Ένα από τα «τεκμήρια» που χρησιμοποιούν οι νεοναζιστές, αλλά και άλλοι εθνοφυλετιστές, για να θεμελιώσουν την άποψή τους ότι βασικό συστατικό του έθνους είναι η κοινή καταγωγή, είναι η σχετική αναφορά στο όμαιμον, το ομόγλωσσον, το ομότροπον και το ομόθρησκον ως συστατικά στοιχεία του έθνους, στις «Ιστορίες» του Ηροδότου.
Αυτά όντως βρίσκονται στο κείμενο των Ιστοριών του Ηροδότου, και συγκεκριμένα στο 8ο βιβλίο, την «Ουρανία». Μόνο που – καταρχήν – δεν συνιστούν δήλωση προσωπικών πεποιθήσεων του Ηροδότου. Η ρήση περί όμαιμου κλπ βρίσκεται σε απάντηση που έδωσαν οι Αθηναίοι στους Λακεδαιμονίους, όταν οι τελευταίοι τους ζήτησαν να μην συνθηκολογήσουν με τους Πέρσες μετά την ναυμαχία της Σαλαμίνας. Οι Αθηναίοι, αφού απέρριψαν την πρόταση των Περσών, απάντησαν στους Λακεδαιμόνιους ότι μια τέτοια συνθηκολόγηση με τον εχθρό ήταν απολύτως αδιανόητη. Και, μεταξύ άλλων, είπαν και τα εξής:
[Ηροδότου «Ουρανία».144.2,3] «Πολλά τε καὶ μεγάλα ἐστὶ τὰ διακωλύοντα ταῦτα μὴ ποιέειν μηδ᾽ ἢν ἐθέλωμεν, πρῶτα μὲν καὶ μέγιστα τῶν θεῶν τὰ ἀγάλματα καὶ τὰ οἰκήματα ἐμπεπρησμένα τε καὶ συγκεχωσμένα, τοῖσι ἡμέας ἀναγκαίως ἔχει τιμωρέειν ἐς τὰ μέγιστα μᾶλλον ἤ περ ὁμολογέειν τῷ ταῦτα ἐργασαμένῳ, αὖτις δὲ τὸ Ἑλληνικόν, ἐὸν ὅμαιμόν τε καὶ ὁμόγλωσσον, καὶ θεῶν ἱδρύματά τε κοινὰ καὶ θυσίαι ἤθεά τε ὁμότροπα, τῶν προδότας γενέσθαι Ἀθηναίους οὐκ ἂν εὖ ἔχοι. ἐπίστασθέ τε οὕτω, εἰ μὴ καὶ πρότερον ἐτυγχάνετε ἐπιστάμενοι· ἔστ᾽ ἂν καὶ εἷς περιῇ Ἀθηναίων, μηδαμὰ ὁμολογήσοντας ἡμέας Ξέρξῃ»
«Είναι πολλά και μεγάλα αυτά που μας εμποδίζουν να το κάνουμε αυτό [να συνθηκολογήσουμε με τους Πέρσες], έστω κι αν το θέλαμε: πρώτα-πρώτα και πάνω απ᾽ όλα τα αγάλματα και οι ναοί των θεών που πυρπολήθηκαν κι έγιναν ερείπια, που μας υποχρεώνουν να πάρουμε τη μεγαλύτερη εκδίκηση που μπορούμε, και πολύ λιγότερο να συνομολογήσουμε συνθήκες μ᾽ αυτόν που τα έπραξε· και κατόπιν ο ελληνισμός, ένας κόσμος που στις φλέβες του κυλά το ίδιο αίμα και που μιλά την ίδια γλώσσα κι έχει κοινά τα λατρευτικά κέντρα των θεών και θυσίες και συνήθειες ίδιες κι απαράλλαχτες — η προδοσία όλων αυτών θα ήταν αίσχος για τους Αθηναίους. Και να ξέρετε καλά τούτο, αν τυχαίνει να μη το ξέρετε ώς τώρα, όσο θα μένει ζωντανός έστω και ένας Αθηναίος, δε θα κάνουμε συνθήκες με τον Ξέρξη ποτέ»
Λένε λοιπόν οι Αθηναίοι στους Λακεδαιμόνιους ότι δεν πρόκειται να συνθηκολογήσουν με τον εχθρό εναντίον τους, διότι, μεταξύ άλλων, είναι αμφότεροι Έλληνες και στις φλέβες τους κυλάει το ίδιο αίμα.
Μόνο που εδώ η φράση «έχουμε το ίδιο αίμα» δεν μπορεί να σημαίνει «έχουμε την ίδια καταγωγή». Καθότι, ως γνωστόν, οι αρχαίοι Αθηναίοι πίστευαν ότι, σε αντίθεση με τους υπόλοιπους Έλληνες, οι ίδιοι ήταν αυτόχθονες, δηλαδή είχαν εμφανιστεί από την αρχή στον τόπο όπου κατοικούσαν και ουδέποτε είχαν μετακινηθεί από εκεί. Πράγμα που ο καθένας μπορεί να καταλάβει ότι αποκλείει κάθε ενδεχόμενο κοινής καταγωγής με τους άλλους Έλληνες. Αν ένας πληθυσμός ζει ανέκαθεν στον τόπο του, δεν μπορεί να έχει κοινή καταγωγή με άλλους πληθυσμούς που έχουν μετακινηθεί από αλλού σε γειτονικές περιοχές. Είναι αδύνατον!
[ΣΗΜ: Εδώ αναφερόμαστε στις πεποιθήσεις των Αθηναίων, οι οποίες ασφαλώς επηρέαζαν αυτά που έλεγαν, έγραφαν και εννοούσαν, και όχι στην ιστορική και ανθρωπολογική πραγματικότητα, σύμφωνα με την οποία ασφαλώς ούτε οι Αθηναίοι ούτε κανένας άλλος Έλληνας ήταν αυτόχθονες.]
Η άποψη των Αθηναίων ότι ήταν αυτόχθονες μαρτυρείται μεταξύ άλλων από τον Ισοκράτη, στον Πανηγυρικό του:
[Ισοκράτης, «Πανηγυρικός», 24-25] «ταύτην γὰρ οἰκοῦμεν οὐχ ἑτέρους ἐκβαλόντες οὐδ᾽ ἐρήμην καταλαβόντες οὐδ᾽ ἐκ πολλῶν ἐθνῶν μιγάδες συλλεγέντες, ἀλλ᾽ οὕτω καλῶς καὶ γνησίως γεγόναμεν ὥστ᾽ ἐξ ἧσπερ ἔφυμεν, ταύτην ἔχοντες ἅπαντα τὸν χρόνον διατελοῦμεν, αὐτόχθονες ὄντες καὶ τῶν ὀνομάτων τοῖς αὐτοῖς οἷσπερ τοὺς οἰκειοτάτους τὴν πόλιν ἔχοντες προσειπεῖν. μόνοις γὰρ ἡμῖν τῶν Ἑλλήνων τὴν αὐτὴν τροφὸν καὶ πατρίδα καὶ μητέρα καλέσαι προσήκει.»
«Στη χώρα ετούτη [εμείς οι Αθηναίοι] κατοικούμε χωρίς να διώξουμε άλλους· ούτε τη βρήκαμε έρημη· ούτε και μαζευτήκαμε εδώ πέρα ανάκατοι από διάφορα έθνη. Είναι τόσο ωραία και γνήσια, λέω, η καταγωγή μας, ώστε εκεί που γεννηθήκαμε εκεί και κατοικούμε χωρίς καμιά διακοπή, γέννημα–θρέμμα αυτού του τόπου. Έτσι μπορούμε να ονομάσουμε την πόλη μας με τις ίδιες τρυφερές λέξεις που χρησιμοποιούμε για τους στενούς μας συγγενείς. Μονάχα εμείς δηλαδή από τους Έλληνες έχουμε το δικαίωμα να την αποκαλέσουμε τροφό, πατρίδα, μάνα.»
Σημειωτέον, την πεποίθηση περί αυτοχθονίας των Αθηναίων την συμμερίζεται και ο ίδιος ο Ηρόδοτος, όπως γράφει σε άλλο σημείο του έργου του:
[Ηροδότου «Κλειώ».56.2] «ἱστορέων δὲ εὕρισκε Λακεδαιμονίους τε καὶ Ἀθηναίους προέχοντας, τοὺς μὲν τοῦ Δωρικοῦ γένεος, τοὺς δὲ τοῦ Ἰωνικοῦ. ταῦτα γὰρ ἦν τὰ προκεκριμένα, ἐόντα τὸ ἀρχαῖον τὸ μὲν Πελασγικόν, τὸ δὲ Ἑλληνικὸν ἔθνος. καὶ τὸ μὲν οὐδαμῇ κω ἐξεχώρησε, τὸ δὲ πολυπλάνητον κάρτα.»
«Και ερευνώντας [ο Κροίσος] έβρισκε πως ξεχώριζαν οι Λακεδαιμόνιοι και οι Αθηναίοι, οι πρώτοι ανάμεσα στους Δωριείς, οι δεύτεροι ανάμεσα στους Ίωνες. Γιατί αυτά τα έθνη ήσαν τα πιο γνωστά, όντας τα παλιά χρόνια το τελευταίο πελασγικό, το πρώτο ελληνικό. Οι Αθηναίοι ποτέ ώς τώρα δεν ξεσηκώθηκαν από τον τόπο τους, ενώ οι άλλοι ήσαν πολυπλάνητοι.»
Μάλιστα, στο ίδιο βιβλίο, λίγο παρακάτω, ο Ηρόδοτος γράφει για την καταγωγή των Ελλήνων:
[Ηροδότου «Κλειώ».58.1] «τὸ δὲ Ἑλληνικὸν γλώσσῃ μέν, ἐπείτε ἐγένετο, αἰεί κοτε τῇ αὐτῇ διαχρᾶται, ὡς ἐμοὶ καταφαίνεται εἶναι· ἀποσχισθὲν μέντοι ἀπὸ τοῦ Πελασγικοῦ ἐὸν ἀσθενές, ἀπὸ σμικροῦ τεο τὴν ἀρχὴν ὁρμώμενον αὔξηται ἐς πλῆθος τῶν ἐθνέων, Πελασγῶν μάλιστα προσκεχωρηκότων αὐτῷ καὶ ἄλλων ἐθνέων βαρβάρων συχνῶν. πρὸς δὴ ὦν ἔμοιγε δοκέει οὐδέ τὸ Πελασγικὸν ἔθνος, ἐὸν βάρβαρον, οὐδαμὰ μεγάλως αὐξηθῆναι.»
«Το ελληνικό έθνος, αφότου φάνηκε, την ίδια πάντα γλώσσα μιλεί — αυτή είναι η πεποίθησή μου· αφότου όμως ξέκοψε από το πελασγικό, αδύνατο τότε και στην αρχή μικρό, αυξήθηκε ύστερα και πλήθαινε σε έθνη, καθώς προσχώρησαν σ᾽ αυτό κυρίως οι Πελασγοί, αλλά και πολλά άλλα βαρβαρικά φύλα. Τέλος είμαι της γνώμης ότι το Πελασγικό έθνος πρωτύτερα και εφόσον ήταν βαρβαρικό, ποτέ δε γνώρισε μεγάλη δύναμη.»
Εδώ ο Ηρόδοτος γράφει πως το Ελληνικό έθνος αυξήθηκε και πληθύνθηκε χάρη στην προσχώρηση βάρβαρων εθνών σε αυτό. Δηλαδή ο Ηρόδοτος, αυτήν την «φυλετική μίξη» που οι νεοναζιστές απεχθάνονται την θεωρεί εξαιρετικά θετικό στοιχείο, που επέτρεψε στο Ελληνικό έθνος να μεγαλώσει!
Είναι λοιπόν προφανές ότι οι Αθηναίοι, όταν έγραφαν στους Λακεδαιμόνιους ότι «έχουν το ίδιο αίμα», δεν θα μπορούσαν να εννοούν κάποια κοινή καταγωγή, αφού καθόλου δεν πίστευαν κάτι τέτοιο. Οπότε δεν μένει παρά να συμπεράνουμε ότι το «όμαιμον» οι Αθηναίοι το εννοούσαν εδώ συμβολικά, ως μεταφορά για την στενή πνευματική τους συγγένεια με τους Λακεδαιμόνιους – η οποία ασφαλώς πιστοποιούνταν από την κοινή θρησκεία, την κοινή γλώσσα και τα κοινά ήθη!
Πηγές: http://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/library/browse.html?text_id=30
http://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/library/browse.html?text_id=46
