Οι «γκρίζες ζώνες» στην νομοθεσία της Ε.Ε. για την προστασία των ανηλίκων γίνονται κερκόπορτα για ολοκληρωτική άλωση της ιδιωτικότητας των επικοινωνιών. Πως ψήφισε η κάθε χώρα – Η στάση της Ελλάδας
- Έρευνα των Data Journalists: Πώς η ΕΕ θα σκανάρει το WhatsApp μας και πώς θα λειτουργεί το Chat Control στις μεγάλες πλατφόρμες. Το «κλειδί», η κρυπτογράφηση και το Dark Web.
- Γιώργος Πλειός στους Data Journalists: «Οι μεγάλες πλατφόρμες εμπορεύονται προσωπικά δεδομένα. Τα μέτρα είναι μέρος μιας παγκόσμιας τάσης καταστολής ελευθεριών».
- Ο ρόλος της Τεχνητής Νοημοσύνης: Όταν ανιχνεύει ένα αρχείο που θα κρίνει ως ύποπτο, θα το αναφέρει στο Κέντρο Δεδομένων κι Αξιολόγησης συμβάντων, το οποίο θα κρίνει αν θα παραπέμψει την υπόθεση στις Αρχές των χωρών της ΕΕ.
- Το περιεχόμενο των επικοινωνιών θα σκανάρεται στις συσκευές των χρηστών (client-side scanning), πριν κρυπτογραφηθεί και αποσταλεί, και θα αφορά ακόμη και τις κρυπτογραφημένες συνομιλίες (end-to-end encryption). Άρα κρυπτογράφηση δεν θα υπάρχει…
- Πως φτάσαμε ως εδώ: Οι ψηφοφορίες και τα στάδια στην μακροχρόνια προσπάθεια επιβολής του μέτρου.
- Κωστής Πιερίδης στους Data Journalists: «Υπάρχουν γκρίζες ζώνες και ζητήματα νομιμότητας. Μετά την 11η Σεπτεμβρίου, η Ασφάλεια υπερίσχυσε της Ελευθερίας».
- Σε ιδιώτες η επιβολή του νόμου – Το SOS των ειδικών κρυπτογράφων.
Του Βασίλη Γαλούπη
Η Ευρωπαϊκή Ένωση θεωρείται διεθνώς το πρότυπο για τις βασικές ανθρώπινες ελευθερίες και την ψηφιακή ιδιωτικότητα. Έχει ενσωματώσει αυτήν την βασική αρχή στην έννομη τάξη της, μέσω του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης ο οποίος διέπει όλους τους νόμους και τις δράσεις της. Το Άρθρο 7 είναι σαφές: «Κάθε πρόσωπο έχει δικαίωμα στον σεβασμό της ιδιωτικής και οικογενειακής του ζωής, της κατοικίας του και των επικοινωνιών του». Το Άρθρο θεωρείται ακρογωνιαίος λίθος για τις ευρωπαϊκές δημοκρατικές αξίες.
Γι’ αυτό κι ένας κανονισμός που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πέρασε ως έκτακτο μέτρο, τη σάρωση όλων των επικοινωνιών των 450 εκατομμυρίων πολιτών της ανεξαιρέτως, ξεσηκώνει ήδη τις περισσότερες συζητήσεις, κι αντιδράσεις, από οποιαδήποτε άλλη νομοθεσία έχει περάσει ποτέ η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ουσιαστικά, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ζητάει από όλες τις υπηρεσίες ανταλλαγής μηνυμάτων, δηλαδή τους παρόχους διαδικτυακών υπηρεσιών ή διαπροσωπικών επικοινωνιών, που λειτουργούν στην Ευρώπη να σκανάρουν τις επικοινωνίες όλων των χρηστών τους, καθώς και τα αρχεία που ανταλλάσσουν μεταξύ τους, με σκοπό τον εντοπισμό υλικού σεξουαλικής κακοποίησης ή αποπλάνησης παιδιών.
Πρόκειται για το αποκαλούμενο «Chat Control» («Έλεγχος Συνομιλίας»), που νομιμοποιεί την σάρωση όλων των ιδιωτικών ψηφιακών επικοινωνιών, συμπεριλαμβανομένων των κρυπτογραφημένων μηνυμάτων και φωτογραφιών. Αυτό απειλεί τα θεμελιώδη δικαιώματα απορρήτου και την ψηφιακή ασφάλεια για όλους τους πολίτες της ΕΕ.
Πως θα λειτουργεί το Chat Control στις μεγάλες πλατφόρμες
Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι οι μεγάλες πλατφόρμες και εταιρίες τεχνολογίας (Meta, WhatsApp, Viber κ.α.) θα ελέγχουν όλα τα email μας και κάθε φωτογραφία και βίντεο που στέλνουμε στις ιδιωτικές μας επικοινωνίες. Θα εγκατασταθεί σε όλα τα κινητά τηλέφωνα ένα λογισμικό, το οποίο θα σκανάρει σε ζωντανό χρόνο τις επικοινωνίες των χρηστών.
Όταν ανιχνεύει ένα αρχείο που θα κρίνει ως ύποπτο, θα το αναφέρει στο Κέντρο Δεδομένων κι Αξιολόγησης συμβάντων. Το κέντρο δεδομένων, μέσω λογισμικών Τεχνητής Νοημοσύνης, θα κρίνει αν θα παραπέμψει την υπόθεση στις Αρχές επιβολής του νόμου των χωρών της ΕΕ.
Ακόμη και οι εποπτικές Αρχές Προστασίας Δεδομένων της ΕΕ προειδοποιούν ότι ο συγκεκριμένος κανονισμός έρχεται σε αντίθεση με τις εγγυήσεις της Χάρτας Θεμελιωδών Δικαιωμάτων για την ιδιωτικότητα, αφού μπορεί να επιτρέψει ευρεία, αδιακρίτως εφαρμοζόμενη σάρωση και παρακολούθηση συνηθισμένων επικοινωνιών.
Κάθε αρχείο θα σαρώνεται αυτόματα
Τι σημαίνει αυτό στην πράξη για κάθε πολίτη της ΕΕ; Κάθε φωτογραφία, κάθε μήνυμα, κάθε αρχείο που στέλνει μπορεί να σαρωθεί αυτόματα χωρίς την συγκατάθεσή του και χωρίς να είναι ύποπτος για κάτι.
Ο σκοπός πίσω από το σκανάρισμα όλων των επικοινωνιών των Ευρωπαίων πολιτών είναι η προστασία των παιδιών, συγκεκριμένα ο εντοπισμός υλικού αποπλάνησης ή σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών.
Στην πράξη, όμως, θεωρείται ότι έτσι ξεκινά η κατάργηση της ιδιωτικότητας των επικοινωνιών ενώ καταργείται ακόμη και η κρυπτογράφηση.
Το περιεχόμενο των επικοινωνιών θα σκανάρεται στις συσκευές των χρηστών (client-side scanning), πριν κρυπτογραφηθεί και αποσταλεί, και θα αφορά ακόμη και τις κρυπτογραφημένες συνομιλίες (end-to-end encryption). Άρα κρυπτογράφηση δεν θα υπάρχει αφού η παρακολούθηση – σάρωση της επικοινωνίας θα γίνεται πριν καν προλάβει να κρυπτογραφηθεί.
Γ. Πλειός: Εμπορεύονται τα προσωπικά δεδομένα
Ο Γιώργος Πλειός, Καθηγητής και Διευθυντής του Εργαστηρίου Κοινωνικής Έρευνας στα ΜΜΕ του Τμήματος Επικοινωνίας και ΜΜΕ του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, μίλησε στους Data Journalists, υιοθετώντας κριτική στάση απέναντι στην παρακολούθηση πολιτών από εταιρείες και κράτη.
Τονίζει ότι μεγάλες πλατφόρμες εμπορεύονται προσωπικά δεδομένα και ότι μέτρα όπως ο νόμος για τα fake news υπερβαίνουν συνταγματικές προβλέψεις και το απόρρητο των επικοινωνιών. Θεωρεί τα μέτρα είναι μέρος μιας παγκόσμιας τάσης καταστολής ελευθεριών, μετατρέποντας τον πολίτη σε αντικείμενο παρακολούθησης στο όνομα υποτιθέμενων κινδύνων.
«Διαφωνώ επί της αρχής», μας λέει: «Και πολύ περισσότερο όταν αυτό το κάνουν οι ίδιες οι εταιρείες, οι οποίες όπως ξέρουμε πολύ καλά εμπορεύονται τα προσωπικά δεδομένα. Προφανώς είναι κάτι που υπερβαίνει τις προβλέψεις του Συντάγματος και του απορρήτου των ιδιωτικών επικοινωνιών. Αυτή είναι η άποψή μου».
Hand Holding Mobile Phone Snap Taking Photo
Ιδιωτικότητα και Dark Web
Αντιρρήσεις εκφράζονται απ’ όλο το πολιτικό φάσμα στο Ευρωκοινοβούλιο (αριστερούς, δεξιούς, φιλελεύθερους) αλλά κι από τους ειδικούς ασφαλείας και κρυπτογράφους. Οι περισσότεροι εξ’ αυτών θεωρούν ότι το μέτρο ίσως ξεκινά από αγνές προθέσεις όμως στην πράξη κανονικοποιεί την διάβρωση της ιδιωτικότητας.
Οι παιδεραστές θα «μεταφέρουν» τις επικοινωνίες τους σε άλλα δίκτυα, όπως το dark web, άρα η καταπολέμηση της σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών δεν θα επιτευχθεί με αυτόν τον τρόπο. Συνεπώς, όπως υποστηρίζουν γνώστες του αντικειμένου σε ασφάλεια και κρυπτογράφηση, αντί για στοχευμένη καταπολέμηση της σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών, το μέτρο ανοίγει τον δρόμο για μαζική παρακολούθηση κάθε ιδιωτικής επικοινωνίας των Ευρωπαίων πολιτών.
Κ. Πιερίδης: Γκρίζες ζώνες και ζητήματα νομιμότητας
Στους Data Journalists μίλησε και ο διδάκτωρ του τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου, Κωστής Πιερίδης. Επισημαίνει ότι η ΕΕ προωθούν την παράταση μέτρων που επιτρέπουν παρακολούθηση συνομιλιών σε εφαρμογές όπως WhatsApp και Viber, με αιτιολογία την πάταξη της σεξουαλικής κακοποίησης.
Θέτει ζητήματα νομιμότητας και «γκρίζων» ζωνών, υπογραμμίζοντας τον κίνδυνο μαζικής επιτήρησης ιδιωτικών επικοινωνιών. «Το πλαίσιο παρουσιάζεται ως μετατόπιση προς μεγαλύτερη κρατική ισχύ εις βάρος της ιδιωτικότητας», τονίζει.
Πώς φτάσαμε ως εδώ: Οι ψηφοφορίες και τα στάδια στην μακροχρόνια προσπάθεια επιβολής του μέτρου
- Στις 9 Ιουλίου 2026 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψήφισε το «Chat Control 1.0» κι ενώ το Κοινοβούλιο είχε ήδη απορρίψει την πρόταση τον Μάρτιο. Η νομοθεσία ανανεώνει έναν προσωρινό κανονισμό που επιτρέπει στους παρόχους υπηρεσιών να σαρώνουν οικειοθελώς και μαζικά τα ιδιωτικά μηνύματα των χρηστών ψάχνοντας για υλικό σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών. Το «Chat Control 1.0» ψηφίστηκε όχι επειδή η πλειοψηφία ψήφισε υπέρ, αλλά επειδή δεν επιτεύχθηκε η απόλυτη πλειοψηφία που απαιτείται για την απόρριψή του. Συγκεκριμένα, 314 ευρωβουλευτές ψήφισαν κατά του μέτρου (δηλαδή υπέρ της απόρριψης του «Chat Control 1.0») αλλά η απόλυτη πλειοψηφία που απαιτείται για να σταματήσει είναι 361 ψήφοι. Αυτό σημαίνει ότι η μαζική σάρωση των επικοινωνιών παραμένει σε ισχύ ως τις 3 Απριλίου 2028. Ακόμη το μέτρο ανανεώνεται ως έκτακτο και δεν έχει μονιμοποιηθεί.
- Όμως, τον Σεπτέμβριο έρχεται το «Chat Control 2.0». Πρόκειται για την μόνιμη και ακόμα πιο ενισχυμένη μορφή του κανονισμού «Chat Control 1.0» που θα επεκτείνεται και στις κρυπτογραφημένες υπηρεσίες (end-to-end encryption). Αν περάσει, δεν θα είναι πια κανονισμός που θα ανανεώνεται ως έκτακτος, αλλά θα αποτελέσει μόνιμη νομοθεσία της ΕΕ.
- Η ΕΕ προσπαθεί να περάσει το Chat Control και να κάμψει τις αντιστάσεις εδώ και χρόνια. Αλλά οι προσπάθειες σκόνταφταν πάνω στην Ευρωπαική Οδηγία 2002/58/ΕΚ, την Οδηγία «Ηλεκτρονικής Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων» που ρυθμίζει το απόρρητο των επικοινωνιών. Απαγόρευε στους παρόχους υπηρεσιών διαδικτυακών επικοινωνιών, όπως το Facebook, να σαρώνουν συστηματικά την ιδιωτική επικοινωνία των χρηστών, με σκοπό την προστασία του απορρήτου και των δεδομένων τους.
- Αυτό άλλαξε τον Ιούλιο 2021 με την έγκριση του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/1232, ο οποίος εισήχθη ως προσωρινή παρέκκλιση. Επρόκειτο για ένα προσωρινό μέτρο που επέτρεπε στους παρόχους υπηρεσιών να σαρώνουν οικειοθελώς τα μηνύματα των χρηστών για σεξουαλική κακοποίηση παιδιών.
Το «κλειδί» και η κρυπτογράφηση
Το κρίσιμο σημείο είναι ότι ο κανονισμός του 2021 δεν επεκτάθηκε σε υπηρεσίες ανταλλαγής μηνυμάτων με κρυπτογράφηση, όπως το WhatsApp ή το Signal, διατηρώντας ένα βασικό επίπεδο απορρήτου για τους χρήστες. Η κατάργηση της κρυπτογράφησης, όμως, έρχεται από τον Σεπτέμβριο με την εισαγωγή προς διαβούλευση του «Chat Control 2.0», με την ενισχυμένη μορφή του νομοσχεδίου)
Στις 9 Ιουλίου 2026 λοιπόν, το νομοσχέδιο «Chat Control 1.0» πέρασε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, που παρέτεινε την ισχύ του αμφιλεγόμενου νομοσχεδίου μέχρι τον Απρίλιο του 2028. Ενώ οι περισσότεροι ευρωβουλευτές ψήφισαν κατά παρά υπέρ της πρότασης (314 ψήφοι κατά, 276 υπέρ και 17 αποχές), δεν επιτεύχθηκε η απόλυτη πλειοψηφία που απαιτούνταν για την απόρριψή της (361 ψήφοι), με συνέπεια να εγκριθεί.
Το γεγονός ότι ενώ στην πραγματικότητα οι περισσότεροι ευρωβουλευτές καταψήφισαν την νομοθεσία, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο παραταύτα πέρασε τον νόμο, προκάλεσε έντονη δυσαρέσκεια και θεωρήθηκε πως θέτει ένα ιδιαίτερα επικίνδυνο προηγούμενο στην Ευρωβουλή.
Τι ψήφισαν τα κράτη – μέλη
Στις 23 Ιουλίου 2026 οι κυβερνήσεις των κρατών – μελών της ΕΕ επιβεβαίωσαν την προσωρινή παράταση του Chat Control 1.0, μέσω γραπτής διαδικασίας στο Συμβούλιο της ΕΕ, με αποτέλεσμα 25 χώρες να ψηφίσουν υπέρ, 1 κατά και 1 αποχή, παρατείνοντας τον νόμο για σάρωση των επικοινωνιών των πολιτών μέχρι τις 3 Απριλίου 2028.
Επίσημα στοιχεία για το τι ψήφισε η κάθε χώρα δεν δημοσιοποιήθηκαν. Στη γραπτή διαδικασία του Συμβουλίου της ΕΕ στις 23 Ιουλίου 2026, το Συμβούλιο δεν δημοσίευσε αναλυτικό δημόσιο κατάλογο που να περιγράφει λεπτομερώς την ψήφο κάθε χώρας και οι γραπτές διαδικασίες διεκπεραιώθηκαν εσωτερικά από τους πρέσβεις της ΕΕ.
Πάντως, κρίνοντας από την προηγούμενη στάση τους τον Νοέμβριο 2025, το μπλοκ των χωρών που υποστηρίζουν την νομοθεσία του Chat Control ήταν οι:
- Ελλάδα, Αυστρία, Βέλγιο, Βουλγαρία, Κροατία, Κύπρος, Δανία, Εσθονία, Φινλανδία, Γαλλία, Γερμανία, Ουγγαρία, Ιρλανδία, Λετονία, Λιθουανία, Λουξεμβούργο, Μάλτα, Πορτογαλία, Ρουμανία, Σλοβακία, Σλοβενία, Ισπανία, Σουηδία.
- Αντίθετη ήταν η Ιταλία.
- «Διχασμένες»: Οι Ολλανδία, Τσεχία, Πολωνία ήταν οι χώρες με «μοιρασμένη» στάση και με αστερίσκους. Υποστήριξαν μεν την επέκταση της προσωρινής νομοθεσίας «Chat Control 1.0», ωστόσο παραμένουν ιδιαίτερα επικριτικές και σθεναρά αντίθετες στην ξεχωριστή, ευρύτερη πρόταση «Chat Control 2.0». Η τελευταία πρόταση επιβάλλει την παραβίαση της κρυπτογράφησης που έχει προγραμματιστεί για συζήτηση από τον Σεπτέμβριο.
Πιερίδης: Ιεράρχηση «ασφάλειας» έναντι «ελευθερίας» μετά το 2001
Μετά την 11η Σεπτεμβρίου, η Ασφάλεια υπερίσχυσε της Ελευθερίας στις δυτικές δημοκρατίες, συμπεραίνει ο κ. Πιερίδης μιλώντας στους Data Journalists. Εντοπίζει καμπή μετά τα χτυπήματα στις ΗΠΑ και τον «πόλεμο κατά της τρομοκρατίας», όπου το τεκμήριο αθωότητας και οι ελευθερίες υποχώρησαν έναντι της ασφάλειας.
Αναφέρει την εκτεταμένη χρήση CCTV στο Ηνωμένο Βασίλειο ως παράδειγμα, όπου οπτικά τεκμήρια χρησιμοποιούνται συστηματικά στα δικαστήρια. Συμπεραίνει ότι οι ελευθερίες «σπάνε» στον βωμό της ασφάλειας ως υπέρτατου αγαθού.
Επισημαίνει πως οι νεότερες γενιές παρέχουν ευκολότερα συγκατάθεση για κοινοποίηση δεδομένων: «Εχει παγιωθεί κουλτούρα ένα κλικ συγκατάθεσης χωρίς προβληματισμό», δηλώνει και προσθέτει την κρίσιμη παράμετρο του ΑΙ: «Στο μέλλον η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν θα «διαβάζει» μόνο, αλλά θα διαμορφώνει ενεργά ανάγκες και επιθυμίες, με βάση μακρόπνοη ανάλυση συμπεριφορών, βιομετρικών και περιβαλλοντικών δεδομένων».
Το ΑΙ, μάλιστα, φαίνεται να λύνει το πρόβλημα κλίμακας για ανάλυση τεράστιων όγκων δεδομένων. Η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει τη δυνατότητα να επεξεργάζεται ασύλληπτο όγκο δεδομένων σε ελάχιστο χρόνο, εξάγοντας επίκαιρα και ακριβή συμπεράσματα από τα δεδομένα των πολιτών που θα συλλέγονται. Αυτή η τεχνική δυνατότητα επιταχύνει τη μετάβαση σε επόμενη φάση επιτήρησης με αυτοματοποιημένες αποφάσεις.
Τα εκατέρωθεν επιχειρήματα: Ασφάλεια ή Ιδιωτικότητα;
Οι υποστηρικτές του Chat Control και του μέτρου για την σάρωση όλων των επικοινωνιών των πολιτών της ΕΕ θεωρούν ότι η ιδιωτικότητα, ένα από τα θεμελιώδη δικαιώματα που προστάτευε πλήρως η ΕΕ, θα πρέπει τώρα να σταθμίζεται έναντι μιας πιθανής δημόσιας «βλάβης» που θα μπορούσε να επιφέρει.
Εκτιμούν ότι με το «Chat Control» καταπολεμάται η διαδικτυακή σεξουαλική κακοποίηση και εκμετάλλευση παιδιών. Κρίνουν ότι η προστασία των παιδιών πρέπει να είναι υψηλότερη προτεραιότητα από το δικαίωμα των πολιτών στην ιδιωτικότητα.
Και υποστηρίζουν ότι η προστασία των ανηλίκων από διαδικτυακή σεξουαλική προσέλκυση και κακοποίηση είναι ένα υπερισχύον ηθικό καθήκον που δικαιολογεί ενισχυμένα μέτρα ανίχνευσης ακόμα κι αν παύει έτσι η προστασία της ιδιωτικότητας των επικοινωνιών.
Αντίθετα, τα επιχειρήματα των επικριτών στους οποίους συμπεριλαμβάνονται και πολλοί αναγνωρισμένοι ειδικοί στην κρυπτογράφηση και την παρακολούθηση διεθνώς, τονίζουν ότι η νομοθεσία είναι στην καλύτερη περίπτωση πρακτικά μη εφαρμόσιμη και δεν θα έχει αποτελέσματα, ενώ στην χειρότερη περίπτωση θα αποδειχθεί επικίνδυνη.
Οι βασικές ενστάσεις που έχουν διατυπωθεί είναι:
- Η σάρωση των ιδιωτικών μηνυμάτων κάθε πολίτη όχι μόνο εισάγει σοβαρούς κινδύνους ασφαλείας αλλά αντιμετωπίζει αθώους πολίτες της ΕΕ ως εν δυνάμει υπόπτους.
- Η νομοθεσία του Chat Control επειδή θα αποτελεί μια εντολή «στόχευσης» της επικοινωνίας όλων, καταλήγει στην πράξη σε μαζική παρακολούθηση, με το που θα εγκατασταθεί η υποδομή σάρωσης σε μια πλατφόρμα.
- Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Προστασίας Δεδομένων (European Data Protection Board, EDPB) και ο Ευρωπαίος Επόπτης Προστασίας Δεδομένων (European Data Protection Supervisor EDPS), οι δύο βασικοί ανεξάρτητοι Ευρωπαικοί φορείς που επιβάλλουν τους κανόνες προστασίας δεδομένων και απορρήτου σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, διαφωνούν και προειδοποιούν ότι:
– η αδιακρίτως εφαρμοζόμενη σάρωση συνηθισμένων επικοινωνιών των πολιτών αποτελεί στην πράξη μαζική επιτήρηση που αντιμετωπίζει όλους τους πολίτες ως υπόπτους αντί να στοχεύει συγκεκριμένους εγκληματίες.
– έρχεται σε αντίθεση με τις θεμελιώδεις εγγυήσεις της Χάρτας Θεμελιωδών Δικαιωμάτων για την ιδιωτικότητα.
– το σπάσιμο της κρυπτογράφησης, δηλαδή ο εξαναγκασμός των συστημάτων να σαρώνουν μηνύματα πριν κρυπτογραφηθούν, αποδυναμώνει την ψηφιακή ασφάλεια των πολιτών αλλά και των ευαίσθητων κρατικών υπηρεσιών κάθε χώρας, ανοίγοντας κερκόπορτες για τους χάκερς και διάφορες κακόβουλες ομάδες.
- Το πραγματικό διακύβευμα είναι ότι επιτρέπεται σε εταιρίες τεχνολογίας και κυβερνήσεις να εισβάλλουν στην ιδιωτική επικοινωνία του οποιουδήποτε, χωρίς να χρειάζεται λόγος ή υποψία, απλώς για κάθε ενδεχόμενο, και να τους παρακολουθούν μήπως συμβαίνει κάτι παράνομο. Η ίδια λογική, δηλώνει ο Πάτρικ Μπράιερ, νομικός και πρώην ευρωβουλευτής, θα μπορούσε να εφαρμοστεί στα ταχυδρομεία, ζητώντας τους να ανοίγουν και να σαρώνουν τα πάντα. Θα μπορούσαν να εγκατασταθούν συσκευές σε ιδιωτικά σπίτια για να σαρώνουν ό,τι συμβαίνει εκεί.
- Προκύπτουν κίνδυνοι για τις υψηλής ασφαλείας κρατικές υπηρεσίες των χωρών – όπως τις στρατιωτικές υπηρεσίες, για τους πολιτικούς, τους μάρτυρες δημοσίου συμφέροντος, τους δημοσιογράφους. Όλοι αυτοί δεν θα μπορούν να έχουν ασφαλείς ιδιωτικές συνομιλίες και επικοινωνίες
Οι πιο αναγνωρισμένοι ειδικοί στην κρυπτογραφία συμπεραίνουν ότι πρόκειται για μαζική παρακολούθηση. Υπάρχει επίσης ο κίνδυνος για «ψευδώς θετικά» αποτελέσματα αφού οι αυτοματοποιημένοι σαρωτές της Τεχνητής Νοημοσύνης (οι αλγόριθμοι ανίχνευσης), ακόμη και στα υψηλότερα εφικτά επίπεδα ακρίβειας, συνήθως αναγνωρίζουν εσφαλμένα αθώο περιεχόμενο, θέτοντας τους απλούς πολίτες σε κίνδυνο ψευδών κατηγοριών και επιζήμιων ερευνών.
Οι σαρώσεις που κάνουν αυτά τα τεχνολογικά λογισμικά δεν μπορούν να καθορίσουν με ακρίβεια τι είναι νόμιμο και τι παράνομο, δήλωσε ο Πάτρικ Μπράιερ: «Λάβαμε αυτή την εβδομάδα (30.7.26) στοιχεία από τη Γερμανία που δείχνουν ότι πάνω από το 50% αυτών των αναφορών που προέκυψαν μέσα από την μαζική σάρωση ως ευρήματα ύποπτα για σεξουαλική κακοποίηση ανηλίκων δεν είναι στην πραγματικότητα ποινικά αξιοποιήσιμες».
Πλειός: Ο πολίτης το αντικείμενο παρακολούθησης
«Αν δούμε τη μεγάλη εικόνα, υπάρχουν πλέον πολλές παρεμβάσεις, κυρίως εντός Ευρωπαϊκής Ένωσης, του περιορισμού της ελευθερίας του λόγου και της ιδιωτικότητας. Δεν είναι το μόνο σημείο. Υπάρχουν αρκετά σημεία», μάς λέει ο Γιώργος Πλειός:
«Θεωρώ ότι με κάθε νέο βήμα ο πολίτης γίνεται στην ουσία το αντικείμενο παρακολούθησης. Αντικείμενο που υπερβαίνει τις συνταγματικές προβλέψεις και που προφανώς έχει να κάνει με την αποτροπή της οποιασδήποτε κινητοποίησης των πολιτών στο όνομα ενός κινδύνου. Σας θυμίζω και τον νόμο για τα Fake News που προκάλεσε αντιδράσεις».
Σε ιδιώτες η επιβολή του νόμου – Το SOS των ειδικών κρυπτογράφων
Μέσω του Chat Control η ΕΕ ουσιαστικά αναθέτει σε ιδιώτες το έργο επιβολής του νόμου. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με τον Economist, έχει προτείνει μέσω του Chat Control 2.0, να υποχρεώνονται οι πλατφόρμες ανταλλαγής μηνυμάτων και email να σαρώνουν και να χρησιμοποιούν τεχνητή νοημοσύνη για να επισημαίνουν οποιοδήποτε δυνητικά παράνομο περιεχόμενο, το οποίο θα στέλνεται για εκτίμηση.
Το 2021, μια ομάδα 14 από τους κορυφαίους ειδικούς στην κρυπτογράφησης παγκοσμίως, συμπεριλαμβανομένων των Whitfield Diffie και Ronald Rivest, των δύο θρυλικών κρυπτογράφων που τη δεκαετία του 1970 έθεσαν τα θεμέλια για τις μεθόδους κρυπτογράφησης που χρησιμοποιούνται ευρέως σήμερα, παρουσίασαν μια λεπτομερή επιχειρηματολογία κατά της μαζικής σάρωσης:
«Πρώτο ζήτημα είναι το πώς ο αλγόριθμος που χρησιμοποιείται θα ξεχώριζε μια αβλαβή οικογενειακή φωτογραφία στην παραλία ή ενώ μπανιάρουν ένα νήπιο από μια παράνομη φωτό που στοιχειοθετεί παιδεραστία. Εάν το αποτέλεσμα ήταν μια πλημμύρα ψευδώς θετικών αποτελεσμάτων, τότε οι συντονιστές θα κατέληγαν να πρέπει να βλέπουν τεράστιες ποσότητες ιδιωτικών δεδομένων.
Δεύτερη αντίρρηση είναι ότι μια τέτοια παρακολούθηση θα μπορούσε να αποτελέσει επικίνδυνα ολισθηρό προηγούμενο: μια κυβέρνηση που ξεκινά σαρώνοντας εικόνες σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών θα μπορούσε να επαναχρησιμοποιήσει το ίδιο λογισμικό για ένα ευρύτερο φάσμα περιεχομένου.
Τρίτον, εάν το σύστημα βασίζεται σε μια κεντρική βάση δεδομένων παράνομου περιεχομένου, χάκερς ή κατάσκοποι θα μπορούσαν να επεκτείνουν κρυφά αυτήν τη λίστα για να αναζητήσουν άλλα μυστικά».
Παιδεραστές, παιδόφιλοι και εγκληματικοί κύκλοι σεξουαλικής εκμετάλλευσης ανηλίκων και παιδικής πορνογραφίας θα «μετακινηθούν» μαζικά σε άλλα κανάλια επικοινωνίας, όπου θα κινδυνεύουν λιγότερο να ανιχνευτούν (Tor, Dark Web κα.). Η νομοθεσία δεν θα «πιάσει τους κακούς» και οι αρχές επιβολής του νόμου θα βρεθούν να ψάχνουν για εγκληματικό υλικό μέσα σε μια πλημμύρα ψευδώς θετικών αποτελεσμάτων (αθώες φωτό ή συνομιλίες), πολύ περισσότερα από όσα θα μπορούν ρεαλιστικά να επαληθεύσουν.
Νομικοί, βουλευτές και ειδικοί εκφράζουν την ανησυχία ότι το ζήτημα χρησιμοποιεί ένα κοινωνικά «ευαίσθητο» θέμα, όπως η παιδεραστία, ως ηθική δικαιολογία για να κάμψει και να ακυρώσει τα θεμελιώδη δικαιώματα 450 εκατομμυρίων πολιτών. Προβάλλουν ως απόδειξη το προηγούμενο με άλλα ευαίσθητα ζητήματα, π.χ. κατά παρέκκλιση μέτρα για την καταπολέμηση παράνομου χρήματος, για καταπολέμηση τρομοκρατίας, που ξεκίνησαν με αγαθές προθέσεις για το γενικό καλό αλλά κατέληξαν να στρέφονται εναντίον όλων ανεξαιρέτως των πολιτών περιορίζοντας βασικά τους δικαιώματα.
Υπάρχει ο κίνδυνος διάφοροι χάκερς ή κακόβουλες οντότητες να εκμεταλλευτούν το λογισμικό σάρωσης ως πλατφόρμα για παράνομες αναγνωρίσεις προσώπων και ψάρεμα ευαίσθητων πληροφοριών.
Οι εφαρμογές messenger με συμμετοχή τρίτων
Το 2022 οι Ian Levy και Crispin Robinson, και οι δύο ανώτερα μέλη της GCHQ, της βρετανικής κυβερνητικής υπηρεσίας πληροφοριών, κυβερνοασφάλειας και ασφάλειας επικοινωνιών, υποστήριξαν ότι η αποδυνάμωση της κρυπτογράφησης ενέχει επίσης τον κίνδυνο ενός κακόβουλου Ghost Protocol. Δηλαδή τον κίνδυνο οι εφαρμογές messenger να εισάγουν κυβερνητικούς παρακολουθητές ως μυστικούς ωτακουστές σε συγκεκριμένες συνομιλίες ή κλήσεις, αποκρύπτοντας παράλληλα την ειδοποίηση προς τον χρήστη ότι κάποιος τρίτος είχε συμμετάσχει στην κλήση.
Είναι, τελικά, άλλο πράγμα η στοχευμένη, κατόπιν δικαστικής έγκρισης παρακολούθηση ενός υπόπτου όταν υπάρχουν εύλογες ενδείξεις εμπλοκής του ή όταν ένα ανεξάρτητο δικαστήριο επιβεβαιώνει ότι είναι δικαιολογημένη η παρεμβολή στις επικοινωνίες του. Αλλά είναι εντελώς διαφορετικό, και παράνομο, η προληπτική παρακολούθηση όλων, ανεξαιρέτως.
Πηγή: https://www.datajournalists.co.uk
