To Golden Dawn Watch συστάθηκε περίπου ένα μήνα πριν την έναρξη της δίκης της Χρυσής Αυγής, από 4 φορείς: την Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, το Παρατηρητήριο για το φασιστικό και ρατσιστικό λόγο στα ΜΜΕ που λειτουργεί υπό το Μορφωτικό Ιδρυμα της ΕΣΗΕΑ, τον Αντιφασιστικό Συντονισμό Αθήνα-Πειραιά και το Συμβούλιο Ένταξης Μεταναστών του Δήμου Αθηναίων. Γιατί όμως κρίναμε αναγκαία την σύστασή του; Γιατί η εμπειρία από άλλες δίκες όπου εμπλέκονταν μέλη ή βουλευτές της Χρυσής Αυγής και το κλίμα που επικρατούσε στην αίθουσα, καθώς και η μειωμένη δημοσιότητα των συγκεκριμένων διαδικασιών, έδειξαν ότι η καταγραφή και δημοσιοποίηση όλων αυτών που συμβαίνουν στην αίθουσα που εκδικάζεται η δίκη της ΧΑ ήταν κάτι παραπάνω από αναγκαία: ήταν επιβεβλημένη.
Ως τώρα δεν έχουμε διαψευσθεί. Όπως και στην περίπτωση του ΝSU στη Γερμανία, της γνωστής ακροδεξιάς οργάνωσης που αυτοαποκαλείτο Εθνικοσοσιαλιστικό υπόγειο Δίκτυο (και που διέπραξε 10 φόνους, 9 εκ των οποίων με ρατσιστικά κίνητρα σε μετανάστες και ένα φόνο γυναίκας αστυνομικού), η δημοσιότητα έπαιξε πολύ μεγάλο ρόλο. Η δίκη του ΝSU είναι σε εξέλιξη τα τελευταία 3 χρόνια και διαπιστώθηκε η ίδια ανάγκη με τη δική μας. Όπως χαρακτηριστικά έχει δηλώσει σε συνέντευξή του στα «Ενθέματα της Αυγής» ένα από τα μέλη του αντίστοιχου παρατηρητηρίου της δίκης, του NSU Watch, ο Ούλι Γεντς , η διαρκής και συνεπής δημοσιοποίηση των πρακτικών δίνει τη δυνατότητα στην κοινή γνώμη και στους ευαισθητοποιημένους ανθρώπους να ενημερώνονται σφαιρικά για την πορεία της δίκης. Στο διάστημα που έχει μεσολαβήσει από την αρχή της δίκης, πολλοί πολίτες και πολιτικοί έχουν πειστεί ότι δεν ισχύει η επίσημη αφήγηση, ότι δηλαδή το NSU ήταν τάχα μόνο μια απομονωμένη τριάδα νεοναζιστών. Η κριτική στην απροθυμία διαλεύκανσης της υπόθεσης αυξάνεται. Λέει σχετικά ο Ούλι Γεντς: «Συχνά μας απογοητεύει η έλλειψη αλληλεγγύης προς τα θύματα του NSU και το μειωμένο ενδιαφέρον για την πορεία της δίκης. Η καταπολέμηση του θεσμικού ρατσισμού απαιτεί μεγάλες αντοχές και είναι βέβαιο πως βρισκόμαστε μόλις στην αρχή ενός σκληρού και πολύπλευρου αγώνα για την αλήθεια και για την κοινωνική επανένταξη των θυμάτων».
Παραλληλίζοντας λοιπόν τις δυο υποθέσεις, μιλάμε για δυο οργανώσεις που διέπονται από το ίδιο ιδεολογικό υπόβαθρο, μέρος της δράσης τους είναι η αφαίρεση ανθρώπινων ζωών λόγω διαφορετικότητας, και στις δυο περιπτώσεις έχουμε τους θεσμούς και τις αρχές να προσπαθούν να προσδώσουν στα αδικήματα το χαρακτήρα μεμονωμένων περιστατικών. Και στις δυο υποθέσεις, τέλος, έχουμε τουλάχιστον ενδείξεις για συνεργασία ή όσμωση, όπως έχει χαρακτηριστικά αναφερθεί εντός της αίθουσας της δίκης της Χρυσής Αυγής, μεταξύ των οργανώσεων και των αστυνομικών αρχών. Πράγμα που καθιστά την ύπαρξη τέτοιων πρωτοβουλιών όπως το Παρατηρητηριο για τη δικη της ΧΑ πολύ σημαντική.
Ο Ούλι Γεντς, λοιπόν, ήταν ένας από τους ανθρώπους που ήρθαμε σε επαφή για να στήσουμε και το δικό μας Παρατηρητήριο. Σε κάθε δικάσιμο υπάρχει δικηγόρος που παρακολουθεί και καταγράφει ό,τι γίνεται μέσα στην αίθουσα. Σε πραγματικό χρόνο το στέλνει στην ομάδα ροής, προκειμένου να μορφοποιηθεί ώστε να διοχετευτεί με μικρή χρονική απόσταση, μόλις λίγων λεπτών, στα δυο δημοφιλέστερα για το ελληνικό κοινό κοινωνικά δίκτυα, το facebook και το twitter. Στη συνέχεια συγκεντρώνει όλη την πληροφόρηση σε μια εύληπτη αναφορά που δημοσιεύεται στον διαδικτυακό του τόπο goldendawnwatch.οrg, δίνοντας τη δυνατότητα στους ενδιαφερόμενους να παρακολουθούν, αλλά και να ανατρέχουν σε όλα όσα έχουν διαδραματιστεί εντός της αίθουσας του δικαστηρίου. Επιμένουμε στο ζήτημα της καταγραφής γιατί η δίκη αυτή, η τόσο σημαντική, δεν καταγράφεται πουθενά, και με κανέναν τρόπο, εκτός από τις χειρόγραφες, σημειώσεις του γραμματέα της έδρας, οι οποίες ωστόσο δεν δημοσιοποιούνται, παρά τις πολλές εκκλήσεις για αυτό από τους δικηγόρους της Πολιτικής Αγωγής. Όπως πολλές φορές έχουμε πει και θα συνεχίσουμε να λέμε, υπάρχει αρχειακό υλικό από την κατάθεση του Αλέκου Παναγούλη το 1975, στη δίκη των βασανιστών της Χούντας, για όσα είχε υποστεί από το Θεοφιλογιαννάκο. Εν έτει 2015-2016, όμως, δεν υπάρχει ούτε απλή φωνοληψία, ενώ ζήτημα τίθεται κάθε φορά ακόμη και για τη φωτογράφηση.
Από τη στιγμή που ανακοινώθηκε η δίκη, η Πολιτική αγωγή υποστήριξε σθεναρά, και με τη δική μας στήριξη, το αίτημα για την μεταφορά της δίκης από τις Γυναικείες Φυλακές Κορυδαλλού στο Εφετείο Αθηνών. Εκτός από το γεγονός ότι ήταν μια δίκη εντός φυλακών, με ό,τι αυτό μπορεί να σημάνει για τη δημοκρατία, η αίθουσα στον Κορυδαλλό είναι πολύ μικρή για να εξυπηρετήσει τις ανάγκες μιας τόσο σημαντικής δίκης που συνοδεύεται από μεγάλη ένταση. Εκτός της αίθουσας, δεν υπάρχουν διαφορετικοί χώροι για τους μάρτυρες, τους κατηγορούμενους, τους δικηγόρους των διαφορετικών πλευρών, με αποτέλεσμα τις συχνές εντάσεις. Μια χαρακτηριστική ήταν όταν ο συνήγορος της υπεράσπισης επιτέθηκε σε γερμανό δημοσιογράφο και χαστούκισε νεαρή κοπέλα από το ακροατήριο, όταν έσπευσε να τον υπερασπιστεί. Ο λόγος ήταν ότι βρισκόταν στο χώρο που χρησιμοποιούσε η Χρυσή Αυγή. Αυτός όμως ο χώρος είναι ο κοινόχρηστος διάδρομος που οδηγεί στις τουαλέτες. Περίεργη είναι και η στάση της αστυνομίας, η οποία εκείνη την ημέρα λειτούργησε σαν το περιστατικό να είχε γίνει αντίστροφα. Υπάρχουν πολλά τέτοια περιστατικά, με τους αστυνομικούς πολλές φορές να μας ρωτούν αν θέλουμε κάτι ή αν χρειαζόμαστε συνοδεία για να πάμε π.χ. στην τουαλέτα. Το ζητούμενο όμως ήταν και είναι να διαμορφώνονται έτσι οι συνθήκες ώστε να μην χρειάζεται κανείς την προστασία κανενός.
Ερχόμαστε πια στο Εφετείο Αθηνών, μετά την πίεση που ασκήθηκε ακόμη και από τη μητέρα του Παύλου Φύσσα, η οποία ζήτησε την παρέμβαση του ίδιου του Πρωθυπουργού για την επίσπευση της διαδικασίας και τη μεταφορά της δίκης. Στο Εφετείο, λοιπόν, ενώ υπήρχε ικανό χρονικό διάστημα και για την προετοιμασία της αίθουσας, αλλά και των σχετικών μέτρων ασφαλείας, την πρώτη μέρα, δηλαδή τη Δευτέρα 27 Ιουνίου, γίναμε μάρτυρες απίστευτων περιστατικών. Το κοινό και των δυο πλευρών (γιατί εδώ είχαμε και παρουσία στο ακροατήριο για πρώτη φορά κοινού υπέρ της Χρυσής Αυγής) να μπαίνει από την ίδια είσοδο και να χρειάζεται σύμφωνα με τον αρχικό αποτυχημένο σχεδιασμό να μοιραστεί και τις ίδιες θέσεις: ο αστυνομικός, για παράδειγμα, που ήταν υπεύθυνος για τα μέτρα μέσα στην αίθουσα έστειλε αρχικά τη μητέρα του Π. Φύσσα να καθίσει ανάμεσα στους Χρυσαυγίτες. Στην αρχή στην αίθουσα μπήκαν μόνο υποστηρικτές της Χρυσής Αυγής, και όταν άλλος κόσμος ζήτησε να μπει, οι αστυνομικοί αρχικώς είπαν ότι η αίθουσα ήταν γεμάτη, ενώ ήταν άδεια. Με τη μεσολάβηση των δικηγόρων της Πολιτικής Αγωγής επετράπη η είσοδος, αλλά όπως μας κατήγγειλαν, υπήρξαν αστυνομικοί οι οποίοι επιχείρησαν να τρομοκρατήσουν το κοινό, λέγοντάς τους ότι μπαίνουν στην αίθουσα με δική τους ευθύνη.
Θα θέλαμε οι αναφορές του Παρατηρητηρίου να ήταν μόνο για όσα αποκαλύπτονται εντός της αίθουσας. Και όχι να είναι γεμάτες από την παράθεση τέτοιων γεγονότων. Στη Γερμανία, στην αντίστοιχη δίκη, όλα αυτά που εμείς αντιμετωπίσαμε ως προβλήματα, ήταν αυτονόητα και δεν τέθηκε ζήτημα. Από τα μεγάλα ζητούμενα είναι η δημοσιότητα. Και είναι έτσι γιατί η πλειοψηφία των ΜΜΕ, εκτός από την πρώτη μέρα έναρξης της δίκης που το θέμα ήταν τα δρακόντεια μέτρα, δεν ασχολείται με την ουσία της υπόθεσης και την εξέλιξή της. Ασχολείται, με εξαιρέσεις, όταν υπάρχει το …τυρακι (το ξέσπασμα της μητέρας του Παύλου ή τα επεισόδια), όταν υπάρχει δηλαδή κάτι που πουλάει.
Εδώ όμως ανοίγει η κουβέντα για το τι θέλει ο κόσμος, και ειδικά κατά πόσο ενδιαφέρεται για την ουσία στη συγκεκριμένη δίκη. Τα νούμερα που εμείς έχουμε στη διάθεσή μας δείχνουν ότι ο κόσμος ενδιαφέρεται για την ουσία της δίκης και αναζητά τη συγκεκριμένη πληροφόρηση. Είναι χαρακτηριστικό ότι από τον Απρίλιο του 2015 ως και τον Ιούνιο του 2016, οι λογαριασμοί των κοινωνικών δικτύων του Golden Dawn Watch αριθμούν πάνω από 18.000 φίλους/ακόλουθους, με τις θεάσεις του περιεχομένου που δημοσιεύει το Παρατηρητήριο να ξεπερνούν τα 7 εκατομμύρια σε αυτούς τους 14 μήνες.
Με όσα προβλήματα συνεχίζουν να υπάρχουν, που ελπίζουμε να λυθούν, το Παρατηρητήριο, θα συνεχίζει να καταγράφει και να δημοσιοποιεί ό,τι γίνεται εντός της αίθουσας του Δικαστηρίου. Για να μπορεί να τα κάνει αυτά, το Παρατηρητήριο χρειάζεται και την ψηφιακή και τη φυσική σας στήριξη. Ψηφιακή, σε ό,τι αφορά τη διάδοση των πληροφοριών που μεταδίδουμε σε κάθε δικάσιμο, και φυσική, με την φυσική σας παρουσία στο ακροατήριο. Γιατί όπως μας είχε πει και ο Ουλι Γεντς από το NSU Watch, τα θύματα και οι συγγενείς τους θα πρέπει να δικαιωθούν και ενώπιον της κοινωνίας.
Το κείμενο είναι η ομιλία της Ελευθερίας Κουμάντου στην εκδήλωση με θέμα την άνοδο της Ακροδεξιάς στην Ευρώπη και τη δίκη της Χρυσής Αυγής, που διοργανώθηκε την Παρασκευή 1 Ιουλίου, στο πλαίσιο του 19ου Αντιρατσιστικού Φεστιβάλ της Αθήνας.
