του Γιώργου Παγούδη
Σοβαρές ευθύνες στο ελληνικό Λιμενικό και στις θανάσιμες πρακτικές αποτροπής προσφύγων που εφαρμόζει στα σύνορα εντοπίζει το αναλυτικό πόρισμα του Γραφείου Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Frontex για το πολύνεκρο ναυάγιο στις 3 Απριλίου 2025 στα ανοιχτά της Λέσβου, που άφησε πίσω του επτά νεκρούς πρόσφυγες και μετανάστες. Το πόρισμα, προϊόν ενδελεχούς και λεπτομερούς έρευνας, εκδόθηκε τον περασμένο Απρίλιο, έναν χρόνο μετά τις ενέργειες του Λιμενικού. Το Γραφείο Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Frontex, που λειτουργεί με εγγυήσεις ανεξαρτησίας από την ίδια τη Frontex, καταλογίζει στο Λιμενικό «πιθανή παραβίαση του δικαιώματος στη ζωή», όπως επίσης εντοπίζει ελλιπή συνεργασία για την έρευνα του Γραφείου, με ελλιπή παροχή στοιχείων και γενικόλογες απαντήσεις.
Μαρτυρίες
Αντιθέτως προς τις γενικόλογες απαντήσεις του Λιμενικού, το πόρισμα κρίνει αξιόπιστες τις μαρτυρίες των διασωθέντων, σύμφωνα με τις οποίες το πλήρωμα του Λιμενικού χρησιμοποίησε κοντάρια για να εκφοβίσει το σκάφος στο οποίο επέβαιναν 31 πρόσφυγες, οι περισσότεροι από τη Συρία και το Αφγανιστάν. Κρίνει επίσης ιδιαιτέρως αξιόπιστες τις μαρτυρίες ότι το σκάφος του Λιμενικού, το περιπολικό ανοιχτής θαλάσσης 602, έκανε επικίνδυνους ελιγμούς σε απόσταση αναπνοής, προκαλώντας τη βύθισή του και τον πνιγμό των επτά προσφύγων. Συγκεκριμένα, οι καταγγελίες των επιζώντων αναφέρουν ότι οι Λιμενικοί κύκλωσαν δύο φορές από πολύ κοντινή απόσταση τους πρόσφυγες, προκαλώντας δυνατά κύματα που επέφεραν την καταστροφή του ξύλινου δαπέδου της βάρκας. Το πόρισμα υπογραμμίζει ότι η προστασία των συνόρων δεν μπορεί να αποτελεί άλλοθι για την έκθεση ανθρώπινων ζωών σε κίνδυνο – την αντίθετη θέση, δηλαδή, από το κυνικό, ακροδεξιό δόγμα που εφαρμόζει η κυβέρνηση και διατυμπανίζει παλαιόθεν ο σημερινός υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, ότι η προστασία των συνόρων συνεπάγεται νεκρούς στα σύνορα.
Από την πλευρά των ελληνικών Αρχών, το Λιμενικό αρνήθηκε κάθε ευθύνη, ισχυριζόμενο πως εντόπισε τη βάρκα των προσφύγων, ενώ ήταν ήδη μισοβυθισμένη. Ομως, παρά τα όσα ισχυρίζεται το Λιμενικό, το Εφετείο Κακουργημάτων Λέσβου έκρινε τον περασμένο Μάρτιο ότι οι ενέργειες του Λιμενικού συνέβαλαν στην τραγωδία και αθώωσε τον πρόσφυγα στον οποίο είχαν αποδοθεί κατηγορίες διακίνησης και πρόκλησης ναυαγίου.
Η υπόθεση αναμένεται να συνεχιστεί στις δικαστικές αίθουσες, καθώς επιζώντες και συγγενείς των θυμάτων έχουν ήδη προσφύγει κατά του πληρώματος του περιπολικού σκάφους του Λιμενικού. Το Εφετείο Κακουργημάτων απέδωσε εμμέσως ευθύνες στο πλήρωμα με την απόφασή του, χωρίς ωστόσο να τις εξειδικεύσει. Την ίδια ημέρα κατατέθηκε άλλωστε η μηνυτήρια αναφορά των επιζώντων και των συγγενών των θυμάτων.
Το Γραφείο Θεμελιωδών Δικαιωμάτων του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Συνοροφυλακής και Ακροφυλακής απευθύνει αυστηρές συστάσεις τόσο στις ελληνικές Αρχές όσο και στον ίδιο τον Οργανισμό (Frontex). Kαλεί την Ελλάδα να υιοθετήσει πολιτική μηδενικής ανοχής σε παραβιάσεις ανθρώπινων δικαιωμάτων, επιβάλλοντας σκληρές κυρώσεις σε αξιωματικούς που εμπλέκονται άμεσα ή έμμεσα, ανεξάρτητα από τη θέση τους στην ιεραρχία. Παράλληλα, ζητά από την ηγεσία του Λιμενικού να αφήσει τις γενικόλογες απαντήσεις και να δώσει λεπτομερείς και ουσιαστικές απαντήσεις σε κάθε έρευνα που ξεκινά έπειτα από Αναφορές Σοβαρών Περιστατικών. Ζητά επίσης να αρχίσουν σοβαρές και ενδελεχείς έρευνες για όλες τις καταγγελίες για επαναπροωθήσεις στα ελληνικά ύδατα.
Ζητά επίσης από τη Frontex να ενισχύσει την παρουσία της και την ενεργό εμπλοκή της σε όλο το φάσμα των επιχειρήσεων, από την επιτήρηση προσφυγικών σκαφών που εισέρχονται στα ελληνικά ύδατα ώς και τις επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης, προκειμένου να λειτουργήσει ως «δικλίδα ασφαλείας».
Η συγκεκριμένη σύσταση του πορίσματος βρίσκεται, πάντως, σε απόκλιση από το αίτημα που είχε απευθύνει προς την ηγεσία της Frontex ο αξιωματούχος Θεμελιωδών Δικαιωμάτων να εξετάσει την αναστολή της παρουσίας και της λειτουργίας της στην Ελλάδα λόγω των επίμονων καταγγελιών για συστηματικές επαναπροωθήσεις και παραβιάσεις δικαιωμάτων εκ μέρους των ελληνικών Αρχών.
Πηγή: efsyn.gr
