Σαν σήμερα ο Henry Ford ανακοινωνει στο προσωπικο της αυτοκινητοβιομηχανιας του την απόφαση του να καθιερώσει το οκτάωρο και την πενθημερη εβδομαδιαία απασχόληση. Με αφορμή το γεγονός αυτό λίγα λόγια για τους αγώνες που έγιναν το 1886 για τη διεκδίκηση του 8ωρου…
Από τις αρχές του 1886, χιλιάδες εργαζόμενοι των ΗΠΑ κατέβαιναν σε απεργίες. Υπήρχε απαίτηση για 8ωρο στη δουλειά από την 1η του Μάη 1886, την οποία είχαν δεχθεί 69 από τα 78 Συνδικάτα που υπάγονταν στην Ομοσπονδία Οργανωμένων Επαγγελμάτων και Εργατικών Συνδικάτων στις ΗΠΑ, το 1885. Να θυμίσουμε ότι μέχρι τότε η εργάσιμη μέρα ήταν 10, 12 ή ακόμα και 14 ώρες. Η Ομοσπονδία καλούσε, για να υποστηριχτεί μαχητικά (με μαζικές απεργίες) το αίτημα του 8ωρου με τα παρακάτω λόγια:
«Σηκωθείτε, δουλευτάδες της Αμερικής, αφήστε κάτω τα εργαλεία σας την 1η του Μάη 1886, σταματήστε τη δουλειά σας, κλείστε τα εργοστάσια, τις φάμπρικες και τα ορυχεία. Για μια μέρα το χρόνο. Μια μέρα επανάστασης, όχι ανάπαυσης! Μια μέρα που δεν ορίστηκε από τους καυχησιάρηδες εκπροσώπους των θεσμών που κρατούν την εργατιά σε υποτέλεια. Μια μέρα στην οποία οι εργάτες κάνουν τους δικούς τους νόμους κι έχουν τη δύναμη να τους εφαρμόσουν, όλα αυτά χωρίς τη συγκατάθεση, την έγκριση αυτών που καταπιέζουν και κυβερνούν. Μια μέρα κατά την οποία με τεράστια δύναμη, η ενότητα της στρατιάς των δουλευτάδων παρατάσσεται κατά των δυνάμεων που σήμερα εξουσιάζουν τα πεπρωμένα του λαού όλων των εθνών. Μια μέρα διαμαρτυρίας ενάντια στην καταπίεση και την τυραννία, ενάντια στην αμάθεια και κάθε είδος πολέμου. Μια μέρα κατά την οποία οι εργάτες θα πρέπει να αρχίσουν να απολαμβάνουν οκτώ ώρες για δουλειά, οκτώ ώρες για ανάπαυση και οκτώ ώρες για ό,τι θα ήθελαν».
Οκτάωρο
Όσο έφτανε ο καιρός για την 1η του Μάη, η ιδέα διεκδίκησης του οκταώρου μαχητικά κέρδιζε έδαφος. Κάποιοι, θορυβημένοι από τις προγραμματιζόμενες μεγάλες απεργίες, άρχισαν να μιλούν για επιρροή του «απειλητικού και ύπουλου κομμουνισμού» και να κινδυνολογούν. Οι πιο ενθουσιώδεις εργάτες, από την άλλη, έδιναν την επωνυμία του 8ωρου σε διάφορα αναλώσιμα αγαθά: φορούσαν «παπούτσια του 8ωρου», κάπνιζαν «καπνό του 8ωρου» (προϊόντα δηλ. που παράγονταν σε εργοστάσια που λειτουργούσαν με λιγότερες ώρες εργασίας), τραγουδούσαν το τραγούδι του 8ωρου!
Η 1η του Μάη του 1886 ήταν ένα μαζικό απεργιακό κίνημα. 400.000 εργάτες κινητοποιήθηκαν με απεργίες και διαδηλώσεις σε μεγάλες και μικρές πόλεις. Το Σικάγο έκανε την πιο εντυπωσιακή Πρωτομαγιά, με 90.000 διαδηλωτές στους δρόμους. Η κινητοποίηση συνεχίστηκε και τις επόμενες μέρες. Ήταν μέρες διεθνισμού, όπου διαφορετικές κοινότητες ενώθηκαν στον ίδιο στόχο. Στο Σικάγο 10.000 Βοημοί, Πολωνοί και Γερμανοί διαδήλωσαν με μουσική και σημαίες. Ήταν μέρες που έσπαγε ο ρατσισμός, αφού για πρώτη φορά σε πάρκα, που ήταν κλειστά για τους Μαύρους, οι απεργοί, λευκοί και μαύροι, κατέληγαν τις διαδηλώσεις μέσα σ’ αυτά. Ήταν μέρες όπου οι γυναίκες έμπαιναν στον αγώνα σπάζοντας τις διακρίσεις και όπου οι εφημερίδες αποκαλούσαν «φωνακλούδες αμαζόνες» τις ράπτριες που οργάνωναν απεργιακές παρελάσεις.
Στις 3 Μαΐου στο εργοστάσιο των θεριστικών μηχανών Μακ Κόρμικ στο Σικάγο εργάζονταν απεργοσπάστες. Απ’ έξω 6.000 φορτοεκφορτωτές, κυρίως μετανάστες, τους αποδοκιμάζουν, αναγκάζοντάς τους να υποχωρήσουν προς το εργοστάσιο. Η αστυνομία πυροβολεί. Σκοτώνονται τέσσερις απεργοί. Με πρωτοβουλία του Αυγούστου Σπάις, εκ μέρους του Διεθνούς Συνδέσμου Εργαζομένων (αναρχοσυνδικαλιστές), διοργανώθηκε την επόμενη ημέρα νέα κινητοποίηση.
Χέιμαρκετ
Προς το τέλος του συλλαλητηρίου έπεσε μια βόμβα (μετά από χρόνια αποδείχθηκε προβοκάτσια της αστυνομίας). Νεκρός ένας αστυνομικός και εβδομήντα τραυματίες. Νέα απεργία την επομένη στο Μιλγουόκι, με νεκρούς 8 Πολωνούς εργάτες και 1 Γερμανό. Κηρύχτηκε στρατιωτικός νόμος και άρχισαν μαζικά μπλόκα της αστυνομίας. Μετά από εκατοντάδες συλλήψεις, για να δικαστούν παραπέμφθηκαν οι Άλμπερτ Πάρσονς, Αύγουστος Σπάις, Σάμουελ Φίντεν, Μάικλ Σουάμπ, Άντολφ Φίσερ, Τζορτζ Ένγκελ, Λούις Λινγκ και Όσκαρ Νίμπι (όλοι εργάτες και συνδικαλιστές). Οι περισσότεροι απ’ αυτούς δεν ήταν παρόντες στην πλατεία Χέιμαρκετ το βράδυ της 4ης Μαΐου.
Η δίκη των κατηγορουμένων άρχισε στις 21 Ιούνη 1886. Έγινε επιλογή ενόρκων, ώστε να αποτελούνται από διευθυντές επιχειρήσεων, εργολάβους και επιχειρηματίες. Κατηγορήθηκαν όλοι για ανθρωποκτονία.
Οι κατηγορούμενοι έκαναν απολογίες που έμειναν στην ιστορία. Ο Αύγουστος Σπάις είπε χαρακτηριστικά: «Κύριε δικαστά, απευθυνόμενος σ’ αυτό το δικαστήριο μιλώ σαν εκπρόσωπος μιας τάξης προς τον εκπρόσωπο μιας άλλης. (…) Αν νομίζετε ότι με το να μας κρεμάσετε μπορείτε να εξαλείψετε το εργατικό κίνημα (…) το κίνημα από το οποίο εκατομμύρια καταπιεσμένοι, εκατομμύρια άνθρωποι που μοχθούν μέσα στη φτώχεια και την αθλιότητα περιμένουν σωτηρία, αν αυτή είναι η γνώμη σας, τότε κρεμάστε μας! Εδώ θα πατήσετε μια σπίθα, αλλά εκεί και λίγο παραπέρα, πίσω σας και μπροστά σας, και παντού, ξεπηδούν φλόγες. Είναι μια υπόγεια φωτιά. Δεν μπορείτε να τη σβήσετε!».
Μνημείο
Παρά τις διεθνείς κινητοποιήσεις για απονομή χάριτος, στις 11 Νοεμβρίου, οι Πάρσονς, Ενγκελ, Σπάις και Φίσερ εκτελέστηκαν και ο Λιγκ αυτοκτόνησε ή δολοφονήθηκε στο κελί του.
Εκεί που βρίσκεται σήμερα το μνημείο του Χέιμαρκετ είναι χαραγμένα τα τελευταία λόγια του Σπάις:
«Θα έλθει η εποχή που η σιωπή μας θα είναι δυνατότερη από τις φωνές που στραγγαλίζετε σήμερα»!
της Κατερίνα Παρδάλη
http://www.dea.org.gr
