του Μάνουελ Κέλνερ 1/9/2016
Με την κριτική της στην πολιτική της Άνγκελα Μέρκελ για το μεταναστευτικό («Μπορούμε να το κάνουμε»- ΣτΜ εννοώντας ότι η Γερμανία μπορεί να αντιμετωπίσει την προσφυγική κρίση, αφομοιώνοντας ένα τμήμα της προσφυγιάς) ως “επιπόλαια” μέσα στο καλοκαίρι η Σάρα Βάγκενκνεχτ πυροδότησε μια έντονη αντιπαράθεση γύρω από το ζήτημα της Αριστερής μεταναστευτικής πολιτικής μέσα στο κόμμα της Αριστεράς (Die Linke).
H Βάγκενκνεχτ κατηγορήθηκε ότι υιοθετεί δεξιές θέσεις. Ανήκοντα τόσο από τη ριζοσπαστική αριστερά όσο και από τη μεταρρυθμιστική πτέρυγα , ηγετικά στελέχη του κόμματος στάθηκαν απέναντί της, επιμένοντας στη θέση για «ανοιχτά σύνορα» και στην άρνησή τους να αποδεχτούν οποιονδήποτε περιορισμό στις μεταναστευτικές ροές.
Αν και αυτή η συζήτηση δεν είναι καινούρια, εδώ φαίνεται ένα διπλό πισωγύρισμα σε προηγούμενες δηλώσεις του συντρόφου της Όσκαρ Λαφοντέν.
Ήδη από την εποχή της ίδρυσης του WASG (Εκλογική Εναλλακτική για την Εργασία και την Κοινωνική Δικαιοσύνη), το 2005 ο Λαφοντέν δήλωνε σε ένα συλλαλητήριο στο Χέμνιτζ (Chemnitz) : «To κράτος οφείλει να προστατεύει τους πολίτες του, να μην επιτρέπει να μένουν άνεργοι και άνεργες οι πατεράδες κι οι μανάδες, ενώ οι αλλοδαποί εργάτες με τους χαμηλούς μισθούς τους στερούν τις θέσεις εργασίας». Ο Λαφοντέν τότε δέχτηκε σκληρή κριτική , όχι μόνο για τη χρήση του όρου «αλλοδαποί εργάτες» αλλά και για το ότι αντιπαρέθετε τα συμφέροντα των Γερμανών μισθωτών σε αυτά των μεταναστών.
Στις 9 Νοεμβρίου 2015, ο Όσκαρ Λαφοντέν απαιτούσε από το τοπικό κοινοβούλιο του Σάαρλαντ αυστηρές ποσοστώσεις για τους πρόσφυγες στην Ευρώπη:
«Είναι ανθρώπινο να περιορίσουμε τον αριθμό των προσφύγων στους οποίους παρέχει προστασία η Γερμανία, μέσω αυστηρών ποσοστώσεων στην Ευρώπη, και τη δυνατότητά τους να εγκαθίστανται εδώ και να φέρνουν τις γυναίκες και τα παιδιά τους. Ο ολοένα αυξανόμενος αριθμός προσφυγικών ροών επιβάλλει αναπόφευκτα περιορισμούς στη δυνατότητα οικογενειακής επανένωσης… Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει κάποια αντίστοιχη ρητή δήλωση της καγκελαρίου Άνγκελα Μέρκελ. Έτσι σύμφωνα με κορυφαίους πολιτικούς στην Ευρώπη η Μέρκελ έχει καταστεί υπεύθυνη για τους συνεχώς αυξανόμενους αριθμούς προσφύγων και την ενίσχυση των ακροδεξιών κομμάτων στην Ευρώπη. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, θα πρέπει να γίνουν δίκαιες συμφωνίες.
Για όσους δεν μπορούν να γίνουν δεκτοί ώστε να τους εξασφαλιστεί μια αξιοπρεπή ζωή, τα προσφυγικά στρατόπεδα χαίρουν επαρκούς χρηματοδότησης την εποχή της κρίσης, ώστε να μην πεινάνε και να μην πεθαίνουν οι άνθρωποι από το κρύο και τα παιδιά τους να μπορούν να πηγαίνουν σχολείο. Η αδιαφορία των κυβερνήσεων των πλούσιων χωρών, συμπεριλαμβανομένης της Γερμανίας, για την αθλιότητα των προσφυγικών στρατοπέδων καθιστά δυνατό για όλο και περισσότερους ανθρώπους να δραπετεύουν για να χτίσουν μια νέα ζωή στην Ευρώπη, κι ιδιαίτερα στη Γερμανία».
Κάποια άλλη στιγμή ο Λαφοντέν συναρτούσε την προθυμία υποδοχής των μη γερμανικών πληθυσμών από την εξασφάλιση της «κοινωνικής ειρήνης» : « Η οικονομική επιβάρυνση δεν μπορεί να μετακυλίεται σε όσους βρίσκονται ήδη σε μειονεκτική θέση, δηλαδή στους χαμηλόμισθους, τους ανέργους, τους συνταξιούχους και τους οικογενειάρχες. Ούτε στην περικοπές και τις μειώσεις στα σχολεία και το κοινωνικό κράτος, προς όφελος της δημόσιας τάξης και της αστυνομίας, ενώ οι Μέρκελ, Γκάμπριελ και Σία αρνούνται να υποχρεώσουν τους εκατομμυριούχους να συμμετάσχουν στη χρηματοδότησή τους. Το λογαριασμό των προσφύγων πρέπει να πληρώνουν οι πλούσιοι.»
Tο πρώτο απόσπασμα του Λαφοντέν δεν αφορούσε τους πρόσφυγες, αλλά τους οικονομικούς μετανάστες . Το γεγονός του ανταγωνισμού μεταξύ των εργαζομένων και της χρησιμοποίησης των μεταναστών για τη δημιουργία μισθολογικού ντάμπινγκ είναι αναμφισβήτητο. Μα γι’ αυτό ευθύνονται οι εταιρείες (πχ στον κατασκευαστικό κλάδο), που υπερεκμεταλλεύονται τους μετανάστες. Αναμφισβήτητα η θέσπιση του κατώτατου μισθού (η πραγματική επιβολή του και η αύξησή του) αποτελεί την αριστερή απάντηση στο πρόβλημα.
Επιπλέον, οι «ξένοι εργάτες» παύουν να είναι «ξένοι» μόνο υπό έναν όρο: αν δηλαδή μετανάστες και ντόπιοι μισθωτοί εργαζόμενοι που έχουν κοινά συμφέροντα, καταφέρουν να οδηγηθούν σε κοινή δράση. Η φράση περί «υποχρέωσης του κράτους» για την προστασία των «πολιτών» από το μισθολογικό ανταγωνισμό με τους μετανάστες εργαζόμενους, εξυπηρετεί περισσότερο την περαιτέρω διάσπαση των μισθωτών παρά την αντιμετώπιση της διάσπασης.
Οι δηλώσεις της Ομοσπονδιακής κυβέρνησης για την προσφυγική πολιτική είναι κρίσιμες. Φυσικά ο Λαφοντέν για το ζήτημα έχει διατυπώσει και πολύ σωστά αριστερά αιτήματα, τα οποία έχουν να κάνουν με την αναδιανομή, την ανθρώπινη μεταχείριση των προσφύγων στα στρατόπεδα στην Ιορδανία, το Λίβανο κλπ.
Έχει καυτηριάσει επίσης πολύ σωστά ποιος είναι ρόλος των εξαγωγών όπλων, έκανε κριτική στα καταστροφικά αποτελέσματα του δυτικού οικονομικού ιμπεριαλισμού στις φτωχές κι εξαρτημένες χώρες όπως και στις δυτικές στρατιωτικές επεμβάσεις, αυτές που ευθύνονται για το βύθισμα ολόκληρων περιοχών στον πόλεμο, σε εμφυλίους και στην εξαθλίωση.
Ωστόσο αναφορικά με τη μεταναστευτική πολιτική της Άνγκελα Μέρκελ αναδεικνύεται και μια πλευρά που η Αριστερά πρέπει να δει πολύ θετικότερα: η φράση της Μέρκελ «μπορούμε να το κάνουμε» δεν ήταν «ανεύθυνη», αλλά μια άλλη εκδοχή της ιδέας που υπάρχει σε τμήματα της κοινωνίας για την «κουλτούρα φιλοξενίας», τη μαζική προθυμία τους να δεχτούν τους πρόσφυγες και να τους βοηθήσουν. Aρκετοί στην Αριστερά αντιτείνουν ότι αυτό (στΜ η κουλτούρα φιλοξενίας) αφορά μόνο «τα παιδιά των πολιτών», ενώ από την άλλη υπάρχει ο φόβος του ανταγωνισμού με τους γερμανούς φτωχούς και αναξιοπαθούντες στα ζητήματα της Στέγης και των κοινωνικών παροχών. Και αυτούς τους φόβους πρέπει να συμμεριστεί η Αριστερά, προκειμένου να παραμείνει σε διάλογο με αυτό τα στρώματα.
Στην πραγματικότητα η πολιτική της Μέρκελ για το προσφυγικό δεν έχει να κάνει σε τίποτα με το άνοιγμα των συνόρων και την κουλτούρα φιλοξενίας. Από τη συμφωνία με την Τουρκία κι έπειτα, είναι σαφές ότι η Μέρκελ συντάσσεται με την «Ευρώπη-Φρούριο». Αυτή είναι η κριτική που κατά κύριο λόγο πρέπει να γίνει από αριστερή σκοπιά.
Αλλά δεν πρέπει εμείς να εκπροσωπήσουμε τα συμφέροντα των φτωχών και των μη προνομιούχων Γερμανών; Αυτοί δεν είναι σκλάβοι, αυτοί δεν είναι τα πραγματικά θύματα; Δεν θα ήταν προς το συμφέρον τους να μπούνε φραγμοί στη μετανάστευση; Πιστεύω ότι οι αριστεροί που υποστηρίζουν τα όρια μετανάστευσης , δεν παρουσιάζουν ολόκληρο το σκεπτικό τους. Διότι κάθε περιορισμός της μετανάστευσης έχει νόημα μόνο όταν -επί της ουσίας- επιβάλλεται. Οι πρόσφυγες πρέπει στη συνέχεια να επαναπροωθούνται μαζικά. H αναχαίτισή τους στα σύνορα μπορεί να επιβληθεί μόνο με τη βία – αν και οι αντίστοιχες δηλώσεις από τους πολιτικούς της Δεξιάς είναι πράγματι εξωφρενικές, στην πραγματικότητα δεν είναι εύκολο να απορριφθούν. Τουλάχιστον εγώ αναμένω από την Αριστερά που προτείνει περιορισμούς στη μετανάστευση , να εξηγεί ταυτόχρονα και πώς μπορεί να υλοποιηθεί η πρότασή της.
Στρατηγικά,μόνο ο συνδυασμός του μαζικού κινήματος αλληλεγγύης στους πρόσφυγες μαζί με την κίνηση τόσο των μεταναστών όσο και των των ντόπιων μισθωτών και μη προνομιούχων μπορεί να κόψει τον γόρδιο δεσμό. Εφόσον αυτό το κίνημα αλληλεγγύης που θα διεκδικεί μια μαζική αναδιανομή από τα πάνω προς τα κάτω – ακόμα και πέρα από τα κρατικά σύνορα–είναι τόσο αδύναμο μέχρι τώρα, κανένα δίλημμα δεν μπορεί να απαντηθεί. Όλες οι επιμέρους σωστές απαντήσεις (συμπεριλαμβανομένου και του συνθήματος «σύνορα ανοιχτά» ) δεν μπορούν να απαντήσουν πραγματικά.
Mετάφραση: Λιοσάτος Αλέξης
