Το ορυχείο σιδήρου στο οποίο κατέρρευσε το φράγμα (συγκρατούσε τοξικά απόβλητα της εξόρυξης σε λασπώδη μορφή) ανήκει στην εταιρία Vale, έναν παγκόσμιο κολοσσό και την μεγαλύτερη εξορυκτική στην Βραζιλία, με συνολικές επενδύσεις μεγαλύτερες των 1.2 δισεκατομμυρίων. Ο πρόεδρος της εταιρίας, δήλωσε σοκαρισμένος από το περιστατικό και ζήτησε συγχώρεση από τις οικογένειες των θυμάτων. Τα ίδια όμως δήλωνε η εταιρία τρία χρόνια πριν, μετά την ανάλογη καταστροφή σε ορυχείο τους στην επαρχία Mariana. «Καταβάλαμε τιτάνιες προσπάθειες να βελτιώσουμε τα φράγματα μας» δηλώνει «συντετριμμένος», όπως μεταφέρουν τα μέσα. Μάλλον όμως οι δηλώσεις αυτές δεν αποκρίνονται στην πραγματικότητα. Η Vale ήταν μια κρατική εταιρία που ιδιωτικοποιήθηκε το 1997. Στα πρότυπα της καπιταλιστικής ανάπτυξης, έκανε συνεργασίες με εργολάβους και εξορύκτες και σε άλλες αναπτυσσόμενες χώρες, παρουσίασαν τις επενδύσεις τους ως ευλογία και ξεκίνησαν μη βιώσιμες δραστηριότητες σε περιοχές όπου οι κάτοικοι δεν ήταν ενημερωμένοι για τις συνέπειες. Αναφέρω ενδεικτικά πως τον Ιανουάριο του 2012 η Vale ψηφίστηκε ως η χειρότερη εταιρία σε περιβαλλοντικά και εργασιακά ζητήματα.
Οι εξορυκτικές εταιρίες στη Βραζιλία φαίνεται επιπλέον να εμπλέκονται με το βαθύ κράτος και να παίζουν μεγάλο κομμάτι στην διαφθορά της χώρας. Η κερδοσκοπική εκμετάλλευση τεράστιων περιοχών είναι πολύ καλά στημένη από τις εποχές τις αποικιοκρατίας. Διαμάντια και χρυσός εξορύσσονταν ήδη από το 1690, ενώ κατά τον 18ο αιώνα, η Πορτογαλική Αυτοκρατορία έβγαζε από βραζιλιάνικα ορυχεία σχεδόν τον μισό χρυσό από το σύνολο του πλανήτη. Ακόμα και σήμερα όμως, η κυβέρνηση Bolsonaro έχει κάνει σαφές πως η προστασία της άγριας ζωής δεν έχει καμία αξία μπροστά στην «ανάπτυξη» και την μεγιστοποίηση του κέρδους. Έχει κάνει ήδη ξεκάθαρο πως θα άρει τους περιορισμούς υλοτόμησης του τροπικού δάσους του Αμαζονίου, ενώ παράλληλα έχει ανοίξει πόλεμο με τις περισσότερες οικολογικές οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στην χώρα, και με τους ιθαγενείς που μάχονται για την διατήρηση του δάσους και απειλούνται με γενοκτονίες.
Είχα την τύχη/ατυχία να μεγαλώσω σε μια περιοχή που καταστράφηκε απο την εξόρυξη λιγνίτη. Οι κάτοικοι είτε αναγκάστηκαν να μετακομίσουν είτε υποχρεώνονται να ζουν σε περιοχές με βαρύτατη ρύπανση και υψηλά ποσοστά καρκινογένεσης. Τα άτομα δυο γενιών μεγάλωσαν με την ελπίδα μιας εργασίας στα ορυχεία, χωρίς σπουδές και προοπτικές για άλλες εργασίες, αντικαθιστώντας τώρα την υπόσχεση για θέσεις εργασίας στην περιοχή με την υψηλότερη ανεργία στην Ελλάδα.
Που θέλω να καταλήξω; Όλα τα δάκρυα για ατυχήματα σαν αυτό είναι κροκοδείλια. Οι εξορύξεις έχουν δείξει τους κινδύνους και τα αποτελέσματα τους σε εκατοντάδες περιπτώσεις σε όλο τον πλανήτη. Παρόλα αυτά επιμένουν να τις βαφτίζουν επιχειρηματικότητα, επένδυση, θέσεις εργασίας, ανάπτυξη. Και αντίθετα με όσα γράφονται, καμιά σημαντική ποινή δεν θα επιβληθεί στην εταιρία. Η οικολογική καταστροφή συνέβη, ζωές και σπίτια χάθηκαν, και τίποτα δεν θα τα αλλάξει αυτά. Η καπιταλιστική αντίληψη της ανάπτυξης δεν μπορεί να συνυπάρξει με έναν υγιή πλανήτη. Σημαίνει μόνο εκμετάλλευση των φτωχότερων κοινωνιών, του εργατικού δυναμικού και του πλούτου των περιοχών τους. Τα εγκλήματα ενάντια στο περιβάλλον είναι εγκλήματα ενάντια στην ανθρωπότητα, επηρεάζοντας φυσικά πρώτα τις κατώτερες τάξεις. Μην σοκαριστείτε λοιπόν στο επόμενο ατύχημα. Γιατί είναι ήδη βέβαιο πως θα συμβεί, ποι@ θα πλήξει και τι θα γραφτεί.
Πηγή: Thanasis McMorait
