H Ούλα Στοκλ (Ula Stoeckl) γεννήθηκε στο Ulm στη Γερμανία το 1938. Σπουδάζει κινηματογράφο το 1963 στο νεοϊδρυθέν τμήμα κινηματογράφου της Hochschule fur Gestaltung (HfG) στο Ulm, όπου, υπό τη διδασκαλία των Αλεξάντερ Κλούγκε (Alexander Kluge) και Έντγκαρ Ράιτζ (Edgar Reitz), βρίσκει πρόσφορο έδαφος η θεωρία του δημιουργού (auterism), δίνοντας ώθηση στη γέννηση του Νέου Γερμανικού Κινηματογράφου. Σε αυτό το κλίμα, η Ούλα Στοκλ γυρίζει τις πρώτες της ταινίες αναλαμβάνοντας όλα τα στάδια της παραγωγής: εκτός από σκηνοθέτης είναι τις περισσότερες φορές σεναριογράφος και παραγωγός των ταινιών της.
Εξελισσόμενη σε μια από τις κατεξοχήν γυναικείες εκπροσώπους του λεγόμενου Νέου Γερμανικού Κινηματογράφου, γυρίζει περισσότερες από είκοσι ταινίες, μεταξύ των οποίων πολλά ντοκιμαντέρ και μικρού μήκους. Η πρώτη της μεγάλου μήκους Η Γάτα έχει εννιά Ζωές (Νeun Leben Hat die Katze) (1968) θα χαρακτηριστεί ως η πρώτη φεμινιστική ταινία στο γερμανικό κινηματογράφο, περίπου μια δεκαετία πριν εμφανιστεί ο φεμινισμός στη Γερμανία. Η Ούλα Στοκλ σημειώνει σχετικά: «Ποτέ δεν υπήρξα ενεργό μέλος του φεμινιστικού κινήματος και συχνά έχω δεχθεί κριτική για αυτό. Ωστόσο το γυναικείο κίνημα εξελίχθηκε παράλληλα με εμένα. Ήδη γύριζα ταινίες όταν ξεκίνησε να οργανώνεται και να διατυπώνει τους στόχους του. Θεωρώ κάθε ριζοσπαστικό ¨αυτονομισμό¨ παράλογο. Επιπλέον, οι πιονέροι του γυναικείου κινήματος στη Δυτική Γερμανία αγνοούσαν τελείως το κινηματογραφικό μου έργο. Πράγματι το γεγονός πως είχα ήδη επιτύχει αυτά για τα οποία αγωνίζονταν λειτούργησε αρνητικά απέναντι μου. Γι αυτούς, ήμουν ¨μια γυναίκα από την πλευρά του άνδρα¨. Αυτό που προσωπικά αντιλαμβάνομαι ως ριζοσπαστικό έχει να κάνει με την πραγματική κατάργηση των ταμπού».
Θα ακολουθήσουν οι ταινίες Ιστορίες του παιδιού των σκουπιδιών (Geschichten vom Kuebelkind) (1970) -μία ταινία 205 λεπτών σε 25 επεισόδια- και Το Χρυσόμαλλο δέρας (Das Goldene Ding) (1971), τις οποίες θα σκηνοθετήσει μαζί με τον Edgar Reitz. Οι περισσότερες ταινίες της εστιάζουν στον τρόπο με τον οποίο οι γυναίκες αντιλαμβάνονται τον εαυτό τους και την προσπάθεια τους να κατακτήσουν μια αυτόνομη γλώσσα και συνείδηση. «Ποτέ δεν θεώρησα τις ταινίες μου «γυναικείες ταινίες» ή ταινίες με «γυναικείο θέμα» αλλά περισσότερο ιστορίες συντρόφων, είτε φανερά όπως στην ταινία μου Ένα πολύ τέλειο ζευγάρι (Das Ganz Perfekte Ehepaar) (1974) είτε σιωπηρά όπως στην ταινία Τα πάθη της Έρικα (Erikas Leidenschaften) (1974)». Η κινηματογραφική γλώσσα της Ούλα Στοκλ αναπτύσσεται γρήγορα και είναι αναγνωρίσιμη για την πολυεπίπεδη αφήγησή της που υπερβαίνει τα όρια της παραδοσιακής κινηματογραφικής γραφής. Η χρήση του μοντάζ, της μεταφοράς, της αφήγησης του ντοκιμαντέρ αλλά και η εναλλαγή επαγγελματιών και ερασιτεχνών ηθοποιών συντελούν σε μια γοητευτική απεικόνιση της πραγματικότητας, όπου τα όνειρα, οι φόβοι, η φαντασία και το ανείπωτο διαδραματίζουν πρωτεύοντα ρόλο. Θα ακολουθήσουν πολλές ακόμη ταινίες με σημαντικότερη την ταινία της Ο Ύπνος της λογικής (Der Schlaf der Vernuf) (1983-84). Η τελευταία της ταινία Η Άγρια Σκηνή (Die Wilde Buhne) αναβιώνει το λογοτεχνικό καμπαρέ της Τρούντε Χέρστερμπέργκ (Trude Hersterberg) στο Βερολίνο του 1920.
Η Ούλα Στοκλ υπήρξε για πολλά χρόνια μέλος της κριτικής επιτροπής της Berlinale για το επίσημο διαγωνιστικό τμήμα και από το 2002 του Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας. Το 1999 τιμήθηκε με το βραβείο Konrad-Wolf από την Ακαδημία Τεχνών του Βερολίνου για τη μακρόχρονη συνεισφορά της στο γερμανικό πολιτισμό.
Τα τελευταία είκοσι χρόνια η Ούλα Στοκλ διδάσκει σκηνοθεσία και κινηματογράφο με έμφαση στις Σπουδές Φύλου σε πολλά πανεπιστήμια και είναι μόνιμη καθηγήτρια στο Τμήμα Κινηματογράφου και Ψηφιακών μέσων του University of Central Florida στο Ορλάντο των Η.Π.Α.
Η ΓΑΤΑ ΕΧΕΙ ΕΝΝΙΑ ΖΩΕΣ (ΝEUN LEBEN HAT DIE KATZE)
Γερμανία 1968 έγχρωμο 86΄
Σκηνοθεσία-Σενάριο: Ούλα Στοκλ
Φωτογραφία: Ντίτερ Λόχμαν
Μουσική: Μπομπ Ντέγκεν, Μάνφρεντ Άιχερ, Φρεντ Μπρέισφουλ
Ηθοποιοί: Λιάν Χίσλερ, Μαρί Φιλιπίν, Κριστίν Ντελούπ, Γιούργκεν Αρντ, Αλεξάντρ Καμπφ
Στη Γερμανία του 1968, όταν ακόμη δεν υφίσταται ούτε γυναικείο κίνημα ούτε γυναικείος κινηματογράφος η Ούλα Στοκλ γυρίζει την ταινία Η Γάτα έχει εννιά Ζωές. Μετά την ολοκλήρωση των γυρισμάτων, η ταινία δεν προβάλλεται σχεδόν ποτέ, καθώς ο διανομέας, που την είχε αγοράσει χρεοκοπεί. Αρκετά χρόνια αργότερα η ταινία επανέρχεται στο προσκήνιο και αναδεικνύεται σε cult ταινία της δεκαετίας του ’60. Καταγράφει τις καθημερινές εμπειρίες, επιθυμίες, σεξουαλικές πράξεις και φαντασιώσεις διαφορετικών γυναικών: «Διάλεξα τους χαρακτήρες τυπολογικά: η ανύπαντρη, η πρόσφατα χωρισμένη σύζυγος αβέβαιη για το μέλλον της, η γυναίκα της καριέρας, η απογοητευμένη σύζυγος και η γυναίκα που ο καθένας ονειρεύεται- ένα μυθικό τσίρκο […] Νομίζω πως για πρώτη φορά εναντιώθηκα στην ανδρική μάτια, παρόλο που την εποχή εκείνη ήμουν έντονα επηρεασμένη από την ανδρική οπτική, σε σημείο να την αναπαράγω». Η Στοκλ σοκάρει τόσο τους άνδρες όσο και τις γυναίκες με τη χρήση των κινηματογραφικών μεταφορών της για το γυναικείο πόθο. Κινηματογραφικά στοιχεία της πρώτης της αυτής ταινίας επανέρχονται και στο μετέπειτα έργο της: η χρήση τόσο ερασιτεχνών όσο και επαγγελματιών ηθοποιών, η συναρμογή φανταστικών σεκάνς με το καθημερινό, η τολμηρή καταγραφή προσωπικών εικόνων και ονείρων.
Ο ΥΠΝΟΣ ΤΗΣ ΛΟΓΙΚΗΣ (DER SCHLAF DER VERNUF)
Γερμανία 1983/84 α/μ 82΄
Σκηνοθεσία-Σενάριο: Ούλα Στοκλ
Φωτογραφία: Άξελ Μπλοκ
Μουσική: Χέλμουτ Τίμπελαν, Χιούγκο Βολφ
Ηθοποιοί: Ιντα ντι Μπενεντέτο, Πίνα Εσποζίτο, Μάρτα Μπιφάνο, Στεφανία Μπιφάνο, Κριστοφ Λιντερτ
Μια μεταφορά του μύθου της Μήδειας στο σύγχρονο Βερολίνο. O Ύπνος της Λογικής, ταινία κινηματογραφημένη στο διφορούμενο ύφος του ομώνυμου πίνακα του Γκόγια, περιγράφει την προσπάθεια μιας νεαρής γυναίκας να ορίσει την αυτονομία της, στα πρώτα χρόνια μετά την πτώση του Τείχους. Το όνομα της είναι Dea (από το Medea), είναι Ιταλίδα και ζει σαν τη Μήδεια σε ξένη χώρα που τη θεωρεί δική της. Ο Ιάσονάς της (Reinhard) την εγκαταλείπει για τη Johanna, με την οποία συνδέεται ερωτικά. Παράλληλα νιώθει αποξενωμένη από τις κόρες της και απογοητευμένη από την έλλειψη συντροφικότητας γύρω της. Ονειρευόμενη την απελευθέρωσή της, γεννά, όταν η λογική κοιμάται, το τερατώδες. Η ταινία έλαβε το Γερμανικό Βραβείο Κινηματογράφου και το Βραβείο Γερμανών Κριτικών το 1984.
πηγή: tainiothiki.gr
