Όταν ξεκίνησα την έρευνα για τη συμμετοχή μεταναστών σε πολιτιστικά δρώμενα δεν περίμενα να βρω τόσο υλικό. Σιγά σιγά ανοίχτηκε μπροστά μου ένας παράλληλος κόσμος που αλληλεπιδρά, αναπτύσσεται, εφάπτεται, αναμιγνύεται, αγωνίζεται για να εκφραστεί, να υπάρξει και να συνυπάρξει στον “κατεστημένο” κόσμο. Μεγάλες οι συζητήσεις και οι προβληματισμοί, μιας και είναι διαφορετικό το πρίσμα και η απόσταση από την οποία ο κάθε εμπλεκόμενος βλέπει τα πράγματα και θέτει τους επιδιωκόμενους στόχους από μια τέτοια συμμετοχή. Πεδίο με έννοιες φορτισμένες, όπως η ένταξη ως ενσωμάτωση στην κυρίαρχη πολιτική και κουλτούρα, η διαφορετικότητα, αλλά και η ισότητα που σημαίνει και εξίσου κριτική στάση, η αποδοχή, η συμμετοχή και η συμβίωση. Και παρόλο που ποτέ η Ελλάδα δεν ήταν ομοιογενής πληθυσμός, η ελληνική κοινωνία εξακολουθεί να είναι σε αρχικό στάδιο όσον αφορά την αποδοχή της ισότιμης συνύπαρξης με τον ξένο. Στόχος ωστόσο αυτού του άρθρου δεν είναι να παραθέσει και να αναλύσει θεωρητικούς προβληματισμούς, ούτε όμως απλά να καταγράψει σχετικές πρωτοβουλίες ή φορείς. Κύρια επιδίωξή μας ήταν να δούμε πώς βιώνεται και τι σημαίνει η συμμετοχή στον πολιτισμό για όσους βρέθηκαν στη χώρα μας για πολύ ή για λίγο, από ανάγκη ή επιλογή.
Φωτογραφία από την πρώτη εκδοχή της παράστασης «Είμαστε οι Πέρσες» που παρουσιάστηκε το 2013 στο πλαίσιο του ReMap 4
Η παράσταση «Ε-ΦΥΓΑ» στο Συνεργείο είναι ένα από τα πιο πρόσφατα παραδείγματα συμμετοχικής δράσης μεταναστών σε θεατρικό επίπεδο. Το όλο εγχείρημα ξεκίνησε πριν από πέντε χρόνια ως εργαστήρι δραματοθεραπείας για πρόσφυγες, σε συνεργασία με την ΜΚΟ Αμάκα. Τα τελευταία 3 χρόνια η ομάδα έχει σταθεροποιηθεί. Το 2011 με το “Station Athens“ δουλεύτηκε το ταξίδι προς την Ελλάδα και οι προσωπικές εμπειρίες των προσφύγων με σωματικό θέατρο, γιατί ακόμα δεν υπήρχε επαρκής γνώση της γλώσσας. Μετά ανέβηκε το “Eίμαστε σπίτι”, με θέμα το πώς χτίζει ο μετανάστης τη ζωή του στη νέα χώρα υποδοχής. Κατόπιν, το “Είμαστε οι Πέρσες” βασισμένο στους Πέρσες του Αισχύλου και πιο πρόσφατα το “Έφυγα”, που καταπιάνεται με τους λόγους για τους οποίους άφησαν οι μετανάστες την πατρίδα τους, το διάστημα δηλαδή πριν το ταξίδι τους προς την Ελλάδα.
Προηγούμενο
