του Γιάννη Χαμηλάκη
Πολλοί από εσάς θα έχουν διαβάσει τις αναφορές σχετικά με το πρόσφατο άρθρο του «Nature«, με την ονομασία «Genetics Origins of the Minoans and Mycenaeans». Δεν γνωρίζω πόσοι από εσάς το έχετε διαβάσει, λόγω του ότι είναι διαθέσιμο μόνο κατόπιν πληρωμής. Εγώ μόλις το διάβασα. Δεν είμαι ειδικός στο DNA, αλλά αυτές είναι οι πρώτες σκέψεις μου.
1. Η μελέτη βασίζεται κυρίως σε 19 αρχαία πρόσωπα. 16 από Ελλάδα και 3 από Τουρκία, από την Νεολιθική Εποχή έως την εποχή του Χαλκού.
2. Έχουν χρησιμοποιήσει και δευτερεύοντες πηγές, συμπεριλαμβανομένου και 28 Μοντέρνων Ελληνικών.
3. Σε οποιαδήποτε μελέτη βασισμένη σε στατιστικές αναλύσεις, γενετικές ή άλλες, αυτό θεωρείται μικρό δείγμα, έχοντας λάβει στα υπόψη την επεκτατική και μεγάλη γκάμα ερωτήσεων καθώς επίσης και τα γενικά συμπεράσματα που προκύπτουν.
4. Βασισμένοι σε αυτό το μικρό δείγμα, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι, α) Οι Μινωίτες και οι Μυκηναίοι, ήταν ομοιογενείς, στηρίζοντας τη θεωρία ότι είχαν γενετική συνοχή. β) Οι Μινωίτες και οι Μυκηναίοι, ήταν γενετικά ‘όμοιοι’ γ) Οι Μοντέρνοι Έλληνες μοιάζουν με τους Μυκηναίους αλλά με μερικά στοιχεία της πρώιμης νεολιθικής καταγωγής δ) τα συμπεράσματα στηρίζουν την ιδέα συνοχής αλλά όχι της απομόνωσης στην ιστορία του αποικισμού του Αιγαίου, πριν και μετά τη περίοδο των πρώτων πολιτισμών τους.
5. Δόθηκαν οι ταμπέλες «Μινωίτες» και «Μυκηναίοι» στα δείγματα που βρέθηκαν είτε στη Κρήτη, είτε στη κυρίως χώρα, χωρίς να γίνει αναφορά στην εκτενή συζήτηση που αφορά την προβληματική φύση τέτοιων εθνικών ετικετών, στο Αιγαίο αλλά και ευρύτερα. Επίσης, δεν μαθαίνουμε τίποτα όσον αφορά το συγκεκριμένο περιεχόμενο, την τελετή ταφής, καθώς επίσης και άλλα χαρακτηριστικά και ευρήματα, που θα μπορούσαν να μας παρέχουν πιο πολλές πληροφορίες όσον αφορά την κοινωνική ταυτότητα των ανθρώπων αυτών. Η μόνη κατηγοριοποίηση που έγινε ήταν ως «Μινωίτης» ή «Μυκηναίος».
6. Άλλες υποστηρικτικές πληροφορίες είναι ακόμη πιο αμφίβολες. Για παράδειγμα, αναφέρουν την διανομή κοινών τοπωνυμιών στη Κρήτη και την κυρίως χώρα της Ελλάδας. Οι βιβλιογραφικές αναφορές είναι χρονολογημένες το 1896! Αλλού, αναφέρουν ότι η απεικόνιση των ανθρώπων της εποχής του χαλκού, έχει διατηρηθεί σε πολύχρωμα πήλινα αγγεία, απεικονίζοντας τους ανθρώπους του Αιγαίου, κυρίως με μαύρα μαλλιά και μάτια και βάσει αυτού ισχυρίζονται ότι υπάρχει σύνδεση μεταξύ φαινότυπου και γενότυπου. Δεν αναφέρονται καν στην ιδέα ότι είναι καλλιτεχνική έκφραση όπως στις περιπτώσεις χρήσης κόκκινου και λευκού χρώματος στο δέρμα.
7. Γενικά, είναι εκπληκτικό το γεγονός ότι οι περισσότερες αρχαιολογικές αναφορές είναι πλέον χρονικά ξεπερασμένες και καμία μελέτη σε κοινωνική και πολιτιστική ταυτότητα καθώς επίσης και σε θέματα που τα αφορούν, δεν αναφέρονται πουθενά. Το «ιστορικό πολιτιστικό σχολείο» όπως ονομάζεται στην αρχαιολογία, βασίζεται σε υποθετικές ομοιογενείς, κοινωνικές και πολιτιστικές οντότητες («Οι Μινωίτες» και οι «Μυκηναίοι») και σε διαψευσμένες πεποιθήσεις, όπως ή άνοδος του «πολιτισμού», μια έκφραση που χρησιμοποιείται γραπτώς.
8. Αυτή η μελέτη, ήδη προβάλλεται στη κεντρική σελίδα του Ελληνικού νεοναζιστικού κόμματος. Οι συγγραφείς φυσικά δεν ευθύνονται για αυτό. Αλλά τέτοιες αφελείς δηλώσεις (βασισμένες σε ελλειπείς πληροφορίες) πάνω σε γενετικές (και υποτιθέμενες πολιτιστικές) εξελίξεις, ήταν δεδομένο ότι θα τραβούσε την προσοχή και εκμετάλλευσή τους από εξτρεμιστές και νεοναζί. Οι ίδιοι άνθρωποι φυσικά απαρνήθηκαν την τελευταία και μοναχική γραμμή της αναφοράς, βασισμένη σε άρθρο του John Myres «Ότι οι Έλληνες δεν αναδύθηκαν πλήρως μορφοποιημένοι από τα βάθη της ιστορίας, αλλά ήταν όντως άνθρωποι εμβυθισμένοι στην διαδικασία της εξέλιξης.”
9. Για τους παραπάνω λόγους, θα είμαι βαθιά σκεπτικός όσον αφορά αυτήν και άλλες σχετικές μελέτες που αγνοούν πόσο πολύπλοκα και δύσκολα είναι τα θέματα της κοινωνικής και πολιτιστικής κουλτούρας.
Μετάφραση: Κατερίνα Ρέιλι
Πηγή: Yannis Hamilakis
