισβολέων άπιστων» και η Σεμπάμπ μάλιστα, έχει αντίκτυπο σε αρκετά τμήματα της Σομαλίας. Οι τρομοκρατικές ενέργειες λοιπόν και ο εξαναγκασμός για συμμετοχή σε αυτές, είναι συχνό φαινόμενο.

  • Έλλειψη πόρων, λιμοί κλπ: Στη Σομαλία επικρατεί ξηρασία και ώς απόρροια αυτό οδηγεί στη λιμοκτονία του πληθυσμού, αφού οι σοδιές είναι λίγες. Σύμφωνα με τον ΟΗΕ 2,9 εκατομμύρια άνθρωποι από τη Σομαλία κινδυνεύουν να πεθάνουν από τη πείνα. Η πείνα αυτή οφείλεται και στη γενικότερη τρομοκρατία, τις εμφύλιες συρράξεις που δυσχαιρένουν τη δυνατότητα ανθρωπιστικής βοήθειας, όταν αυτή δίνεται. Φέτος επίσης, ακούστηκε έντονα το πρόβλημα σε κάποιες χώρες, όπως η Σομαλία, για τα σμήνη ακρίδων που καταστρέφουν τις σοδιές. Σε κάθε περίπτωση, η ξηρασία αυτή οδηγεί σε μία επιδημία πείνας.

Υπάρχουν και επιδημίες, όπως η χολέρα. Το ποσοστό θνησιμότητας από την ασθένεια, που μεταδίδεται μέσω του μολυσμένου νερού ή του φαγητού, φτάνει το 2,1% στο σύνολο της Σομαλίας, διπλάσιο από το ποσοστό που ο ΠΟΥ κηρύσσει κατάσταση έκτακτης ανάγκης, δήλωσε το 2017, ο εκπρόσωπος του οργανισμού Τάρικ Γιασάρεβιτς.

  • Οι γυναίκες, τα ανάπηρα άτομα, τα παιδιά απειλούνται διαρκώς και βρίσκονται σε μειονεκτική θέση. Αρχικά, υπάρχει τεράστια εκμετάλλευση παιδιών για οικονομικά ωφέλη.Η Σομαλία έχει εφαρμόσει σε πολλές κοπέλες τη κλειτοριδεκτομή, μια βάρβαρη πρακτική που αποσκοπεί στη «διατήρηση της ηθικής των γυναικών», την απουσία ευχαρίστησης κατά τη σεξουαλική πράξη. Υπάρχει μεγάλη κινητοποίηση για τη ποινικοποίηση αυτού του εθίμου παντού, κάτι που ευτυχώς έχει πλέον συμβεί σε πολλές χώρες της Αφρικής. Ωστόσο, υπάρχουν καταγγελίες για παραβίαση αυτής της νομοθεσίας και από τους ίδιους τους ανθρώπους της χώρας και γενικότερα.

Επίσης, στη Σομαλία επιτρέπεται ο γάμος ανηλίκων κοριτσιών, πχ στα 15, με κάποιο χρηματικό αντίτιμο και μάλιστα έχει κατατεθεί νομοσχέδιο για την νομιμοποίηση του γάμου ακόμα και στην ηλικία των 10 ετών. Φυσικά, υπήρξαν σφοδρές αντιδράσεις. «Κάποιες οικογένειες παντρεύουν τις κόρες τους για να μειώσουν το οικονομικό τους βάρος ή για να κερδίσουν χρήματα. Άλλες το κάνουν διότι πιστεύουν ότι με αυτό τον τρόπο διασφαλίζουν το μέλλον τους ή τις προστατεύουν», δήλωσε η Ντίπα Παντιάν εκπρόσωπος της Unicef. «Ο πατέρας της Χάφσα την πάντρεψε όταν εκείνη ήταν 13 ετών με έναν άνδρα που του έδωσε 100 δολάρια. Εκείνη και η μητέρα της καταγγέλλουν ότι την χτυπούσε και τη βίαζε επί δύο χρόνια προτού τον πείσουν να της δώσει διαζύγιο.«Ο άνδρας αυτός είχε σεξουαλικές σχέσεις μαζί μου, πάντα με χτυπούσε», δήλωσε η Χάφσα που κάθεται δίπλα στη μητέρα της κρατώντας σφιχτά στην αγκαλιά της την κόρη της. «Μετανιώνω που γεννήθηκα».

Γενικότερα όμως, τα παιδιά συχνά ζουν σε εμπόλεμες ζώνες/αναγκάζονται να συμμετέχουν σε συρράξεις, υπομένουν βασανιστήρια και σωματική/σεξουαλική κακοποίηση. Η οργάνωση Save the Children έχει δηλώσει πώς Σομαλία είναι μία από τις 3 πιο επικίνδυνες χώρες για παιδιά.

  • Βασανιστήρια/αστυνομική βία: Πέρα από όσα προαναφέρθηκαν, έχουν υπάρξει καταγγελίες, ειδικά για τη Κένυα, όπου πρόσφυγες προσπαθούν να πάρουν άσυλο και διαμένουν στους προσφυγικούς καταυλισμούς εκεί. Παράθεση ερώτησης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: «Θέμα: Σομαλοί πρόσφυγες: χρήση βασανιστηρίων και βίας από την αστυνομία της Κένυα. Επί του παρόντος διαπράττεται στην Κένυα μια πολύ σοβαρή παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η κενυατική αστυνομία είναι υπεύθυνη για επανειλημμένα επεισόδια κακοποίησης των σομαλών προσφύγων, οι οποίοι αναζητούν άσυλο στους ειδικούς καταυλισμούς προσφύγων στην Κένυα, για να ξεφύγουν από μια χώρα που μαστίζεται από τον πόλεμο.

Η έκθεση «Welcome Kenya», η οποία εκπονήθηκε από την οργάνωση «Παρατηρητήριο Ανθρώπινων Δικαιωμάτων» και βασίζεται σε συνεντεύξεις άλλων 100 προσφύγων, αναφέρει ότι η αστυνομία χρησιμοποιεί βασανιστήρια και βία, αυθαίρετες συλλήψεις, παράνομες κρατήσεις σε απάνθρωπες και εξευτελιστικές συνθήκες, απειλές απέλασης και άδικες κατηγορίες, με σκοπό την άδικη απόσπαση χρημάτων από τους νεοαφιχθέντες, είτε πρόκειται για άνδρες είτε γυναίκες και παιδιά. Σε ορισμένες περιπτώσεις οι αστυνομικοί βιάζουν τις γυναίκες.

Δεκάδες άνθρωποι που αναζητούν άσυλο προερχόμενοι από ολόκληρη τη Σομαλία, έχουν δηλώσει στο «Παρατηρητήριο Ανθρώπινων Δικαιωμάτων» ότι η αστυνομία της Κένυας αγνόησε τις εκκλήσεις τους για δωρεάν διέλευση από τα σύνορα. Επίσης, όσοι δεν έχουν τη δυνατότητα να καταβάλουν τα άδικα τέλη για τη διέλευση των συνόρων, κρατούνται παράνομα από την αστυνομία ή υφίστανται ακόμη και ξυλοδαρμούς. Στις αρχές του 2010, εκατό ή ίσως και χίλιοι σομαλοί πρόσφυγες που δεν είχαν τη δυνατότητα να καταβάλουν το άδικο αντίτιμο, απελάθηκαν στη Σομαλία, παραβιάζοντας έτσι όχι μόνον το εσωτερικό δίκαιο της Κένυας, αλλά και το διεθνές δίκαιο.

Στη συνέχεια, η έκθεση αναφέρει ότι η κυβέρνηση της Κένυας αρνείται στους πρόσφυγες τη χορήγηση άδειας κυκλοφορίας εντός της χώρας, εάν δεν διαθέτουν ειδικές άδειες οι οποίες χορηγούνται για βάσιμους λόγους, όπως, για παράδειγμα, ιατρικές επισκέψεις. Η Κένυα επιχείρησε να δικαιολογήσει αυτούς τους υπερβολικούς περιορισμούς της ελεύθερης κυκλοφορίας, η οποία αποτελεί δικαίωμα κάθε ανθρώπου, ισχυριζόμενη ότι ήταν αναγκαία η λήψη των εν λόγω μέτρων για την προστασία της εθνικής ασφάλειας, της δημόσιας τάξης και της δημόσιας υγείας.Ωστόσο, όπως έχει επισημάνει επανειλημμένα η Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες, οι καταυλισμοί προσφύγων στην Κένυα είναι ζωτικής σημασίας για τους Σομαλούς, καθώς πριν από τη δημιουργία τους οι πρόσφυγες ήταν έρμαιο στα χέρια των λαθρεμπόρων και η αστυνομία εκμεταλλευόταν τη λαθραία διέλευσή τους κατηγορώντας τους για παράνομη είσοδο στην Κένυα και κρατώντας τους παράνομα εάν δεν πλήρωναν.

1. Γνωρίζει η Επιτροπή αυτήν την παραβίαση της απαγόρευσης των διώξεων και των βασανισμών των προσφύγων;

2. Ποια μέτρα προτίθεται να λάβει για την αντιμετώπιση του ζητήματος αυτού; Γιατί δεν συνεργάζεται με την Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες, προκειμένου να προστατεύσει ένα από τα κατεξοχήν αναφαίρετα δικαιώματα του ανθρώπου, δηλαδή το δικαίωμα στη ζωή;» https://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+WQ+E-2010-4916+0+DOC+XML+V0//EL

Επιπρόσθετα, 31 χρόνια λειτουργεί ο προσφυγικός καταυλισμός του Νταντάαμπ της ανατολικής Κένυας. Εκεί μένουν πάνω από 200.000 πρόσφυγες, που συχνά καταγγέλονται οι συνθήκες διαμονής, το αίσθημα της φυλάκισης που νιώθουν. Η κυβέρνηση της Κένυας δεν τους επιτρέπει να ζουν εκτός του καταυλισμού και έχουν γίνει καταγγελίες για απειλές επαναπροώθησης. Εδώ είναι ένα αναλυτικό άρθρο, με την ιστορία μιας οικογένειας από τη Σομαλία που έφυγε εξαιτίας του εμφυλίου πολέμου: https://bit.ly/35OqLPX

  • ΛΟΑΤΚΙ ταυτότητα & οροθετικά άτομα στον HIV: Με βάση τη νομοθεσία της Σομαλίας και συγκεκριμένα το άρθρο 409 έχει ποινικοποιηθεί ο διαφορετικός σεξουαλικός προσανατολισμός/ταυτότητα φύλου. Τιμωρείται κυρίως με φυλάκιση από 3 μήνες ώς 3 χρόνια. Υπάρχει ακόμα και ο κίνδυνος για θανατική ποινή κυρίως στη Νότια Σομαλία, ειδικά στο Jubaland. Αυτό συμβαίνει επειδή συγκεκριμένα ισλαμικά δικαστήρια, βασίζονται σε νόμο της Σαρία και επιβάλλουν τη θανατική ποινή. Γενικά όμως κινδυνεύουν και από τους τρομοκράτες, τη κοινωνία λόγω της σεξουαλικής τους ταυτότητας και έχουν καταγραφεί εκτελέσεις ακόμα και εφήβων.

Σε σχέση με την οροθετικότητα, δεν υπάρχει η κατάλληλη ιατρική περίθαλψη, με αποτέλεσμα τα οροθετικά στον HIV άτομα να αποκτούν AIDS και να καταστρέφεται πλήρως το ανοσοποιητικό τους σύστημα, σε αντίθεση με άλλες χώρες που πλέον μπορούν να έχουν μια χρόνια πάθηση και όχι μια καταλυτική νόσο. Με βάση αυτά λοιπόν, έχουν δολοφονηθεί οροθετικοί/ές με σκοπό την «αποτροπή της μετάδοσης του ιού». Ενώ έχουν υπάρξει εκστρατείες για τη σεξουαλική διαπαιδαγώγηση, πρόσφυγες έχουν δηλώσει ότι α) φοβούνται τον εξαναγκασμό για γάμο με οροθετικά επίσης άτομα, β) ότι δέχονταν διακρίσεις και μέσα στα camp.

Πηγές που αξίζει να δείτε/ή έχει χρησιμοποιηθεί υλικό για τη σύνταξη του άρθρου:

2.295

ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΑΡΘΡΑ