Τον Ιανουάριο του 1804, η ανεξαρτησία της Αϊτής ήταν η κατάληξη μιας διπλής επανάστασης, ενάντια στην αποικιοκρατία και ταυτόχρονα ενάντια στη δουλεία. Πρέπει λοιπόν να αναλογιστούμε τι κεραυνός εν αιθρία ήταν μια ανεξαρτησία που αποσπάστηκε από σκλάβους οι οποίοι ξεσηκώθηκαν ενάντια στους αποίκους που υποστηρίζονταν από το στρατό του Ναπολέοντα. Με το πέρας της στρατιωτικής νίκης τους, οι ιθαγενείς στρατηγοί ανακηρύσσουν την ανεξαρτησία της χώρας τους.
Αμέσως η Αϊτή μπήκε στο περιθώριο των εθνών που δεν αναγνώρισαν την ανεξαρτησία της. Μετά από είκοσι χρόνια διαπραγματεύσεων και πιέσεων, τον Απρίλιο του 1825, ο βασιλιάς της Γαλλίας Κάρολος ο 10ος εξέδωσε το ακόλουθο διάταγμα: «[…] Οι σημερινοί κάτοικοι του γαλλικού τμήματος του Άγιου Δομίνικου θα καταβάλουν στο ομοσπονδιακό Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων της Γαλλίας […] το ποσό των εκατόν πενήντα εκατομμυρίων φράγκων που προορίζεται να αποζημιώσει τους παλαιούς αποίκους οι οποίοι θα διεκδικήσουν αποζημίωση. Παραχωρούμε, υπό αυτούς τους όρους, με το παρόν νομοθετικό διάταγμα, στους σημερινούς κατοίκους του γαλλικού τμήματος του Άγιου Δομίνικου την πλήρη ανεξαρτησία της κυβέρνησης τους.»
Από την αρχή, τα πλούτη (όπως αυτά από την πώληση του καφέ) διατίθενται για την αποπληρωμή αυτού του «δανείου της ανεξαρτησίας» (που ισοδυναμεί με τον ετήσιο προϋπολογισμό της Γαλλίας εκείνη την εποχή). Από το 1828, η κυβέρνηση της Αϊτής δανείζεται για να ξεχρεώνει: ο φαύλος κύκλος ξεκινάει. Για περισσότερο από έναν αιώνα, η Αϊτή θα αιμορραγεί για να αποπληρώσει αυτό το χρέος που σκόπιμα της έκοψε τα φτερά την ώρα που τα άνοιγε.
Παρά την ανεξαρτησία που ανακηρύχτηκε το 1804, η Γαλλία συνεχίζει λοιπόν να παίζει ένα ρόλο κυρίαρχης δύναμης μέσω αυτού του μηχανισμού του δανείου, και αυτό μέχρι το 1915 όταν η πρώτη στρατιωτική κατοχή των Ηνωμένων Πολιτειών σηματοδοτεί την ένταξη της Αϊτής στη δική τους ζώνη επιρροής. Έτσι, το χρέος είναι θεμελιακό στοιχείο του αϊτινού κράτους.
Το βδελυρό χρέος
Η μεγάλη πολιτική αστάθεια που βασίλεψε στην Αίτή τον εικοστό αιώνα, σταμάτησε το 1957 με τη μακρά βασιλεία των Ντιβαλιέ. Κατά τη διάρκεια αυτής της βίαιης δικτατορίας, όπου ο αρχηγός του κράτους ήταν «ισόβιος», το χρέος εκρήγνυται (πολλαπλασιάστηκε 17,5 φορές μεταξύ 1970 και 1986 χρονιά που ο γιος Ντιβαλιέ αναγκάστηκε να δραπετεύσει στη Γαλλία). Εκείνη τη στιγμή το εξωτερικό χρέος της Αϊτής αγγίζει τα 750 εκατομμύρια δολάρια, έναντι 1250 σήμερα. Περισσότερο από το μισό του σημερινού χρέους, λοιπόν, συνάφθηκε από αυτό το δεσποτικό καθεστώς. Με τη σειρά του το χρέος υπόσχεται να κυβερνήσει την καθημερινότητα των Αϊτινών «ισοβίως»…
Η προσωπική περιουσία του Ντιβαλιέ υπολογίζεται στα 900 εκατομμύρια δολάρια τοποθετημένα κυρίως στους φορολογικούς παραδείσους (ιδιαίτερα στην Ελβετία). Η υπεξαίρεση κεφαλαίων και η μεγάλη διαφθορά γίνονται έτσι ανεκτές, ή μάλλον ενθαρρύνονται, από τους διεθνείς πιστωτές για να εξασφαλίζουν την υποστήριξη τοπικών κυβερνητών με στόχο να διαιωνίζουν την έμμεση κυριαρχία τους στις χρεωμένες χώρες και την εύκολη πρόσβαση στα πλούτη τους.
Μετά από μια νέα δεκαετία πολιτικής αστάθειας, ο στρατός των Ηνωμένων Πολιτειών σε συμφωνία με τον ΟΗΕ επεμβαίνει το 1994 για να ξαναφέρει στην εξουσία τον Ζαν Μπερτναρντ Αριστίντ, τον ανατραπέντα το 1991 πρόεδρο. H εξουσία που εγκαθίσταται τον Οκτώβριο του 1994, αν και δημιούργησε ελπίδες, είχε πάνω από όλα την έγκριση της «διεθνούς κοινότητας». Πολύ γρήγορα, υπογράφει μια συμφωνία με το ΔΝΤ και δέχεται να εφαρμόσει τα νεοφιλελεύθερα μέτρα που απαιτεί. Η Αϊτή επιστρέφει στους κόλπους των υπουργών Οικονομικών.
Αλλά αυτοί οι υπουργοί Οικονομικών ξεχνούν την Αϊτή. Τη στιγμή που η πρωτοβουλία προς όφελος των πολύ χρεωμένων φτωχών χωρών (PPTE) μπαίνει σε εφαρμογή το 1996, η Αϊτή εξαιρείται από τον κατάλογο. Ετυμηγορία: πολύ φτωχή, αλλά όχι αρκετά χρεωμένη! Δεν θα υπάρξει λοιπόν ελάφρυνση, έστω και μικρή, για την πιο φτωχή χώρα της αμερικάνικης ηπείρου.
Οι πιο αδύναμοι πληθυσμοί νοιώθουν πολύ γρήγορα τις συνέπειες της πολιτικής των διαρθρωτικών προσαρμογών η οποία προσανατολίζει προτεραιότητα τους διαθέσιμους πόρους στην αποπληρωμή του χρέους. Ο λαός της Αϊτής βυθίζεται στην ανέχεια ακόμα πιο πολύ: τέσσερις στους πέντε Αϊτινούς ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας, λιγότερο από ένας στους δύο έχει σταθερή πρόσβαση σε πόσιμο νερό, ένας ενήλικος στους δύο είναι αναλφάβητος.
Παρ’ όλα αυτά, μεταξύ 1995 και 2001, η εξυπηρέτηση του χρέους άγγιξε τα 321 εκατομμύρια δολάρια τα οποία κατά συνέπεια δεν αποδόθηκαν στις βασικές κοινωνικές υπηρεσίες. Το εξωτερικό χρέος της Αϊτής που οικοδομήθηκε πάνω στο χρέος της ανεξαρτησίας και δεκαπλασιάστηκε από διάφορα διεφθαρμένα και αυταρχικά καθεστώτα, είναι τελείως παράνομο και βδελυρό. Υπό αυτές τις συνθήκες, τα κοινωνικά κινήματα δικαιούνται να ζητούν την επανεξέταση του χρέους για να φτιαχτεί ο κατάλογος με τις συμβάσεις των δανείων που συνάφθηκαν στο πέρασμα του χρόνου, το όνομα του υπογράφοντος για την Αϊτή, το σχέδιο που χρηματοδοτήθηκε και η πραγματική κατάληξη του. Αν αποδειχτεί ότι το δανεισμένο χτήμα δεν ωφέλησε τον πληθυσμό, η σύμβαση πρέπει να θεωρείται άκυρη: πρόκειται λοιπόν για προσωπικό δάνειο των κυβερνώντων.
Μια κυβέρνηση πραγματικά δημοκρατική μπορεί να αποφασίσει να απαρνηθεί το χρέος της και να υποδείξει τους πραγματικούς οφειλέτες για να απαιτηθούν αποζημιώσεις από τους παλιούς αυταρχικούς κυβερνήτες όπως και από τους πιστωτές που τους υποστήριξαν. Δεν πρόκειται για την αναζήτηση ενός συμβιβασμού για το χρέος, αλλά μάλλον ένα αποφασιστικό βήμα προς μια πραγματική ακύρωση.
Ένα πράγμα είναι σίγουρο: τα οικονομικά και κοινωνικά δικαιώματα, όπως η πρόσβαση στο πόσιμο νερό, σε μια αξιοπρεπή διατροφή, στις βασικές φροντίδες υγείας και σε μια βασική εκπαίδευση, δεν γίνονται σεβαστά στην Αϊτή επειδή το χρέος κάνει μια ανυπόφορη αφαίμαξη ήδη εδώ και διακόσια χρόνια. Γι’ αυτό πρέπει να απαιτήσουμε για την Αϊτή και για το σύνολο των αναπτυσσόμενων χωρών την ακύρωση του δημόσιου εξωτερικού χρέους και την εγκατάλειψη της πολιτικής των διαρθρωτικών προσαρμογών που απαιτούν το Δ.Ν.Τ. και η Παγκόσμια Τράπεζα, και που έγινε αποδεκτή από τον Αριστίντ μετά την επιστροφή του στην προεδρεία.
Μια εξουσία που τα έχει χαμένα
Αλλά κι ένα άλλο πράγμα είναι σίγουρο. Οι θεμελιώδεις ελευθερίες του πληθυσμού δεν είναι πλέον εγγυημένες στην Αϊτή, τα γεγονότα των τελευταίων εβδομάδων το απέδειξαν. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να εναντιωθούμε αποφασιστικά στην πολιτική που ακολουθεί η σημερινή εξουσία και να καταγγείλουμε την εγκαθίδρυση μιας αυταρχικής εξουσίας που δεν έχει σαν προτεραιότητα τη βελτίωση των συνθηκών ζωής του πληθυσμού και δεν διστάζει να καταφύγει στη βία και τη μαζική καταστολή.
Υπό αυτήν την έννοια, τόσο το χρέος όσο και η σημερινή εξουσία οδηγούν ταυτόχρονα σε μια μεταφορά του πλούτου του αϊτινού λαού στους κατόχους του κεφαλαίου (που βρίσκονται στις πλούσιες χώρες ή στην ίδια την Αϊτή) και σε μια αμείλικτη κυριαρχία πάνω στον πληθυσμό, ιδιαίτερα στους πιο στερημένους.
Διακόσια χρόνια μετά την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας, είναι καιρός ο αϊτινός λαός να
επανιδιοποιηθεί την οικονομική και πολιτική εξουσία που έχει στερηθεί από τους πλούσιους πιστωτές μέσω του χρέους και από τα διάφορα αυταρχικά καθεστώτα. Ο αγώνας των εξεγερμένων του 1804 δεν έχει τελειώσει.
Damien Millet 30/1/2004
Ο Νταμιέν Μιγιέ (Damien Millet), γενικός γραμματέας της Επιτροπής για την ακύρωση του χρέους του Τρίτου Κόσμου (CADTM) στη Γαλλία και συγγραφέας μαζί με τον Ερίκ Τουσέν του βιβλίου «50 ερωτήσεις, 50 απαντήσεις για το χρέος, το Δ.Ν.Τ., και την Παγκόσμια Τράπεζα», δείχνει πώς το χρέος συνέβαλε πολύ (και συμβάλλει ακόμα) στο να υποσκαφτούν οι βάσεις της ανεξαρτησίας της Αϊτής που αποσπάστηκε από τη Γαλλία το 1804.
http://www.lcr-rouge.org\
http://users.skynet.be/sky74032/
Πηγη:athens.indymedia.org
