της Άντλα Σασάτη
Το Σχέδιο Νόμου για τη Μετανάστευση που συζητείται αύριο στην ολομέλεια της Βουλής σηματοδοτεί μια επικίνδυνη μετατόπιση της ελληνικής μεταναστευτικής πολιτικής: από τη διοικητική διαχείριση της μετανάστευσης προς την ποινικοποίηση της παρουσίας μεταναστών στη χώρα. Αυτή η κατεύθυνση δεν φέρνει ούτε τάξη, ούτε ασφάλεια, ούτε κοινωνική συνοχή· οδηγεί σε περιθωριοποίηση, αβεβαιότητα, ανασφάλεια και αστάθεια.
Ποινικοποίηση της διαμονής
Η πιο προβληματική διάσταση του νομοσχεδίου είναι η ποινικοποίηση της διαμονής χωρίς έγγραφα. Οι ποινές φυλάκισης και τα υπέρογκα πρόστιμα που προβλέπονται δεν θα αντιμετωπίσουν τα υπαρκτά ζητήματα στο μεταναστευτικό. Θα ενισχύσουν την εκμετάλλευση, θα σπρώξουν χιλιάδες ανθρώπους στην αδήλωτη εργασία και στη σκιά. Η μετανάστευση δεν είναι έγκλημα· είναι κοινωνικό φαινόμενο που χρειάζεται ρεαλιστική διαχείριση και όχι καταστολή.
Το τέλος της άδειας για «εξαιρετικούς λόγους»
Ανησυχητική είναι και η πρόβλεψη για κατάργηση της άδειας διαμονής «για εξαιρετικούς λόγους». Η διάταξη αυτή λειτουργούσε ως δίχτυ ασφαλείας για ανθρώπους με ισχυρούς δεσμούς στη χώρα, που όμως έχασαν την άδειά τους λόγω γραφειοκρατίας, ασθένειας κ.ά.
Ενα χαρακτηριστικό παράδειγμα: άνδρας 63 ετών από τη Νιγηρία, έμπορος με οικογένεια εδώ, ζει στην Ελλάδα πάνω από 25 χρόνια. Στην οικονομική κρίση λόγω Covid δεν μπόρεσε να πληρώσει όλες τις ασφαλιστικές εισφορές του, όπως πολλοί Ελληνες, κατάφερε όμως και ρύθμισε τα χρέη του, αλλά έχασε την άδεια διαμονής. Η δυνατότητα «εξαιρετικών λόγων» του επέτρεψε να συνεχίσει να ζει νόμιμα στη χώρα όπου έχει ριζώσει. Αν καταργηθεί, άνθρωποι σαν κι αυτόν θα βρεθούν χωρίς διέξοδο, παρότι η ζωή τους είναι άρρηκτα δεμένη με την Ελλάδα.
Ασάφεια και αυθαιρεσία
Το νομοσχέδιο διευρύνει τους λόγους απαγόρευσης εισόδου με έννοιες όπως «δημόσια τάξη» και «εθνική ασφάλεια», ανοίγοντας τον δρόμο για αυθαίρετες αποφάσεις ακόμα και εις βάρος ανθρώπων με μακροχρόνια διαμονή. Παράλληλα, η διοικητική κράτηση έως 24 μήνες και η ηλεκτρονική επιτήρηση εγείρουν σοβαρά ζητήματα ως προς τη συμβατότητά τους με θεμελιώδη δικαιώματα.
Η ξεχασμένη διάσταση της ένταξης
Το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου δεν είναι υπεύθυνο μόνο για την αποτροπή αφίξεων. Εχει την ευθύνη για μια ολοκληρωμένη πολιτική που να αφορά και τους ανθρώπους που ζουν ήδη εδώ, εργάζονται, πληρώνουν φόρους, μεγαλώνουν παιδιά. Η σημερινή νομοθετική κατεύθυνση και το αφήγημα για αντικίνητρα, για δυσκολότερη διαμονή στη χώρα που ενισχύει τον ρατσισμό και τις διακρίσεις, τους αφήνει σε καθεστώς αβεβαιότητας. Χωρίς σταθερότητα, δεν υπάρχει κοινωνική συνοχή ούτε πραγματική ανάπτυξη.
Κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες
Η αβεβαιότητα, το αρνητικό αφήγημα για τους μετανάστες και η ποινικοποίηση της μετανάστευσης ωθούν ακόμα και μετανάστες με πολλά χρόνια νόμιμης διαμονής να εγκαταλείπουν τη χώρα. Νέοι και νέες δεύτερης γενιάς με πτυχία, ταλέντα, ειδίκευση σε συγκεκριμένους τομείς αλλά και απλοί μετανάστες και μετανάστριες που είναι ενταγμένοι στην ελληνική πραγματικότητα. Το αποτέλεσμα είναι έλλειψη εργατικών χεριών σε γεωργία, τουρισμό, φροντίδα ηλικιωμένων και άλλους κρίσιμους τομείς, μειωμένες καταβολές εισφορών στα ασφαλιστικά ταμεία, μειωμένη αγοραστική δύναμη κ.ο.κ. Η Ελλάδα δεν αντέχει τέτοιες απώλειες. Η αποδυνάμωση της νόμιμης παραμονής δεν είναι μόνο άδικη· είναι και αντιπαραγωγική.
Τι χρειάζεται
– Διατήρηση και ενίσχυση της άδειας «εξαιρετικών λόγων».
– Περιορισμός της διοικητικής κράτησης και εναλλακτικές λύσεις.
– Νέοι τύποι αδειών βάσει εργασίας, οικογένειας και μακροχρόνιας παρουσίας.
– Ενεργές πολιτικές ένταξης για κοινωνική συνοχή και σταθερότητα.
Ενα διαφορετικό όραμα
Η μεταναστευτική πολιτική δεν μπορεί να είναι μόνο αποτροπή και καταστολή. Χρειάζεται όραμα, ανθρωπισμό και δικαιοσύνη. Οι μετανάστες δεν είναι πρόβλημα· είναι άνθρωποι που ήδη συνεισφέρουν στην κοινωνία και την οικονομία. Μια δημοκρατική κοινωνία δεν χτίζεται αποκλείοντας όσους ζουν εδώ· χτίζεται με νομιμότητα, συμμετοχή και προοπτική για όλους.
* Διευθύντρια του Ελληνικού Φόρουμ Μεταναστών
Πηγή: efsyn.gr
