«Αντί να είναι κατηγορούμενοι οι φονείς, είναι τα θύματά των».Κείμενα Ηλίας Μπιτσάνης
7 Μάη 1934, οι λιμενεργάτες της Καλαμάτας αποφασίζουν να κατέβουν σε απεργία την επόμενη ημέρα. Αλληλέγγυοι τάχθηκαν όλοι σχεδόν οι επαγγελματίες της Παραλίας και αποφάσισαν σε ένδειξη συμπαράστασης να κλείσουν τα καταστήματά τους. Η μεγάλη εργατική εξέγερση ξεκινούσε…
(Η εικόνα από την παρουσίαση που έγραψα και δημοσιεύτηκε στο αφιέρωμα των «Ιστορικών» της «Ελευθεροτυπίας» – Τόμος 10, τεύχος 99, 6/9/2001)
Στις 8 Μάη ξεκινάει η απεργία των λιμενεργατών, κατεβαίνουν και οι μυλεργάτες, καταστήματα κλειστά. Κυβέρνηση και αλευροβιομήχανοι είναι αποφασισμένοι να λειτουργήσουν με κάθε θυσία τα σιλό που στέλνουν στην ανεργία τους εργάτες σε μια εποχή που κορυφώνεται η οικονομική κρίση. Ζώνες στρατού και χωροφυλακής απαγορεύουν τη διέλευση στο ύψος του Τελωνείου όπου έχει εγκατασταθεί διμοιρία στρατού με οπλοπολυβόλο. Το απόγευμα εμφανίζεται το ατμόπλοιο «Λίμνη» που μεταφέρει σιτάρι για τους μύλους. Οι λιμενεράτες, οι οικογένειές τους και οι απεργοί στην προκυμαία φωνάζουν στον καπετάνιο να μην προσεγγίσει. Σημειώνονται μικροσυμπλοκές.
Στις 9 Μάη λιμενεργάτες μπαίνουν σε φορτηγίδα και κατευθύνονυαι προς το ατμόπλοιο. Ορισμένοι έχουν μαζί και τα παιδιά τους. Τα ένοπλα τμήματα ανοίγουν πυρ, το οπλοπολυβόλο κροταλίζει, πυροβολισμοί πέφτουν και από το κτήριο των μύλων. Πέφτουν νεκροί οι λιμενεργάτες Αντώνης Μαραγκουδάκης, Ανδρέας Σπάλας, Παναγιώτης Μπλίκος, Γιάννη Κολιτσιδάκης και Βασίλης Γιαρετσινός. Αργότερα υπέκυψε στα τραύματά του και ο Βασίλης Καπετανέας. Πολλοί είναι οι τραυματίες. Οι λιμενεργάτες προσπαθούν να προστατέψουν τα γυναικόπαιδα, κάποιοι άλλοι τοποθετούν το πτώμα νεκρού συναδέλφου τους και το περιφέρουν στην πόλη. Οι διαδηλώσεις γενικεύονται, οι εξεγερμένοι εργάτες της πόλης επιτίθενται στην εισαγγελία, το σπίτι του συνιδιοκτήτη του μύλου Πάστρα (το δεύτερο διατηρητέο βορείως του Πνευματικού Κέντρου σήμερα) και το σπίτι του διευθυντή της Τράπεζας Αθηνών Τραβασάρου (το σημερινό δημαρχείο, όπου ήταν και η τράπεζα).
Κανένας δεν πλήρωσε για τα εγκλήματα. Μόνον οι εργάτες που πρωτοστάτησαν στην οργάνωση των κινητοποιήσεων. Στις 17 Δεκεμβρίου κάθησαν στο εδώλιο του κατηγορουμένου οι εργάτες Χρήστος Νιάρχος, Γ. Ξενάκης, Δημήτριος Κάφαλης, Γ. Εξηνταβελώνης, Ευστάθιος Σταθάκος και Παναγιώτης Αντώνακας με την κατηγορία ότι εξώθησαν τους λιμενεργάτες σε επίθεση κατά των αρχών. Ολοι πλην του Κάφαλη χαρακτηρίζονται ως κομμουνιστές. Μεταξύ των συνηγόρων υπεράσπισης μετέπειτα στελέχη του ΕΑΜ (Ν. Κουλουμβάκος, Γ. Δάλλας, Θ. Κορμάς, Γιαννούλης Παναγιωτόπουλος, Ν. Νικολόπουλος και από την Αθήνα ο Σταύρος Κανελλόπουλος που αποτυπώνει την αλήθεια σε μια φράση: «Αντί να είναι κατηγορούμενοι οι φονείς, είναι τα θύματά των». Οι Νιάρχος, Αντώνακας, Ξενάκης, Σταθάκος δικάζονται σε 18 μήνες φυλακή και 2 χρόνια εξορία στον Αη Στράτη.
Στη φωτογραφία που υπάρχει στο Εργατικό Κέντρο απαθανατίζονται νεκροί λιμενεργάτες.
50
