Ο Μπουχάριν είναι ελάχιστα γνωστός στην Ελλάδα είτε από τις λίγες αναφορές, που τον στηλιτεύουν σαν ηγέτη της «δεξιας» αντιπολίτευσης και αντικομματικό στοιχείο, είτε από τις «δίκες της Μόσχας» (1936-1938) και τις εκκαθαρίσεις του Στάλιν. Μάλιστα, η δίκη του Μπουχάριν (γνωστή ως «δίκη των 21» ή δίκη του «δεξιού-τροτσκιστικού αντισοβιετικού κέντρου») ήταν από τις πιο διαβόητες, αφού ήταν ανοιχτή και στους ξένους δημοσιογράφους και η «ομολογία» των κατηγορουμένων είχε κυκλοφορήσει σε όλο τον κόσμο.
Η ζωή του, οι πολιτικές του απόψεις, η συνεισφορά του στη μαρξιστική θεωρία και στην Επανάσταση του ’17 και στην προσπάθεια για τη δημιουργία του πρώτου εργατικού κράτους στον κόσμο, ακόμα και τα λάθη του, «αγνοήθηκαν» από την ελληνική Αριστερά μετά το 1934 και την οριστική ρήξη του Μπουχάριν με τον Στάλιν.
Ο Μπουχάριν υπήρξε ένας από τους πιο επιφανείς πολιτικούς και
κομματικούς ηγέτες των Μπολσεβίκων. Επαιξε κεντρικότατο ρόλο στη
διαμόρφωση της πολιτικής του κόμματος, τόσο πριν όσο και μετά την
Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917. Ηταν οικονομολόγος, πολύγλωσσος,
θεωρητικός του μαρξισμού με πλατιά μόρφωση σε πολλά πεδία. Ήταν επίσης
ακαδημαϊκός δάσκαλος στο τμήμα Ανθρωπιστικών Επιστημών της Σοβιετικής
Ακαδημίας Επιστημών. Ουσιαστικά, ήταν από τους κυριότερους
διανοούμενους του κόμματος την πρώτη περίοδο της επανάστασης. Ο Λένιν
στη «Διαθήκη» του (γράμμα στην Κεντρική Επιτροπή του ΚΚΣΕ, το 1922)
αναφέρει: «Από τα πιο νέα μέλη της Κεντρικής Επιτροπής, θα ήθελα να πω
λίγα λόγια για τον Μπουχάριν και τον Πιατάκοφ. Κατά τη γνώμη μου είναι
οι πιο ικανοί ανάμεσα στους νέους, και σχετικά με αυτούς πρέπει να
έχουμε υπόψη ότι ο Μπουχάριν όχι μόνο είναι ο πολυτιμότερος και
σημαντικότερος θεωρητικός του Κόμματος, αλλά δικαιολογημένα μπορεί να
θεωρείται σαν το αγαπημένο παιδί όλου του Κόμματος».
Από το θεωρητικό του έργο η σημαντικότερη συνεισφορά του στη
μαρξιστική θεωρία ήταν το βιβλίο με τίτλο «Ο Ιμπεριαλισμός και η
παγκόσμια οικονομία». Το βιβλίο, τον πρόλογο του οποίου είχε γράψει ο
Λένιν, κυκλοφόρησε το 1915, στη μέση του Α΄ Παγκόσμιου Πόλεμου. Ένα
χρόνο πριν γράψει ο Λένιν το «Ιμπεριαλισμός-το ανώτατο στάδιο του
καπιταλισμού».
Την περίοδο εκείνη είχε ξεσπάσει η διαμάχη μεταξύ των μαρξιστών -που
κατέληξε στη διάσπαση της Β΄ Διεθνούς- για το χαρακτήρα του πολέμου και
τη στάση των σοσιαλιστικών κομμάτων απέναντι σ’ αυτόν. Η ανάλυση του
Μπουχάριν για τον ιμπεριαλισμό υπήρξε η πιο βαθιά και τεκμηριωμένη για
την εποχή του. Αναδείκνυε την όλο και αυξανόμενη σύνδεση του κεφάλαιου
με το κράτος και αποδείκνυε ότι οι ανταγωνισμοί σε ένα παγκόσμιο
επίπεδο -οι οποίοι είχαν σαν αποτέλεσμα τους πολέμους- δεν αποτελούσαν
«παρέκκλιση», αλλά σύμφυτο στοιχείο της καπιταλιστικής ανάπτυξης. Οι
πόλεμοι και ο ιμπεριαλισμός θα σταματούσαν μόνο με την επανάσταση και
την ανατροπή του καπιταλισμού. Αντέκρουε έτσι και εξέθετε τις λάθος
απόψεις των ρεφορμιστών της Β΄ Διεθνούς (και του Κάουτσκι), σύμφωνα με
τους οποίους ο σύγχρονος καπιταλισμός θα μπορούσε να αναπτυχθεί
ειρηνικά και, κατά συνέπεια, ο πόλεμος και ο ιμπεριαλισμός θα έπρεπε να
αντιμετωπιστούν ως μια «παρέκκλιση» ή ένα «λάθος».
Άλλο έργο του Μπουχάριν ήταν η «Θεωρία του ιστορικού υλισμού», που στην
Ελλάδα είχε εκδοθεί το 1927 με μετάφραση και εισαγωγή του Παντελή
Πουλιόπουλου (που υπογράφει με το ψευδώνυμο Φίλιππος Ορφανός).
Επίσης, ήταν ο συγγραφέας του Προγράμματος των Κομμουνιστών
(Μπολσεβίκων) το 1918. Έγραψε μάλιστα και μια εκλαΐκευση αυτού του
προγράμματος με τίτλο «Το αλφάβητο του Κομμουνισμού» -που κυκλοφόρησε
και στην Ελλάδα το 1929.
Ο Μπουχάριν γεννήθηκε το 1888 και από πολύ νέος εντάχθηκε στην
πολιτική δράση. Πήρε μέρος στην επανάσταση του 1905, ενώ το 1906
οργανώθηκε στο Ρώσικο Σοσιαλιστικό και Εργατικό Κόμμα και από το 1908
στους Μπολσεβίκους. Το 1911 συνελήφθη, εκτοπίστηκε και απέδρασε στο
εξωτερικό. Εκεί γνωρίστηκε με τον Λένιν, τον Ζηνόβιεφ, τον Κάμενεφ, τον
Τρότσκι και πολλούς άλλους επαναστάτες και επαναστάτριες που έπαιζαν
και θα έπαιζαν σημαντικό ρόλο στην Επανάσταση του ’17 και μετά.
Από το 1917 ως το 1929 διετέλεσε αρχισυντάκτης της «Πράβντα» (2). Το
1934 έγινε αρχισυντάκτης της «Ισβέστια» (εφημερίδας των Σοβιέτ) -της
οποίας εκτίναξε και την κυκλοφορία στα ύψη.
Διετέλεσε επίσης επικεφαλής της Κομιντέρν (3ης Κομμουνιστικής Διεθνούς) από το 1926-1929.
Γράφει ο Μίκλος Κουν στο βιβλίο του «Από την ηγεσία των Μπολσεβίκων στο εκτελεστικό απόσπασμα»: Την άνοιξη του 1919 ο Μπουχάριν
έγινε και επίσημα ένας από τους κορυφαίους ηγέτες της Σοβιετικής
Ρωσίας, όταν στο 8ο Συνέδριο του κόμματος, μαζί με τον Καλίνιν και τον
Ζηνόβιεφ, έγινε αναπληρωματικό μέλος του 8μελούς Πολιτικού Γραφείου, με
τακτικά μέλη τους Λένιν, Τρότσκι, Κάμενεφ, Κρεστίνσκι και Στάλιν. Αυτό
βέβαια δεν συνοδεύτηκε από αναβάθμιση της εξωτερικής του εμφάνισης. Ο
Μπουχάριν, αρχισυντάκτης της «Πράβντα», φορούσε τα ίδια φθαρμένα ρούχα
που είχε ταλαιπωρήσει στην εμιγκράτσια (εξορία) και, σύμφωνα με την
εύστοχη παρατήρηση του Τρότσκι «διατήρησε τις συνήθειες του γεροντικού
φοιτητή»…
Πηγη:www.dea.org.gr
