Η Εθνική Σοσιαλιστική Πατριωτική Οργάνωση[1][2][3] ή Εθνικοσοσιαλιστική Πατριωτική Οργάνωση[4][5][6] ή Ελληνική Σοσιαλιστική Πατριωτική Οργάνωση[7][8] ή απλάΕΣΠΟ ήταν μια εθνικοσοσιαλιστική και φασιστική οργάνωση δωσιλόγων στην περίοδο της τριπλής Κατοχής. Υπέστη συντριπτικό πλήγμα από το σαμποτάζ της αντιστασιακής οργάνωσης ΠΕΑΝ με την ανατίναξη των κεντρικών γραφείων της στην γωνία Γλάδστωνος και Πατησίων
Πρώτος αρχηγός της οργάνωσης ήταν ο ιατρός Γεώργιος Βλαβιανός που παραιτήθηκε όταν προέκυψαν εσωτερικές αντιθέσεις στην οργάνωση μεταξύ Γερμανόφιλων και Ιταλόφιλων. Μετά την εσωτερική διαμάχη αρχηγός της οργάνωσης αναδείχτηκε από την Γερμανόφιλη πτέρυγα ο επίσης ιατρός Σπύρος Στεροδήμας. Μια από τις κύριες δράσεις τους ήταν η λεηλασία της συναγωγής στη οδό Μελιδόνι στην Αθήνα από το τμήμα νεολαίας της ΕΣΠΟ(Τμήμα Πρωτοπόρων Νέων) καθώς και η κατάδοση κομμουνιστών στις αρχές. Με την ΕΣΠΟ συνεργάστηκε στενά ο Γεώργιος Μερκούρης. Η σφραγίδα της οργάνωσης ήταν η Ελληνική σημαία με τον αγκυλωτό σταυρό.[9] Ενώ στα γραφεία της οργάνωσης κυμάτιζε η γερμανική, η ελληνική, η ιταλική και η ιαπωνική σημαία[10]. Κομβικός στόχος της ΕΣΠΟ ήταν η στρατολόγηση Ελλήνων για να δημιουργηθεί Ελληνική λεγεώνα ώστε να αποτελέσει τμήμα πολυεθνικού τμήματος των Waffen SS για να πολεμήσει ενάντια της ΕΣΣΔ. Τα σχέδια διακόπηκαν καθώς υπήρξε βέτο από την Ιταλική Κατοχική δύναμη[11].
Τα σχέδια της ΕΣΠΟ διακόπηκαν καθώς πολλά στελέχη της και ο αρχηγός της σκοτώθηκαν (29 μέλη της ΕΣΠΟ σκοτώθηκαν 27 μέλη τραυματίστηκαν ενώ γύρω στους έξι Γερμανούς τραυματίστηκαν ελαφρά[12]), όταν η ομάδα αντιστασιακών της ΠΕΑΝ ανατίναξε τα κεντρικά γραφεία της οργάνωσης στο κέντρο της Αθήνας. Ο θάνατός του σήμανε την εγκατάλειψη αυτών των σχεδίων, και ουσιαστικά το τέλος της ΕΣΠΟ. Μετά την ανατίναξη των γραφείων της ΕΣΠΟ, στις 22 Σεπτεμβρίου 1942, η Γκεστάπο συνέλαβε δέκα εξέχοντες Εβραίους, σε αντίποινα για την έκρηξη αυτή.[13]
Αρχηγός της ΕΣΠΟ μετά την ανατίναξη των γραφείων της ανέλαβαν ο φιλόσοφος Αριστείδης Ανδρόνικος[11] και ο δημοσιογράφος Γεώργιος Τριαντόπουλος. Η οργάνωση στεγάστηκε στην οδό Σταδίου και αργότερα στην οδό Ακαδημίας. Ενώ πριν την σύλληψη των μελών της ΠΕΑΝ η οργάνωση στόχευε στην εκτέλεση του αρχηγού της ΕΣΠΟ Καλλιθέας και στην ανατίναξη των γραφείων της ίδιας συνοικίας.
Δύο μέλη της ΕΣΠΟ εκτελέστηκαν από τον ΕΛΑΣ στα Δεκεμβριανά[14]. Αρκετά μέλη της ΕΣΠΟ καταδικάστηκαν μετά την Απελευθέρωση, αλλά αφέθηκαν ελεύθερα μέσα στα πλαίσια του εμφυλιακού κράτους.
πηγή:wikipedia.org
