Συνέντευξη του Βασίλη Μορέλλα Συνέντευξη με δύο παιδιά μεταναστών, Ηλία Σ. (ο οποίος μεγάλωσε στην Ελλάδα) και Αντωνία Κ. (η οποία γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Ελλάδα), για το ζήτημα της Ιθαγένειας.
Β.Μ.: Ποια είναι η δική σου ιστορία;
Ηλίας: Γεννήθηκα στο Ελμπασάν, ο μπαμπάς μου έφυγε στην Ελλάδα, λόγω της ακραίας φτώχειας, όταν άνοιξαν τα σύνορα από πλευράς Αλβανίας το ’90. Στην Αλβανία δού- λευε για ένα κομμάτι ψωμί κυριολεκτικά, εργάτης στα χω- ράφια. Μετά μας πήρε όλη την οικογένεια, το 1996, κανονικά με χαρτιά, όταν εγώ ήμουν 6 ετών, εξαιτίας της ανασφάλειας που υπήρχε στην Αλβανία. Επικρατούσαν συνθήκες εμφύλιου, είχαν βγει τα όπλα στη χώρα. Ήρθαμε εδώ για ένα καλύτερο αύριο.
Αντωνία: Γεννήθηκα το 1994 στη Θεσσαλονίκη. Οι γονείς μου είναι από Αλβανία, ήρθαν πριν 20 χρόνια, μιας που εκεί η κατάσταση ήταν πολύ περίεργη, στενόμυαλος ο κόσμος, δουλειές δεν υπήρχαν. Δεν μπορούσες να κάνεις πολλά πράγματα, οπότε ήρθε πρώτα ο μπαμπάς στην Ελλάδα, έπιασε δουλειά και μετά από ένα χρόνο ήρθε και η μητέρα μου μαζί.
Β. Μ.: Πώς ήταν το σχολείο στην Ελλάδα;
Ηλίας: Πήγα στη α’ τάξη του δημοτικού στην Κρύα Βρύση (χωριό κοντά στα Γιαννιτσά). Εκεί ήταν καταπληκτικά, τα παιδιά, οι καθηγητές, οι άνθρωποι συμπεριφέρονταν σαν να ήσουν άνθρωπος, όχι ζώο ή ξένος. Για να βρούμε δου- λειά πήγαμε στην Πατρίδα (χωριό κοντά στη Βέροια). Εκεί τέλειωσα το δημοτικό… ναι μεν καλοί άνθρωποι… αλλά υπήρχε ο ρατσισμός. Τα παιδιά σε έβλεπαν κι έλεγαν «ένας
Αλβανός», «κλέφτης»… το ο,τιδήποτε. Οι καθηγητές έλεγαν «όχι, είναι ένα παιδί μόνο», αλλά στην τελική κι αυτοί το ίδιο σκέφτονταν.
Πολύ μεγάλος ρατσισμός: να με βλέπουν στο δρόμο οι συμμαθητές και να μου πετάνε αυγά «για την πλάκα». Τέλειωσα το δημοτικό εκεί καλώς-κακώς κι ήρθα για Γυ- μνάσιο-Λύκειο στη Βέροια. Το Γυμνάσιο ήταν πολύ καλό. Τελείως άλλος κόσμος απ’ ό,τι στα χωριά, εξελιγμένος. Κι οι καθηγητές νοιάζονταν πραγματικά να μάθεις, επέμεναν, δεν έκαναν όπως στο χωριό «εσύ ούτως ή άλλως δε θα μά- θεις, άρα κάτσε στην άκρη».
Αντωνία: Δεν αντιμετώπισα ποτέ κάποιο ρατσιστικό πρό- βλημα, επειδή δεν καταλάβαιναν ότι κατάγομαι από Αλ- βανία. Με τους γονείς μιλούσαμε πάντα ελληνικά, οπότε ήξερα καλά τη γλώσσα. Αλλά παρατηρούσα ρατσισμό προς άλλα παιδιά από Αλβανία που δεν ήξεραν καλά τη γλώσσα ή είχαν έρθει στη μέση της χρονιάς. Εγώ δεν έτυχε να έρθω αντιμέτωπη με άγριες καταστάσεις.
Β.Μ.: Πώς περνούσε η οικογένεια εδώ;
Ηλίας: Διάφορες δουλειές κάναμε, όλοι. Ο μπαμπάς δού- λευε ως πολύ καλός κλαδευτής στα χωράφια, μετά οικο- δομές, σκεπές, η μαμά καθαρίστρια το πρωί και το βράδυ στα εργοστάσια. Κι εγώ δούλευα, σαββατοκύριακα, καλο- καίρια. Στο δημοτικό, με τον μπαμπά στα χωράφια. Μετά σε μαγαζιά, καφετέριες. Καταλάβαινα ότι έχω λιγότερα δικαιώματα από το γυμνάσιο και ειδικά από το λύκειο, από το ότι μου πλήρωναν φτηνότερα τα ένσημα που δεν μου κολλούσαν.
Σιγά-σιγά άρχισαν να βελτιώνονται κάποια πράγματα, μετά από χρόνια άρχισαν να κολλάνε ένσημα τα αφεν- τικά (το ’98-’99 αν θυμάμαι), η εξάμηνη άδεια έγινε ετή- σια. Η αστυνομία ήταν πάντα μεγάλος φόβος, μπορούσε μέχρι και να σε ληστέψει στο δρόμο.
Αντωνία: Στην αρχή δυσκολεύονταν να βρούνε δουλειά, μέχρι και σπίτι, γιατί δεν νοίκιαζαν εύκολα σε Αλβανούς. Μετά κάπως καλύτερα, έκαναν και φίλους… Δουλεύουν όλα τα χρόνια εργάτες. Ο μπαμπάς μαραγκός και σε τζά- κια, η μαμά σε βιοτεχνίες ρούχων, τώρα σε φούρνους.
Β.Μ.: Πότε ξεκίνησες τη διαδικασία για να πάρεις ιθα- γένεια και γιατί τη θέλεις;
Ηλίας: Άρχισα να το ψάχνω το 2010, αλλά ήθελε πάνω από 1000 Ευρώ παράβολο. Μα καλά, ποιος έχει τόσα λεφτά; Έκανα χαρτιά το 2012 με βάση τα έξι χρόνια στο σχολείο και παράβολο 100 Ευρώ. Αλλά τώρα με τα νεό- τερα, είμαι στον αέρα.
Αντωνία: Θέλω πάρα πολύ, γιατί με την αλβανική υπη- κοότητα είναι πολύ δύσκολα με την ανανέωση της άδειας παραμονής. Κάθε χρόνο θέλει πολύ κόπο και χρήμα. Η άδεια έρχεται κάθε χρόνο ληγμένη, οπότε συ- νεχώς είμαι με μία βεβαίωση. Φέτος ήταν η πρώτη φορά που δεν ήρθε ληγμένη, οπότε πήγα στο Δημαρχείο και μου είπαν ότι ο νόμος είναι «αόριστος», πως ό,τι άδειες έχουν χορηγήσει τις έχουν πάρει πίσω και να περιμένουμε όταν γίνει κάτι από την κυβέρνηση και το ακούσουμε από τις ειδήσεις να ξαναπάω για να δούμε αν μπορώ να πάρω ιθαγένεια…
Δεν πιστεύω ότι έχω κάποια διαφορά από τους άλλους, ξέρω τη γλώσσα, ανθρώπους… Ξένη αισθάνομαι μόνο όταν ταλαιπωρούμαι με τα χαρτιά μου και δεν αισθάνο- μαι ως πατρίδα μου ούτε την Αλβανία ούτε την Ελλάδα. Πέρσι, στην Γ’ Λυκείου, μου έλεγαν ότι πρέπει να έχω ασφάλεια υγείας, αλλά από το ΙΚΑ μου έλεγαν ότι δεν μπορούσα να ασφαλίζομαι από τους γονείς πια κι ότι πρέπει να πιάσω δουλειά. Τους είπα ότι δεν μπορούσα να πιάσω δουλειά με τίποτα μπροστά στις Πανελλαδικές και αναγκάστηκα να πληρώσω, νομίζω άλλα 150-200 Ευρώ, για ιδιωτική ασφάλιση για να πάρω την άδεια πα- ραμονής!
Ηλίας: Εγώ έχω τώρα άδεια παραμονής ως σπουδαστής ΟΑΕΔ και προστατευόμενος του πατέρα μου. Αυτό λήγει τον Αύγουστο. Μετά θα πρέπει να βγάζω δική μου άδεια παραμονής, που σημαίνει 150 Ευρώ το χρόνο, συν τα έν- σημα. Αυτά μπορείς να τα αγοράσεις από εργοδότες ή από ιδιωτική ασφάλιση. Ο μπαμπάς έχει πληρώσει και 350 Ευρώ για δέκα ένσημα σε αφεντικό. Αυτό κάνουν οι εργοδότες. Δεν κολλάνε ένσημα στους εργαζόμενους που έχουν, έλληνες ή μετανάστες, για να τα πουλάνε μετά τριπλάσια στους μετανάστες.
Αν πάρω ιθαγένεια, αυτά τα γλιτώνω. Ούτε και η αστυνομία θα μπορεί να σου σκίζει τα χαρτιά, όπως μια φορά παραλίγο να κάνουν στον πατέρα μου. Δεν θέλω να με απελάσουν. Θέλω ίδια δικαιώματα. Να μας πούνε επιτέλους από ποια γενιά θα έχουμε δικαιώματα! Και χωρίς αυτά με τις εξετάσεις για τα ήθη και έθιμα που έχουν στα… Γιάννενα ή στη Σκιάθο. Δηλαδή αν ένας έλ- ληνας καθηγητής πανεπιστημίου δεν ξέρει τα έθιμα στη Ζάκυνθο, θα πρέπει να χάσει την υπηκοότητα και την ταυ- τότητά του;
Β.Μ.: Γιατί πιστεύεις ότι το κράτος σας αντιμετωπίζει έτσι;
Ηλίας: Πιστεύω ότι δεν μας δίνουν ιθαγένεια για να μην χάσουν τα λεφτά που παίρνουν συνέχεια από μας. Σε άλλες χώρες είναι πολύ πιο εύκολα τα πράγματα. Ξέρω ότι ο θείος μου στην Ιταλία με πέντε χρόνια διαμονή και χωρίς να ξέρει τα «έθιμα», πήρε διαβατήριο ιτα- λικό.
Αντωνία: Και εγώ και η αδερφή μου (5η δημοτικού) πρέπει να πληρώνουμε
150 Ευρώ κάθε χρόνο, άρα τους συμ- φέρει πάρα πολύ το πράγμα με τους μετανάστες, είναι πολύ προσοδοφόρα επιχείρηση. Επίσης, σκέφτομαι ότι υπάρχει και λόγω της κρίσης ένας ανα- βρασμός στον κόσμο, με την άνοδο της χρυσής αυγής υπάρχει και πιο πολλή επιφύλαξη και ρατσισμός απέναντι στους μετανάστες κι άλλωστε η κυβέρνηση είναι δεξιά κυβέρνηση και δεν περιμένουμε να έχει κάποια φιλο- μεταναστευτική πολιτική.
Β.Μ.: Τι πιστεύεις ότι πρέπει να γίνει; Αντωνία: Αν συνεχίσουν τα πράγματα έτσι στην Ελλάδα, δεν υπάρχει λόγος να μένω εδώ. Εκ των πραγμάτων, υστερεί ως χώρα αναφορικά με τις σπουδές και τη δουλειά σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές. Εκεί θα μπορώ σε τρία ή πέντε χρόνια να πάρω ιθαγένεια, οπότε δεν έχω σκοπό να μείνω εδώ για να απειλούμαι και από ρατσιστικές επι- θέσεις. Αν και η αδερφή μου είναι πολύ μικρή για να αισθανθεί κάτι, νιώθουμε κάποιο φόβο με τους γονείς μας. Ο πατέρας μου λέει ότι οι Έλληνες έχουν ξε
χάσει πώς πήγαιναν οι παππούδες τους μετανάστες σε άλλες χώρες…
Αν περιμένουμε από την κυβέρνηση, δεν πρόκειται να γίνει τίποτα. Το πολύ να δοθεί ιθαγένεια σε κάποιους ελάχι- στους. Μόνο από την αντίδραση μετα- ναστών κι ελλήνων μαζί μπορεί να αλλάξει κάτι ουσιαστικό. Παρόλα αυτά που λένε οι χρυσαυγίτες και οι φασί- στες, δεν υπάρχει κάτι ουσιαστικό να μας χωρίζει.
Ηλίας: Πιστεύω οι μετανάστες και τα παιδιά, δεν γίνεται να βγουν στους δρόμους γιατί φοβούνται. Όταν βγαί- νει ο στρατός στις παρελάσεις και φω- νάζει «αλβανέ θα σε σκοτώσουμε» κι ο κόσμος χειροκροτεί ή όταν λένε στον ξάδερφό μου στα σύνορα ότι θα του κάψουν το διαβατήριο επειδή γράφει Γκρέχι αντί για Γκρις ή όταν μου λένε ότι βρήκανε πριν χρόνια το πτώμα αλ- βανού στο υδραγωγείο της Βέροιας και κανείς δεν έμαθε τίποτα, είναι φυ- σικό. Πρέπει πρώτα οι έλληνες να δείξουν αλληλεγγύη για να σπάσει ο φόβος.
